Ik voel me hoe dan ook gerafeld aan de randen
maar nog steeds heel in het midden
- Oliver Sacks
Een van mijn voornemens voor dit nieuwe jaar is om mijn columns wat korter te laten zijn. Dat lijkt me een goed idee. Dan vergt het voor jou minder leestijd, en voor mij minder schrijftijd. En we hebben het al druk genoeg, toch?
Dit keer gaat dat helaas mislukken.
Ik kwam namelijk het mooie citaat van Oliver Sacks tegen dat hierboven staat en nou ja, dat zette bij mij van alles aan. Want dit zinnetje verwoordt iets waar we in deze fase van ons bestaan als mens en als mensheid echt behoefte aan hebben. Sacks heeft het hier immers weliswaar over zichzelf, maar hij heeft het net zo goed over jou en mij. Wij zijn allemaal gerafeld aan de randen en nog steeds heel in het midden. Hoe dan ook! En het is mijn hoop, mijn wens voor dit nieuwe jaar dat we deze waarheid meer en meer durven erkennen. Dat we onze rafelranden steeds minder verbloemen én dat we steeds meer durven geloven in onze heelheid. Dat laatste is in mijn ervaring nog moeilijker dan het eerste.
Eerst: de rafelrand
Ik ben dus een gerafeld, gebrekkig, gekneusd, kwetsbaar, behoeftig, ja, problematisch wezen. Jij toch ook? Het is onvermijdelijk. We hebben allemaal zo ons eigen gedoe. Echt allemaal. Het is zwaar behelpen met ons. Dat trachten we natuurlijk te verbloemen, te compenseren, te negeren, want het kan veel schaamte oproepen. En je zou kunnen zeggen: schamen hoeft niet, want we kunnen het niet helpen dat we zo zijn, het is niet onze schuld, het is niemands schuld, het hoort gewoon bij het mens zijn. Dat is zo, maar de schaamte snapt dat niet.
Is het echt zo erg? Ja, het is echt zo erg. Maar er is één grote troost: we hebben het allemaal. Dat wordt mooi onder woorden gebracht door de cabaretier/filosoof Tim Fransen in zijn boek Het leven als tragikomedie. Hij schrijft: ‘Het is mijn overtuiging dat onze hoop als mensheid is gelegen in de vraag of het ons lukt de ander te zien (…) als iemand die zich met dezelfde kwetsbaarheid beweegt in een wereld die vaak allesbehalve barmhartig is. Waar het de prestaties zijn die ons van elkaar onderscheiden, zijn het de kwetsbaarheden die we met elkaar delen. In de gebrekkigheid, de behoeftigheid, de eindigheid, kunnen we in de ander een medemens herkennen.’
Valt hier nog wat te zingen?
Ja, nou en of valt hier te zingen. Sterker nog, het is een wezenlijk kenmerk van onze stembevrijdingsactiviteiten. Door de kwetsbaarheden meer en meer toe te laten komen we bij onze oprechte muziek en daardoor bij waarachtige verbinding. Dat vergt een paar stappen.
Stap 1: Jezelf waarnemen, liefst met veel precisie, in je gekneusheid. Wat wil je ontkennen, liever niet zien, niet voelen? Waar zit het ongemak? Waar de schaamte? Waar doet het pijn? Onderzoek het, erken de waarheid ervan. Voel wat er echt is.
Stap 2: Geef er uiting aan. Met je stem! Niet per se met woorden, wel met geluid. Dat hoeft niet mooi te zijn. Begin maar gewoon. Een klein kreuntje is al een prachtige start.
Stap 3: Ga door, ook als je heel verlegen wordt.
Stap 4: Ga nog langer door, maak je geluiden steeds wat langer en wie weet luider.
Stap 5: Verwonder je, want het zou zo maar zingen kunnen blijken te worden.
Herhaal stap 1 t/m 5. Bij voorkeur de rest van je leven.
Het is een mooi stappenplan, maar soms vergt het echt moed om eraan te beginnen. Want misschien voel jij je niet zo tof. Heb je pijn, ben je alleen, voel je je gevangen in somberheid, heb je last van de druk die je werk, je studie, je omgeving, of deze maatschappij op je uitoefenen. Misschien voel je vooral hoe je tekortschiet, als partner, als ouder, als kind. Misschien maak je je zorgen om je gezondheid, om je loopbaan, om je energierekening, om je geliefden, om deze aarde. Misschien zit je op slot, voel je je gevangen. Dan geef ik je graag de woorden mee van een oud-studente van onze opleiding die diep verdriet kent en mij onlangs schreef: ‘Als ik door verdriet op slot zit helpt zingen vrijwel altijd om weer te openen. Verdriet voelen is lang zo erg niet als op slot zitten.’
En dan nu: de heelheid in het midden
Schaamte is een ongemakkelijk gevoel. Maar weet je wat pas echt een ongemakkelijk gevoel is? Heelheid. Dat is namelijk zo groots, zo ontzagwekkend, zo mindblowing, dat is bijna niet vol te houden, tenminste niet voor mijn ego. Ik doe af en toe een oefening waarin ik hardop formuleer waar ik me op dat moment bewust van ben. Dat kunnen zintuiglijke ervaringen zijn, gedachten, gevoelens, impressies, ingevingen, beelden, van alles. En dan probeer ik me af en toe te identificeren met het bewustzijn zelf dat zich van dat alles bewust is. Dan heb ik niet helemaal voor het zeggen, maar ik kan me ervoor openen en dan overkomt het me af en toe. Dat is een totaal andere ervaring. Steevast kom ik dan in een ruimte die zo open is en zo ruim dat ik meestal binnen een paar seconden door een soort pleinvrees overvallen word en dan is de ervaring weer voorbij. Dan ben ik weer m’n oude, vertrouwde ego-zelf.
Die paar seconden zijn genoeg om te weten: dit is waarachtig. Dit is heel. Dit ben ik, in wezen. Dit zijn wij allemaal in wezen, die heelheid, die er steeds is en ook altijd geweest is. En soms kun je dat ook op andere manieren ervaren, dat je heel bent, totaal ongeacht je persoonlijke geschiedenis. Dat er ongetwijfeld van alles in je leven misgegaan is en het aan van alles ontbroken heeft, maar dat wie jij in wezen bent geheel intact is, onbeschadigd. Dat je midden heel is. De Engelse filosoof Rupert Spira zegt het zo: ‘De ontdekking dat vrede, geluk en liefde immer aanwezig zijn in ons wezen, en volledig beschikbaar tijdens alle ervaringen en omstandigheden, is de grootste ontdekking die iemand kan doen.’ Jij bent onverwoestbaar, en je lied ook.
Valt hier nog wat te zingen?
Ja, nou en of valt hier te zingen. Een stappenplan is hier overbodig. Maar wat goed werkt: neem een lied, een mantra, of alleen maar een woord, waar je blij van wordt. En ga zingen. Ik zing sinds een tijdje dagelijks, meestal aan het eind van de dag, het lied Kosi R’vaya, het is echt mijn lieflied van dit moment. De Hebreeuwse tekst betekent: mijn beker stroomt over. En dat gebeurt ook: ik ga vanzelf galmen en jubelen, ik kan het niet nalaten.
Tot slot
Onze rafelranden kunnen ons behoorlijk bezig houden. Dat wat zich daar afspeelt is nogal lawaaiig en heeft een grote trekkracht in zich, is dus best indrukwekkend. Je kunt zomaar denken dat dat het belangrijkste in je leven is, en dat je daar nou onderhand maar eens goed mee aan het werk moet gaan. Ons midden is juist stil, leeg, vredig, rustig. En mysterieus. Hierbij past eerder het woord ontzagwekkend. Het vergt aandacht en oefening om ernaartoe te gaan. De beloning daarvoor is: meer ruimte. En in je zingen kun je het ervaren als: meer rust en ook meer werkelijke overgave, en die zijn beide weldadig.
Dat merken we keer op keer in onze activiteiten. Bijvoorbeeld in Nieuwe Ruimte waar we stilstaan bij en uiting geven aan ervaringen van verlies. Dat (middag)programma gaan we in maart ook een keer aanbieden als een hele dag. In de hoop dat we er als ruimere mensen uitkomen, die de wereld wat mooier maken. Overigens zijn al onze activiteiten potentieel verruimend, kijk hieronder maar of je iets van je gading aantreft.
Je bent van harte welkom.
Jan Kortie
PS
Als je lekker iedere dag samen met mij Kosi R’vaya wil zingen: je vindt het lied op de derde cd van Het Lied van de Ziel.
Column door...
Marjo Brenters
‘Elk moment opnieuw ontstaat iedereen uit het niets. Dat is ware levensvreugde.’
- Shunryu Suzuki
Hoe je eindigt, is hoe je begint
Er hangt onrust in de lucht. Lange files om een parkeergarage in te komen, slalommende scootertjes, liefst tegen het verkeer in, en scholieren op de fiets, met z’n drieën naast elkaar. Mensen haasten zich om cadeautjes te kopen voor de decemberfeesten. De feesten die ooit ontstaan zijn om ons te herinneren aan het licht in de donkere maanden, en elkaar te verwarmen met gezelschap en nabijheid.
Intussen is de natuur stiller dan ooit. Nu bijna al het blad is gevallen en het overdag maar een paar uur licht is, ‘weet’ de natuur dat ze zich stil moet houden. ‘De bomen slapen in de winter,’ hoorde ik een tuinman op tv zeggen. Om er mistroostig aan toe te voegen dat de bomen een slaaptekort dreigen op te lopen als gevolg van de alsmaar hogere temperaturen; de winter wordt simpelweg te kort om goed uitgerust het voorjaar in te gaan.
De stille plek in jezelf
Stilte, slaap, rust; dat is wat de natuur ons voorleeft. En omdat wij mensen ook natuur zijn, zou het naleven van dit voorbeeld misschien niet gek zijn. Maar dat is nog niet zo makkelijk, aangezien december vaak de drukste maand in onze agenda’s is. We eerder bezig zijn aan één lange inademing, om pas na kerst weer opgelucht uit te ademen.
In deze periode stel ik mijzelf daarom regelmatig de vraag: kan ik mijn midden nog voelen? Die stille plek in mezelf waarin ik kan rusten? Simpelweg even toeschouwer zijn van mijn in- en uitademing, van het gevoel dat ik gedragen word door de aarde. Om me vervolgens weer te kunnen overgeven aan de drukte van het leven, maar dan in sterkere verbondenheid met mijn eigen kern.
Jezelf laden met je lichaam
In stembevrijding is die stille plek van groot belang. Letterlijk stilstaan, je eigen midden zoeken, je inademing volgen. En pas dán aan de uitademing beginnen, en klank geven aan je adem. De klank zijn eigen weg laten zoeken, je eraan overgeven. En dan weer, als je uitademing ‘op’ is, een nieuwe, voelbare inademing: je longen zetten zich uit, je middenrif komt naar voren, je flanken zetten wat uit en zelfs in je rug is je inademing voelbaar. Probeer het maar eens uit…
De klank die vervolgens meekomt op je uitademing is nu geladen met jouw fysieke lichaam, in contact met je eigen kern. ‘Opeens herken ik mezelf weer,’ zei vandaag een cliënt die dit aan den lijve ervaarde.
Een honderdprocentje!
Als je dan eenmaal lekker aan het zingen bent, is het vervolgens van groot belang een hoorbare punt achter je lied te zetten. Niet te snel denken dat je klaar bent, of dat het wel genoeg is! Vooral doorzingen zolang je lied nog ‘leeft’, zolang je simpelweg nog niet bent uitgezongen. Soms moet je verdragen dat je lied lang duurt, dat je voor je gevoel heel veel ruimte inneemt – en in een workshop met tien anderen kan dat best een ding zijn… (een interessant ding, trouwens, want wie bepaalt eigenlijk hoeveel ruimte jij mag innemen?).
Toch vraagt je lied om een afronding; voor jouzelf, maar ook voor de luisteraars. Laat je lied groeien en bloeien, net als die appelboom die de vrucht pas loslaat als hij rijp is.
Je kunt vaak letterlijk voelen dat het klaar is, dat jij jezelf en jouw lied helemaal gegeven hebt, dat je niets hebt teruggehouden. ‘Een honderdprocentje!’ noemde mijn leraar Jan de Dreu dat altijd. Op zo’n moment gaat er vaak een hoorbare zucht door de workshopruimte, zowel van de zanger als van de luisteraars.
Wat kun jij oogsten?
Het nieuwe jaar staat te popelen om onze agenda’s weer te vullen. Maar laten we eerst het oude jaar afronden. Eerst die punt zetten, die finale laten horen. Nog een keer helemaal naar binnen keren om het afgelopen jaar te evalueren. Niet in de zin van een afrekening, maar juist als waardering van wat het je heeft gebracht. Inademen, je lijf voelen, zingen, schrijven wellicht, kortom: oogsten.
Zelf deel ik mijn opbrengst sinds jaar en dag op oudejaarsavond met dierbare vrienden. In mijn ervaring werkt het echt: hoe schoner je het oude jaar afsluit, hoe schoner je aan het nieuwe jaar kunt beginnen. Ook hier helpt de natuur ons een handje; oud blad wordt immers eerst losgelaten en dan rustig verteerd, als grondstof voor groei en bloei in het komende voorjaar. Alles, ook wijzelf, wordt steeds opnieuw geboren. Op naar nieuw licht, op naar nieuwe levensvreugde.
Wil jij 2022 ook zingend en schrijvend afronden en jouw levensvuur aanwakkeren? Je bent van harte welkom bij onze speciale decemberactiviteiten (en natuurlijk ook in het nieuwe jaar!). We wensen je een mooie decembermaand toe, vol muziek, licht en vreugde.
Warme groet,
Marjo Brenters
Column door...
Anna Fernhout
‘In een eeuw van snelheid, begin ik te denken dat niets verkwikkender is dan langzaamaan gaan. In een eeuw van afleiding, dat niets overvloediger is dan met aandacht te leven.’ - Pico Iyer
Het is 25 oktober. Ik zet m’n telefoon op vliegtuigmodus en adem eens flink uit. Een gevoel van ongemak bekruipt me. Ga ik dit echt doen? Ik leg m’n laptop in de kast, m’n mobiel er bovenop en doe het deurtje dicht. Ja dus. Ik ga dit doen. Drie weken lang ga ik mij loskoppelen van de wereld: ik ga offline. Vakantie nemen. In retraite. Midden in het seizoen!
Terwijl ik wegloop van de kast vraag ik me af: en wat nu? Opeens schieten er allerlei gedachten door m’n hoofd: dit kan toch niet Anna!? Je hebt niet eens een goede reden om vakantie te nemen. Je bent niet overwerkt. Je hebt in de zomer al vakantie gehad! En ik moet toch wel bereikbaar zijn. Ik ben immers verantwoordelijk voor een bedrijf. Wat nu als alles mis gaat als ik offline ben..? Er bekruipt me een onbehaaglijk gevoel en ik bedenk me: dit was echt een heel slecht idee..
Van minder naar meer
Een week later. Ik kijk uit over een wijds landschap in Groesbeek. Hoe meer dagen er verstrijken hoe meer het voelt alsof ik transformeer van een ‘human doing’ naar een ‘human being’. Te midden van zeeën van tijd pak ik het boek op van James Nestor, getiteld ‘Breath’. Ik leer dat wij mensen verkeerd ademen. We ademen namelijk te snel én te veel. Wat ontzettend wonderlijk bedenk ik me.. Niet alleen leven we in een snelle maatschappij met overconsumptie, overeten, overprikkeldheid, maar ook in een samenleving met allemaal ‘over-ademers’!
Ik leer dat een ideale ademhaling inhoudt dat we ten alle tijden door onze neus ademen (de mond is foute boel) en dat we ongeveer 5,5 seconden moeten inademen en 5,5 seconden moeten uitademen. Door langzamer en minder te ademen verhogen we ons uithoudingsvermogen. Daarbij heeft het ook nog eens een heilzame werking op onze gezondheid. Wat een interessant gegeven.. Dus minder leidt tot meer..
Deze heilzame werking van traag en niet te veel ademen was in eeuwenoude tradities al bekend. Zoals in de yoga, tantrische tradities en de samoerai. Maar ook Boeddhistische monniken die hun populaire mantra ‘Om Mani Padme Hum’ reciteerden. Ze namen 6 seconden voor de inademing en 6 seconden voor de klank. Gevolgd door weer 6 seconden inademen en 6 seconden voor de klank. Met evenveel tijd dus voor stilte als voor klank. Voor in- als voor uitademing.
Proef op de som
Ik probeer het eens uit. Een tijd lang adem ik rustig zo’n zes seconden in en zes seconden uit. M’n horloge geeft aan dat m’n hartslag ervan daalt. Zelfs met hardlopen neem ik de proef op de som. Ik adem alleen maar door m’n neus en langzaam in en uit. Dat is behoorlijk wennen. In het begin voel ik me er benauwd door, maar aan het einde van het rondje heb ik meer energie over dan normaal en ren ik een extra stukje. Interessant. Zullen we het ook eens met zijn allen testen tijdens een mantra-avond? Zes seconden zingen afgewisseld met zes seconden inademen, de hele avond lang. En dan iedereen een hartslagmeter om. Ter bevordering van de gezondheid in Nederland. Een interessant experiment, nietwaar?
Nee hoor, dit is geen serieus plan. Hoewel ik wel denk dat onze samenleving een flinke dosis vertraging goed kan gebruiken. Neem nu het gegeven dat elk jaar 1.3 miljoen mensen last hebben van burn-out klachten.. Tegelijkertijd gaat het bij stembevrijding sowieso al over vertragen en verminderen. Want waar snelheid en veelheid goed bevriend zijn met met stress en volheid in het leven. Daar zijn vertragen en eenvoud zijn juist goede maatjes met voelen en verdiepen. We hebben vertraging nodig, om contact te voelen. Met ons hart. Met de diepere lagen in ons. Met onze stem. Met onze omgeving. De aarde. En natuurlijk met elkaar.
Geen geldige reden
Het is 14 november. Het einde van de offline periode is in zicht. M'n telefoon ligt demonstratief voor me klaar om zo aan te zetten. Ik voel me levendig en vol levenszin. Wat heeft deze tijd en ruimte m’n hart en ziel goed gedaan zeg. Ik voel nu: het verlangen naar vertragen en verminderen heeft geen enkele geldige reden nodig. Het verlangen in zichzelf is reden genoeg. Het is gezond. Voor onze persoonlijke en geestelijke gesteldheid, maar ook voor de gezondheid van onze samenleving als geheel.
Hoe zit dit bij jou? Je kunt er wellicht niet drie weken tussenuit gaan zoals ik. Maar wat kun jij wel voor jezelf creëren? Durf jij ruimte voor jezelf te scheppen om te vertragen en te verminderen? Tijdens onze activiteiten helpen we je graag een handje in dit proces. Voel je welkom.
Warme groet,
Anna Fernhout
PS Inmiddels heb ik m’n telefoon weer aangezet. En wat blijkt? De wereld draait gewoon door zonder mij.. Zucht.
Column door...
Jan Kortie
Ik ben een verschrikkelijk verdrietig én gelukkig mens tegelijk
(Suzanne)
Bovenstaande zin las ik een paar jaar geleden in een ontroerend mailtje dat ik toegestuurd kreeg door Suzanne, een afgestudeerde stembevrijder, die een aantal jaar daarvóór een van haar kinderen, een tienerdochter, verloren had. Af en toe hoor ik van haar, dan schrijft ze iets over hoe het met haar gaat, en over haar muziek en hoe ze daardoor geholpen wordt. Mij raakt dat steevast. Ik moest daar nu weer aan denken omdat ik het in deze column wil hebben over verlies. We naderen immers Allerzielen en dat is traditioneel het moment bij uitstek om in gezamenlijke rituelen stil te staan bij dierbaren die ons ontvallen zijn. Die rituelen hebben we nodig, ze helpen ons om te gaan met ons verlies en ze helpen ons om te voelen dat we daarin niet alleen zijn.Wegstoppen is duur
We leven in een wereld die het nogal moeilijk heeft met verlies en doet alsof geluk en verdriet elkaar uitsluiten. Onze maatschappij is dol op winnaars en levert eindeloos veel afleidingsmogelijkheden aan wie z’n verlies liever wil ontlopen. En wie wil dat nou niet? Dus we hebben het druk, we laten ons verleiden tot consumeren, tot verdoven, tot tal van oppervlakkigheden. Verliezen is niet fijn, verlies voelen is onaangenaam. Je zou kunnen zeggen: we leren in onze welvarende wereld niet meer hoe we er gezond mee moeten omgaan. Het woord ‘loser’ is tot een van onze meest pijnlijke scheldwoorden geworden. Opmerkelijk en veelzeggend, nietwaar? Maar de prijs van het wegstoppen is hoog: we worden er eenzaam van.
De herfst hoort erbij
Maar vroeg of laat wordt iedereen het, een loser, een verliezer. Niemand komt dit leven door zonder verlies te leiden, het leven is voor niemand uitsluitend een succesverhaal. Alles in de natuur gaat cyclisch: kijk maar om je heen en je ziet hoe in de herfst de bomen hun blaadjes verliezen. Laten we dus leren om goeie losers te worden. Laten we ons hart openzetten, ook als dat pijn doet. En laten we elkaar daarbij tot steun zijn. Niet met: het komt allemaal goed, maar met: ik ben bij je.
Dat brengt me terug bij het mailtje van Suzanne. De zin die ik er hierboven heb uitgelicht maakte deel uit van een alinea die ik graag in z’n geheel met je deel. Ze schreef: ‘Wat een last kan het worden als je je leven tot een ‘succes’ moet maken, of als ‘Ik’ helemaal uit de verf moet zien te komen. En wat een zegen dat er zich een andere ruimte kan openen in mijn nederlagen. Mijn ‘geloof’ is daarmee ook gegroeid, merk ik. Er zijn momenten van onconventioneel geluk, dwars door het niet-slagen heen. Ik ben een verschrikkelijk verdrietig én gelukkig mens tegelijk. Had nooit gedacht dat dat in mij kon passen, maar de ruimte blijkt ‘mij’ ver te overstijgen. Hoe heerlijk om dit in het zingen, vooral het samen zingen, zo te kunnen ervaren.’
Zingen, rouwen én vieren
Dat gaan we dus doen, rond Allerzielen. In een nieuw en tegelijk oud ritueel bezingen we de namen van onze dierbaren die we missen. We zingen samen, we rouwen én we vieren. Misschien zijn we wel verdrietig én gelukkig.
Je bent van harte welkom, dat snap je.
Jan Kortie
PS
Je bent natuurlijk ook van harte welkom bij al die andere activiteiten die we organiseren waar je je stem, je muziek steeds weer verder kunt bevrijden of hervinden. Of waar je gewoon heerlijk wil zingen. Hieronder tref je een selectie uit dat aanbod aan.
Column door...
Jan Kortie
Het leven zorgt altijd voor je,
met name wanneer je denkt dat dat niet zo is
M. Ishwara
Wat leven we toch in een wonderlijke wereld, denk ik vaak.
Dat dacht ik ook toen ik onlangs bezig was met een tamelijk omvangrijke vragenlijst in het kader van de Gezondheidsmonitor van de GGD, een ‘grootschalig onderzoek onder volwassenen en ouderen’. Ik behoor tot beide categorieën (vermoed ik) en toen ik werd uitgenodigd om ‘m in te vullen had ik daar ineens wel zin in.
Huh?
Bij de meeste vragen kon ik vrij snel bedenken wat ik moest antwoorden, soms vergde het even nadenken. Maar één vraag verwarde mij zeer. De exacte formulering weet ik niet meer, maar de vraag luidde ongeveer: ‘Heeft u het gevoel dat u controle heeft over wat u overkomt?’ Huh? Nee, natuurlijk niet, dacht ik meteen. Hoe kun je nou controle hebben over wat je overkomt? Nou ja, op spiritueel niveau mogelijk wel, maar ik vermoedde dat de GGD daar niet op doelde. Ik piekerde er nog even over door, maar kon niet tot een andere conclusie komen. Ik heb dus ‘nee’ ingevuld, maar uit de context van die vraag werd me duidelijk dat een geestelijk gezond mens hier geacht werd ‘ja’ in te vullen.
De vraagstelling onthult iets dat voor onze maatschappij karakteristiek is: we houden nogal van controle. We denken dat we er gelukkiger van worden. Dat het een uiting is van geestelijke gezondheid. Want zo’n vraag komt niet zomaar in zo’n onderzoek terecht, daar is ongetwijfeld over gebrainstormd, overlegd, wie weet vergaderd. Men is het erover eens geworden: dit doet ertoe, dit willen we graag weten. Nou is controle natuurlijk soms heel belangrijk. Als je als voetganger, fietser, automobilist of piloot aan het verkeer deelneemt dan is een bepaalde mate van controle echt bevorderlijk. Ook mijn boekhouder, elektricien, tandarts en pianostemmer wens ik van harte voldoende controle toe.
Vallen en opstaan
Maar wat je overkomt dat overkomt je. Dat kan heel fijn zijn, dat kan heel naar zijn en alles ertussenin. Aan controle heb je dan niet veel, iedere poging om te controleren brengt vooral verstarring, verharding, afgeslotenheid. Waar je meer aan hebt: veerkracht. Waarschijnlijk was dat ook waar de GGD naar wilde informeren, denk ik achteraf: voelt u zich veerkrachtig, kunt u omgaan met dat wat het leven voor u in petto heeft? Maar veerkracht is wezenlijk het tegendeel van controle, het is het vermogen om mee te veren, mee te bewegen. Je eigen beweging te vinden, niet als verzet tegen, maar als een vrije respons op.
En het goede nieuws is: veerkracht valt te oefenen. Het leven biedt ons daar trouwens ook uitvoerig de gelegenheid voor, als je het mij vraagt. En we zijn in wezen enorm veerkrachtige wezens, net zoals de hele natuur enorm veerkrachtig is. Kijk naar een kleine dreumes die net (of nog net niet) kan lopen. Steeds weer valt. En weer opstaat. Kijk naar de soepelheid van zo’n lijfje. Kijk naar hoe hard huilen en hard lachen bij zo’n kind elkaar in hoog tempo kunnen opvolgen. Wij zijn allemaal zo’n uiterst soepel mensje geweest. De een is dat langer kunnen blijven dan de ander, en dat hebben we geen van allen zelf in de hand gehad. Die souplesse is onder druk komen staan, er is verstarring opgetreden, veel of weinig, onvermijdelijk. Maar het vermogen tot soepelheid zit diep in ons verankerd en in ons leven als volwassene (en/of oudere) kunnen we oefenen om ons die veerkracht weer volop toe te eigenen.
Teksten zonder woorden
Muziek is daarin voor mij onontbeerlijk. Muziek is zelf beweging en brengt dus beweging. En stembevrijding wil helpen om toegang te vinden tot onze muziek. Het gaat dan steeds om een combinatie van twee elementen. Ten eerste gaat het erom om tot expressie te komen, te kunnen uiten wat er in me zit, soms al lang opgesloten. Om au te kunnen zeggen (en zingen) en aiaiai en bah en hèhè en hé en nee en ja en hoi en hoera, misschien wel allemaal zonder woorden trouwens, want muziek heeft niet altijd woorden nodig. En ten tweede om te voelen: ik ben niet alleen, ik ben niet de enige, ik hoor erbij. Ik kan zingen en spelen, ik kan samen zingen en spelen. En dat is een geschenk, steeds weer, dat onze veerkracht vergroot.
Iedere keer als ik het dan ook als geschenk durf aan te nemen en dus voel dat de muziek ons gegeven wordt ontslaat me dat van een hoop druk. Als ik me open voor de muziek en doorgeef wat er tot me komt dan hoef ik niet meer m’n best te doen. Als ik een instrument word en de muziek het werk laat doen dan raak ik vervuld, ik voel een stroom door me heen gaan, ik word die stroom, ik word bewogen en ik beweeg, ik ben dankbaar, ik ben gelukkig.
Even geen mening
Nou klinkt misschien makkelijker dan het soms is. We maken het onszelf namelijk vaak moeilijk. Door al te snel op zoek te gaan naar oplossingen voor onze pijn, of door te blijven hangen in de geschiedenis ervan, door te verzanden in de verhalen eromheen. Maar de ingang is altijd: nu. Dus: in wat er in je lijf voelbaar is. De aanvaarding dat het is zoals het is, je eigen ervaring in het moment steeds weer waarnemen (dat betekent: er even geen mening over hebben), dat brengt ons bij onszelf terug. Daar kan ons waarachtige zingen beginnen. Misschien eerst aarzelend, maar allengs vol vertrouwen: ja, dit ben ik. Dat oefenen we steeds, in stembevrijding: meer en meer kunnen toelaten wat er is. Zo worden we ook steeds veerkrachtiger. En daarin gaat onze muziek als vanzelf stromen en stralen.
Dat wens ik je graag toe.
Jan Kortie
Column door...
Jan Kortie
Vraag je niet af wat de wereld nodig heeft.
Vraag je af wat jou vol leven doet zijn en ga dat doen.
Want de wereld heeft mensen nodig die vol leven zijn. Harold Thurman Whitman
Zou het echt zo eenvoudig zijn als Harold Thurman Whitman ons in het citaat hierboven wil doen geloven? Ja, ik denk het wel. Zo eenvoudig is het. Niet dat het makkelijk is, nee, dat is het lang niet altijd. Maar wel eenvoudig.
Als ik terugkijk op de bijna veertig jaar dat ik nu als stembevrijder werk (al kende ik zelf het merendeel van die jaren dat woord nog niet) dan is een van mijn meest opvallende ervaringen dat m’n werk steeds eenvoudiger wordt. Het gaat eigenlijk steeds om één ding: leven, voluit leven. En dat uit zich dan steevast ook in zingen, voluit zingen. Het goede nieuws is: het leven is nooit ver weg, het is altijd te vinden in wat er nu gebeurt, in wat er nu voelbaar is – en daar zit ook altijd de ingang naar onze muziek.
Wat zijn we vreemd
Het afgelopen weekend sloten we met de deelnemers het eerste jaar af van onze Opleiding tot Stembevrijder. Het was een intens maar ook feestelijk en vreugdevol gebeuren. Een van de kenmerken van de opleiding is dat het een doorlopend onderzoek is. Naar ons mens-zijn, naar muziek, naar zachtheid en gevoeligheid, naar kracht en stevigheid, naar ruimte en vrijheid. We leren, we lachen, we huilen en we verwonderen ons: wat is het mens-zijn toch een wonderbaarlijk gegeven, en wat zijn we eigenlijk allemaal vreemde, mysterieuze wezens.
Omdat het mysterie van het leven zich maar beperkt in woorden laat vangen gebruik ik in de opleiding ook graag beelden. Bijvoorbeeld: wij zijn allemaal een unieke noot en de grote kosmische symfonie. We hoeven niet die hele symfonie te begrijpen om voluit onze eigen noot te laten klinken. Maar we bespraken ook het volgende beeld: we zijn in het grote kosmische instrument allemaal een unieke snaar, gespannen tussen hemel en aarde.
Een nieuwe snaartheorie
Heb je ooit het binnenwerk van een piano gezien? Dat is een soort schaalmodel van dat grote kosmische instrument. Allemaal snaren die een eigen geluid voortbrengen als ze in trilling worden gebracht. Waarbij de piano alleen bruikbaar is als die geluiden ook echt van elkaar verschillen, anders kun je er als pianist niks mee. De piano is dus gebaat bij diversiteit. Dat lijkt een kosmische wet te zijn: diversiteit is een vereiste voor een systeem om goed te functioneren. Wij mensen wijken dus per definitie af van elkaar – dat is nodig én dat is lastig. Lastig omdat we dus noodzakelijkerwijze ook eenzaam zijn in onze uniekheid als snaar en omdat we daarmee voor anderen (en anderen voor ons) nooit helemaal begrijpelijk zijn.
Een snaar brengt muziek voort als hij in trilling wordt gebracht, gaat bewegen. In een piano gebeurt dat doordat er hamertjes tegen de snaren aan slaan. Maar als je goed kijkt zie je in die piano nog iets gebeuren. Iedere snaar heeft ook een eigen demper. Als die tegen de snaar aan ligt kan de snaar niet bewegen en komt er dus geen of nauwelijks geluid. De demper smoort het leven. Voel je de metafoor aankomen? Wij mensen hebben ook van die dempers die ons leven smoren. En niet één, maar een heleboel. Ondermijnende gedachten, oordelen, negatieve zelfbeelden, schuldgevoelens, compensatiegedrag, overmatig eten, drinken, roken, netflixen, sociale media, telefoonverslaving, ach, de lijst is eindeloos. En voel je daar vooral niet slecht over, ook de dempers horen bij het instrument. Maar kijk er wel naar, onderzoek ze, vergroot je bewustzijn erover. Want daarmee vergroot je je vrijheid en dat is toch ieders verlangen: in vrijheid kunnen trillen als de snaar die je bent.
Een nieuw woord
Daarover filosoferend kwamen we in dat opleidingsweekend tot een nieuwe definitie van wat een stembevrijder is: een ontdemper. Iemand die jou bemoedigt en zegt: ja, toe maar. Kom maar met je geluid, met je gezang, met je verhaal. Kom maar tot leven. Kom maar in beweging, laat de trilling maar toe. We hoeven jou echt niets te leren over de snaar die jij bent, dat weet je zelf beter dan wie dan ook. We hoeven daar ook niets aan te veranderen of te gaan schaven, die snaar is van zichzelf al af. Maar we zijn graag bereid om je te helpen ontdempen. Om je te helpen openen en zo één en al oor te worden voor alles wat er in je tot leven wil komen. Wie weet kun je meer en durf je meer dan je denkt. En wie weet ga je daar dan ook nog heel erg van genieten.
De wereld heeft mensen nodig die vol leven zijn. Al was het alleen al omdat die mensen bijna als vanzelf ook vol compassie zijn met alle anderen en 'ja' kunnen zeggen tegen alle diversiteit. Wetend dat we allemaal anders zijn en onze eigen plek innemen, maar ook: dat we er dus allemaal bij horen in dat grote kosmische instrument.
Ik wens je een mooie, levendige zomer toe. En wie weet kom je wel meedoen met onze zomerretraite, waarin we dat leven vieren?
Hartelijke groet,
Jan Kortie
Niets heeft ons meer te leren
dan hints van onze eigen sterfelijkheid.
Laurence Freeman
Een paar weken geleden mocht ik weer een stembevrijdingsdag leiden als onderdeel van een opleiding voor mensen die rouwtherapeut willen worden. Dat doe ik al een aantal jaren en het is steeds een indrukwekkende dag. Want ja, als je het over rouw en verlies hebt, dan heb je het over het leven zelf. En als je dan gaat zingen dan kan dat leven flink gaan stromen.
Nou is het voor niemand, ook voor aanstaande rouwtherapeuten niet, vanzelfsprekend en makkelijk om uiting te geven aan verlies. De meesten van ons hebben dat simpelweg niet geleerd. Echt au zeggen lucht op, echt au zingen lucht trouwens nog meer op. Maar bij vrijwel iedereen gaat er al snel een mechanisme werken dat zegt: nu is het wel mooi geweest, niet overdrijven, stel je niet aan, hou je in, vraag niet zoveel aandacht, doe niet zo hysterisch, wat ben je toch sentimenteel, zo is het onderhand wel genoeg geweest, val die mensen niet lastig met je verhaal. Of zo. We komen dan in overleven terecht, zou je kunnen zeggen. Daar valt dan dus veel te oefenen, want alles wat we inhouden maakt ons wat eenzamer dan we zouden hoeven zijn, en maakt het leven wat vlakker dan het bedoeld is. Dus moedig ik mensen graag aan om het maar gewoon uit te proberen. Om te onderzoeken wat er gebeurt als ze een stapje verder gaan.
Even lekker los
Toen we die dag na de lunch weer zouden opstarten leek het me fijn om even wat samen te zingen. Ik ging achter de piano zitten en nodigde iedereen uit om lekker los te gaan. Maar het was niet echt lekker los. Het was eerder ‘best wel lekker los’. Wel oké, maar ja, ook weer niet heel vervullend. Toen kreeg ik ineens een ingeving, die vermoedelijk voortkwam uit de setting van die dag, waar het natuurlijk veel ging over verlies en sterfelijkheid. Ik liet het even stil worden en vroeg de deelnemers zich voor te stellen dat dit het allerlaatste moment zou zijn waarop ze nog ooit zouden kunnen zingen. Toen ging ik weer spelen. En jemig, wat werd er toen gezongen! Echt verrukkelijk.
Die urgentie, die kan ik iedereen (mezelf inbegrepen) aanbevelen. Wij organiseren stembevrijdende activiteiten, het gaat ons dus om vrijheid, maar niet over vrijblijvendheid. Er is een lied in jou en in mij, en het wil eruit. Er is een verhaal en dat wil verteld worden. Er is van alles wat we voelen en dat wil allemaal gehoord worden, gezien, gekend, gedeeld. Misschien wel nu, misschien is dit wel precies het goede moment? En ja, dat gaat vast ook over pijn, verlies, teleurstelling, gemis. 'Is dat niet zwaar?', vragen mensen me dan wel eens. Nee, zeg ik dan, nee, dat is niet zwaar. Het altijd maar inslikken, dat is zwaar. Als het gezongen wordt dan wordt het muziek, eerst pijnlijke muziek misschien, maar toch: muziek. Het komt dus terecht in een stroom, want muziek is zelf een stroom. Het komt in beweging, het verzacht, het smelt. En het brengt vrijheid, opluchting, nieuwe ruimte. Het brengt leven.
En vervolgens, het gebeurt keer op keer en toch went het nooit, komt er dankbaarheid. We worden dankbaar over ons leven, inclusief alles. Die dankbaarheid maakt ons vervolgens gul. Ons hart opent zich, we voelen compassie voor en verbinding met alles en iedereen. En precies dat is nodig in deze wereld, denk je niet?
Kom je meedoen? Vrijdag houden Sarah Jens en ik weer een middag over omgaan met verlies Nieuwe Ruimte. En ’s avonds is er Het Lied van de Ziel. Maar we bieden nog veel meer aan, je leest daarover hieronder meer. En wie weet: het is misschien wel het laatste moment dat je kunt zingen….
Hartelijke groet,
Jan Kortie
Column door...
Jan Kortie
Als de maker klei in een pot verandert,
verandert de klei de maker in een pottenbakker. Satish Kumar
Dat vond ik nou een intrigerende gedachte die Satish Kumar opschreef, in een inspirerend boekje met de uitnodigende titel Elegante Eenvoud. Je wordt pottenbakker door een pot te bakken. Niet door de passende opleiding te volgen. Die opleiding kan helpen, kan zelfs belangrijk zijn, maar die zal nooit een pottenbakker van je maken. De pottenbakker wordt geboren en wel tegelijk met de pot. En als je bereid bent om daar niet uitsluitend nuchter naar te kijken dan zie je eigenlijk een wondertje.
Deze geboorte, telkens weer, daarop zit deze wereld te wachten, is mijn overtuiging. Een mens die zelf voelt: dit ben ik, dit staat mij te doen, dit heb ik te geven. En die dat dan gaat doen. Niet omdat hij zeker weet dat er een mooie pot uitkomt, niet omdat hij zeker weet dat de pot gewaardeerd of zelfs verkocht gaat worden. Maar omdat hij voelt: dit is mijn bijdrage. Dat is liefde.
Een vijf voor zingen, levenslang
Het vergt doorgaans wel moed om zo’n mens te zijn die van binnenuit durft te leven. En je hebt er dus bemoediging bij nodig. Maar wij leven in een maatschappij die helemaal is ingericht op resultaten, prestaties, scoren. Uiterlijkheden dus, want wat binnen in ons leeft valt niet te meten. We zijn gaan denken in cijfers, en zijn gehecht geraakt aan meetbaarheid. Nou kan meetbaarheid heel belangrijk zijn, cruciaal zelfs, het helpt om vliegtuigen veilig te laten landen en om mooie woningen te bouwen. Maar we zijn doorgeslagen. We menen dat we ook het onmeetbare in cijfers moeten vangen. Voorbeeld: ik hoorde deze week weer (dat gebeurt me vaker) een verhaal van iemand die vroeger op school een vijf kreeg voor zingen, en de rest van haar leven dus niet meer durfde. Een ander vertelde dat ze nooit zongen op school behalve dat ze voor ieder rapport een keer moest vóórzingen. Ze kreeg altijd een zes. We zijn dat gewoon gaan vinden, maar wat is daar eigenlijk gemeten? Wat is daar beoordeeld? En: welke bijdrage is daar geleverd aan het ontwikkelen van creativiteit, groei, geluk?
Ieder kind is van nature creatief. Ieder kind is origineel. Is dus een bron, want dat is wat ‘origineel’ betekent. Hoe ging dat bij jou vroeger? Ben je gezien en bemoedigd in je creativiteit, in je eigenheid? Heb je kunnen experimenteren? Of voelde je je beoordeeld, gemeten, wellicht zelfs vernederd? De voortdurende evaluaties waaraan wij kinderen (en volwassenen) blootstellen creëren al te vaak een gevoel van onveiligheid. En als je je niet veilig voelt dan is de kans kleiner dat je gewoonweg klei pakt en een pot gaat bakken, ook later in je leven. Of gaat zingen of dansen. Of op welke andere manier dan ook jezelf als bron van creativiteit leert kennen. Nou snap ik best dat niet in iedereen een beroemde pottenbakker of zanger of danser schuilt. Maar er schuilt wel in ieder van ons een uniek talent dat verlangt naar ruimte, naar gezien worden, naar nodig zijn. Omdat dat talent uniek is kan vergelijking dodelijk zijn, als het ons reduceert tot een slechte kopie van een ander, tot iemand die er weinig van bakt. Dat is pijnlijk.
Een tien voor zingen, en dan?
Overigens is het ook helemaal niet makkelijk als je aan de goeie kant van de vergelijking zit, als je echt heel getalenteerd bent als musicus, bijvoorbeeld. Als je voelt: ik heb hiermee echt wat te geven, ik wil mijn leven hieraan wijden. Je kiest dan een beroep dat per definitie delicaat is: je moet het dan hebben van je creativiteit en dus van je gevoeligheid, van je gevoel voor schoonheid, van je ontvankelijkheid. Je moet je dus openen. Terwijl je leeft in een wereld die wil meten en vergelijken, en waarin je afgerekend kunt worden op een mindere dag. Die druk, die spanning, je moet van goeden huize komen om die te kunnen hanteren. En om je muzikaliteit te blijven koesteren, het contact ermee te behouden, je verwondering en dankbaarheid erover te blijven voelen, ja, ervan te blijven genieten als het ook je werk is, je bron van inkomsten. Mijn hart gaat altijd uit naar deze mensen die in onze wereld zo’n belangrijk werk doen.
Een studente van onze opleiding, zelf klassiek zangeres, verwoordde het na een half jaar ongeveer zo: ‘Zingen was voor mij “moeten” geworden, en ik legde voor mezelf de lat enorm hoog. Zingen is nu meer een uitlaatklep, en dat is iets waarover ik altijd amateur-zangers heb benijd. Dat is een grote verandering.’ Die woorden maakten mij natuurlijk blij, want het is de spijker op z’n kop: zingen is allereerst bedoeld om jezelf tot expressie te laten komen, te uiten wat er in je leeft. Dat is een natuurlijk vermogen dat iedereen heeft. Het brengt je bij grote vreugde, maar het heeft oefening nodig; dat is wat wij in onze stembevrijdingsactiviteiten beogen: ruimte om jou in je eigenheid naar buiten te laten komen. We verwelkomen dat wat er altijd al in je zat. Dat kan trouwens fantastisch mooi worden. Niet omdat je je best aan het doen bent om het mooi te maken, maar omdat je iets waarachtigs naar buiten laat komen. Daar kan echt niets tegen op.
Er hoeft niets weg
Niet onbelangrijk daarbij: alles wat er in je leeft, echt alles, kan en wil gezongen worden. Niets is overbodig. Een van onze andere studenten, formuleerde het ooit zo: ‘Ik heb al heel wat opleidingen gevolgd, maar dit is de eerste waarin er niets van mij weg hoeft’. Dit ene zinnetje beschrijft naar mijn gevoel precies waar onze wereld behoefte aan heeft: dat we onszelf en elkaar durven verwelkomen precies zoals we zijn. We zijn stuk voor stuk een wonder. En we zijn ook stuk voor stuk gekneusde, gebroken, gebutste mensen. We hebben onze pijn, onze angst, onze schaamte. We hebben ook onze moed, onze veerkracht, ons verlangen. En wat we allemaal nodig hebben: een plek waar we ons veilig voelen om dat alles ruimte te geven. Waar we gevoelig kunnen zijn (want dat zijn we allemaal) en dapper. Wie weet vind je die plek wel bij ons? Muziek maken, en zeker zingen, is een mysterieus mooie manier om dat alles te oefenen, om te leren, om te genieten, om te vieren. Om jezelf te bevrijden uit een keurslijf dat ons eigenlijk nooit gepast heeft. En zo nieuwe ruimte te betreden, waarin je een totaal origineel wezen bent. Een wonder. En wie weet wel een pottenbakker.
Hartelijke groet,
Jan Kortie
PS
Ik ben zelf geen pottenbakker. Maar ik ga wel weer een workshop geven speciaal voor musici, Leven van Talent. Ben jij of ken jij een muziekprofessional? Hieronder lees je er meer over.
Column door...
Sarah Jens
Vertraging leidt tot ruimte
Deze zomer twee jaar geleden besloot ik om het werkveld van stembevrijding voor onbepaalde tijd vaarwel te zeggen. Ik had er 15 jaar in gewerkt met heel mijn ziel en zaligheid en mijn hart vroeg om vertraging, verwerking, om het doorbreken van patronen en om alleen-zijn.
Ik liep met mijn rugzak 750 km door de Franse bergen. Vervolgens nam ik bij thuiskomst een jaar de tijd om mijn innerlijke tocht voort te zetten. Een tocht van alleen-zijn, waarin ik ervoer en onderzocht in de vraag ‘wie ben ik als ik niet iets ‘doe’? Van daaruit wachtte ik tot iets nieuws uit mij wilde ontstaan.
Wat een ongekende luxe was het om zoveel ruimte in de tijd te ervaren. Een ruimte waarbinnen ik niets ‘moest’ en waarin er opeens alle ruimte was om ‘ja’ te zeggen op die dingen waar ik zin in had. Ik voelde mij dankbaar voor de mogelijkheid om te vertragen, te verstillen en meer in de natuur te zijn. Hoewel ik daarnaast ook iets anders ervoer. Want in deze wereld waar arbeid en status hoog in de rang staan, voelde ik mij opeens ook vaak eenzaam nu ik daar niet aan meedeed. Wat voor waarde had ik nu ik stilviel, rustte en wachtte? Dat moest ik opnieuw uitvinden.
Gelukkig beviel die vertraging mij ook heel goed. Het bood me de kans om opnieuw te laten opborrelen waar mijn hart nu naar uitging. Aanvankelijk borrelde er niets. Dat duurde best lang. Ik was soms bang dat ik misschien nooit meer terug zou willen in het veld van stembevrijding en wat wilde ik dan wel? Maar mijn wachten werd beloond.
Stap voor stap kon ik in het naar binnen luisteren steeds duidelijker een roep horen. Een roep en een verlangen om nabij te zijn bij andere mensen die net als ik door allerlei levensprocessen heen bewegen en daar steun bij zoeken. Daar gaat mijn hart naar uit. Als van nature zag ik mezelf opeens weer aan het werk als stembevrijder.
Het was eigenlijk een mooi voorbeeld van hoe stembevrijding zelf ook werkt. Wachten, ademhalen, naar binnen luisteren, nieuwsgierig zijn naar welke klank er naar buiten blijkt te komen. Wachten, niet ingrijpen, niet sturen, wachten. Meebewegen met de muziek die in je leeft en er dan mee naar buiten komen. Terwijl je wordt gehoord, wordt gezien en wordt ontvangen door een ander.
Nu is dit helemaal niet altijd een makkelijk proces voor mensen die graag controle hebben, zoals ik. Het is een proces van durven loslaten. Maar het is wel geweldig om te ontdekken hoe vertraging hierbij steeds weer helpt. In die vertraging kunnen we pas echt luisteren naar wat er in ons gehoord wil worden. Dit proces van wachten was voor mij ook een intiem proces. Ik was mezelf nabij. Elke stap kwam nauw. Daarin kon ik voelen: dit wel, dit niet, nu niet en straks misschien. Daarin honoreerde ik m’n eigen gevoeligheid en daarin vond ik een gevoel van vrijheid.
We zijn allemaal gevoelige mensen voor wie het nauw komt wat we willen, hoe we contact ervaren, hoe we verdriet kunnen delen en hoe we kunnen uitreiken met onze liefde. Die precisie kunnen we juist in stembevrijding heel goed voelen. Waar duw ik tegen de klank aan? Waar trek ik me terug in de toon? Waar zing ik opeens vrijuit? Waar schrik ik? Waar ervaar ik plezier en durf ik dat helemaal te uiten? Het is steeds weer het proces van binnen naar buiten. In contact met onszelf en de ander. En mijn ervaring is dat als ik met alles wat er in mij leeft zichtbaar en hoorbaar durf te zijn, ik ruimte ga ervaren en ik me weer herinner dat we allen in liefde verbonden zijn.
Een van de programma’s die we in het Centrum aanbieden en dat ik graag extra aanstip is het weekend ‘De Stem van Intimiteit’. Een weekend voor vrouwen (sorry mannen) dat specifiek gaat over het intieme proces van contact met onszelf in verbinding met de ander. Een weekend dat Anna Fernhout en ik nu al een paar jaar met veel voldoening geven en dat we in juni weer aanbieden (hieronder meer informatie). Daarin geven we je een bedding waarin je heel precies je grenzen leert voelen en respecteren. Waarin je mag vertragen, waarin je precies mag zijn in je gevoeligheid en waar we je anderzijds uitnodigen in je volheid en je kracht. We helpen je te ervaren waar het in jou vernauwt en blokkeert en waar het stroomt. En doordat alles welkom is en je zingt en klank geeft aan wat je ervaart, ontstaat er ruimte en bevrijding. Het is magisch en tegelijkertijd zo eenvoudig hoe dit werkt.
Dat is waarom ik nog steeds zo houd van mijn vak en waarom mijn hart steeds weer de roep ernaartoe voelt.
Door nabij te zijn, aan te raken, uit te nodigen, creëren we een bedding voor samen-zijn en autonomie, voor diepte en hoogte, voor kwetsbaarheid en kracht. Het is een proces van onszelf openen en terwijl we dat durven toestaan wordt de roep van binnen steeds helderder.
Overigens is dat waar eigenlijk al onze programma’s over gaan. Je leest hieronder over de rest van ons aanbod.
Ik nodig je van harte uit om bij ons te komen zingen en het leven en de wereld te verrijken met jouw specifieke klank.
Warme groet,
Sarah Jens
De Stem van Intimiteit met Sarah Jens & Anna Fernhout
17 t/m 19 juni 2022
voor vrouwen
Een weekend om te vertragen, te verdiepen en te onderzoeken in het thema 'intimiteit'. Durf jij je grens aan te geven, vol in je kracht te staan, en/of je eigen gevoeligheid te honoreren?
Dit weekend voor vrouwen vindt plaats in het Dominicanenklooster in Huissen.
Voor vragen kun je ook mailen naar Anna.
De Roep van de Vrouw met Anna Fernhout, Amsterdam
serie vanaf 30 april 2022
4 zaterdagen
Vier dagen samen zingen, delen en verdiepen. Wat roept er in jou om aandacht? Anna neemt je mee met haar aanwezigheid, gitaar en humor. Je hebt geen ervaring met stembevrijding nodig. Jij met jouw stem, precies zoals je bent, is precies goed.
De zaterdagen vinden plaats in Vrijburg van 10.00 tot 17.00 in Amsterdam.
Zeg eens Nee! met Annelies van Wieringen,
7 mei, Amsterdam
'Nee' zeggen is soms best een dingetje. Het kan zomaar leiden naar disharmonie, of de angst dat de ander je dan minder waardeert. Zonder dat we er soms erg in hebben houden we onze 'nee' in. Terwijl deze 'nee' vaak gaat over een 'ja' naar ons zelf. Naar onze eigen ervaring, onze waarheid en onze gevoeligheid. Het kan bevrijdend zijn om onze 'nee' de volle ruimte te mogen geven. Annelies neemt je deze dag mee in oefeningen om je 'nee' te voelen en te uiten.
Zingen Verbroedert met Alexander Poels,
4 juni, Amsterdam
Een dag stembevrijding alleen voor mannen. Waarin je je geen greintje hoeft in te houden in je volheid, je kracht, maar ook niet in je gevoeligheid en kwetsbaarheid.Lees meer en reserveer
Naar Binnen en Naar Buiten Met Anna Fernhout
30 mei in Vrijburg, Amsterdam
De klassieker uit ons assortiment! Een dagworkshop stembevrijding voor wie kennis wil maken met ons werk, of wie gewoon weer eens een dag wil komen zingen wat er in je leeft.Lees meer en reserveer
Zangcirkel 'Alles in mij doet er toe' Met Anna Fernhout & Band
28 mei in Vrijburg, Amsterdam
Is het een mantra-avond? Een stembevrijdingsactiviteit? Een concert? Het is het allemaal. Met veel plezier kijken we terug op afgelopen zaterdagavond. Op 28 mei zal het de 2e keer zijn dat we deze avond organiseren en we zien er nu alweer ontzettend naar uit.
Nieuwe Ruimte Zingend omgaan met verlies
met Jan Kortie & Sarah Jens 10 juni, Vrijburg
In vroeger tijden was verlies een normaal onderdeel van het leven. Niet makkelijk, maar wel gewoon. Maar onze maatschappij is vooral gericht op winnen. Verlies is voor losers, voor rouw is geen plaats. Dat kan en moet anders. Want je verlies toelaten is het begin van nieuwe ruimte in je leven. Dat is de focus van deze middag van (zelf)-onderzoek, uitwisseling en zingen.
Het Lied van de Ziel Mantrazingen met Jan Kortie 10 juni, Vrijburg
Amsterdam
De kerk zat vol, vorige week. Het was heel stil. En heel levendig. En het smaakte naar meer.
Tijdens deze mantra-avonden zingen we teksten uit allerlei culturen, in grote eenvoud en soms spontaan meerstemmig. Tussendoor zijn we stil of is er zacht pianospel. Al zingend geven we ruimte aan verdriet en aan vreugde. En aan het leven zelf.
Tweejarige Opleiding tot Stembevrijder® start september 2022
Ben jij net als wij gefascineerd door de werkzaamheid van stembevrijding? Dan schuilt er wellicht een stembevrijder in je. Hoe zou die eruit zien? Er is geen stembevrijder hetzelfde. Zoals er ook geen twee mensen zijn die hetzelfde zingen.
In september gaat onze opleiding voor de 18e keer van start. Tijdens onze oriëntatiebijeenkomst afgelopen week hebben we al een aantal enthousiaste geïnteresseerden ontmoet. Dat doet ons nu alweer uit naar de nieuwe opleidingsgroep. Begint er al iets in jou te kriebelen?Via een mailtje bestel je de folder van de opleiding.
Jan Kortie elders in het land Jij Bent Muziek &
Het Lied van de Ziel 15 juni, Zeist
Op uitnodiging van Centrum Zijnsoriëntatie geeft Jan weer een middag over stembevrijding 'Jij Bent Muziek'. Dat is een mooie gelegenheid om kennis te maken met hem en met stembevrijding.
Later die dag geeft hij de mantra-avond 'Het Lied van de Ziel'. Dat alles vindt plaats in de mooie en intieme Walkartkerk in Zeist.
Het Lied van de Stilte Zang- en stilteretraite
18 t/m 22 juli 2022
De Berckt, Baarlo
Inmiddels hebben we 100 aanmeldingen voor de retraite! We zijn daar natuurlijk verrukt over en het bevestigt ons in het vermoeden dat er veel verlangen is naar de intensiteit van deze dagen. Juist in een grote groep toegewijde mensen kun je de magie van de stilte en de samenzang nog dieper ervaren, er gaat hoop van uit.
Vrouw, Lijf en Stem met Sarah Jens
13 juni, Vrijburg Amsterdam
Zingen vanuit je bekkengebied en je hart. Vanuit je kracht en je zachtheid, samen in een groep vrouwen. Ervaring met stembevrijding heb je niet nodig. Weet je welkom!
De Polyvagaal Theorie Inspiratie tweedaagse voor professionals
10 & 11 sept 2022
Deze inspiratie tweedaagse, voor stembevrijders, coaches & therapeuten, wordt gegeven door Heleen Grooten op 10 en 11 september in Vrijburg, Amsterdam.
We zijn gemaakt voor waarheid zoals een vis gemaakt is voor het water en een vogel voor de lucht.
Zonder waarheid verschrompelen we.
Timothy Radcliffe
Vandaag wil ik een pleidooi houden voor de waarheid. Ik bedoel dan niet het soort van waarheid waar je het over oneens kunt zijn, ik bedoel: jouw en mijn innerlijke waarheid. Die we soms kennen en toelaten en laten zien, maar lang niet altijd. Respect voor die waarheid is een cruciale voorwaarde om fijn te kunnen zingen, omdat je stem daar heel gevoelig voor is. Als je probeert om iets te laten horen wat in jou niet waar is dan gaat je stem gewoon niet helemaal open. Onze stem is gemaakt voor de waarheid. Dit is in wezen een heel groot thema, want ik denk dat het veel verder gaat dan alleen ons zingen. Onze maatschappij heeft er grote behoefte aan dat we meer en meer durven leven in waarheid. Ik denk zelfs dat blijvende vrede in de wereld daarvan afhangt.
Maar laat ik niet vooruithollen, eerst maar eens dichtbij beginnen. Je zou kunnen zeggen dat iedere stembevrijdingsactiviteit altijd gericht is op het uitkomen bij ieders eigen waarheid. Als we vrijuit zingen dan onthullen we onze waarheid, we laten horen wie we zijn. Je kunt ook zeggen: we onthullen waar we zijn. Als je vrijuit zingt zeg je eigenlijk met iedere toon die je laat horen: dit ben ik nu, dit is mijn waarheid. Let wel: als je vrijuit zingt. Dat is helemaal niet vanzelfsprekend. Want de waarheid onthullen is natuurlijk een kwetsbaar gebeuren, dus vaak zetten we al zingend een masker op. Wie goed luistert hoort, of eigenlijk: voelt of iemand zingt wat waar is of dat iemand zingt wat onwaar is, waarbij de zanger weg beweegt van de waarheid, door hard te werken, door op zoek te gaan naar een specifieke wenselijke ervaring of een aanvaardbaar resultaat.
Steeds iets naakter
Je kunt jezelf steeds iets meer onthullen, stapje voor stapje. Je wordt dan steeds iets zichtbaarder, steeds iets transparanter, misschien zelfs: steeds iets naakter. En voor wie dat eng klinkt zeg ik er meteen bij: dat is fijn, want je voelt je dan ook steeds iets vrijer. Hoe waarachtiger je naar buiten komt, hoe vrijer. En omgekeerd: hoe vrijer je durft te zijn des te meer horen we jouw waarheid. Nu ik dit schrijf denk ik zelfs: zijn vrij en waar niet gewoon twee verschillende woorden voor of kanten van hetzelfde verschijnsel? Kunnen ze wel los van elkaar bestaan?
Er is nog meer goed nieuws: wie in waarachtigheid zingt wordt niet alleen vrijer, maar gaat ook stralen. Daar kun je niets aan doen, dat gaat vanzelf. En het is vast al eens opgevallen: wie straalt wordt ook heel aantrekkelijk. Je wordt mooi, je wordt echt mooi. Je ogen worden zonnetjes, je brengt licht in de ruimte, voor iedereen voelbaar. En je stem gaat ook stralen, je gezang wordt opener, mooier, ontroerender, vreugdevoller. Je lied zal anderen raken. Voor ons ego is dat een onbegrijpelijk gebeuren, ons ego denkt dat we hard moeten werken en goed ons best doen om iets moois of zelfs maar iets aanvaardbaars te produceren. Maar als we ons daartoe laten verleiden (en dat doen we vaak, weet ik ook uit eigen ervaring…) dan zijn we bezig met de buitenkant, en wat er uit ons komt is dan oppervlakkiger. Het kan nog steeds wel virtuoos zijn, op een bepaalde manier zelfs glimmend, je kunt er als luisteraar een tikkie van onder de indruk raken. Maar het is een bederfelijk soort glans, omdat alle diepte ontbreekt.
Misschien denk je dat het een ongepaste luxe is om hiermee bezig te zijn terwijl er elders in Europa een oorlog gaande is en een wereldwijde klimaatcrisis ons voortbestaan en het geluk van onze kinderen en kleinkinderen bedreigt. Moeten we daar niet onze aandacht op richten in plaats van ons laten afleiden door dit soort navelstaarderij? Wel, ik denk dat we het allebei moeten doen. Deze wereld heeft grote behoefte aan mensen die stralen. Kun je dat voor je zien, jezelf als een stralend en transparant wezen, in een wereld die bestaat uit mensen die allemaal stralen? Als je dat niet meteen lukt: probeer het toch echt, sluit je ogen en stel je voor hoe dat zou zijn, allemaal stralende mensen. Als ik het voor me zie snap ik meteen: zo ziet een blijvende wereldvrede eruit. Als we onze ogen weer opendoen ziet de realiteit er heel anders uit, maar laten we het beeld niet vergeten, herinner jezelf er af en toe aan. En ja, er moet nog heeeel veel gebeuren voor we daar zijn, maar geef ons even de tijd. Misschien kun je zelfs genieten van ieder stapje op deze weg: ieder moment van werkelijk stralen is namelijk zo’n stapje.
Verschrompelen of stralen
Wat ons op die weg steeds te doen staat: het onthullen van de waarheid én het onthullen van onwaarheid. Want zonder waarheid verschrompelen we, zegt Timothy Radcliffe heel treffend. We leven in een wereld van grote onwaarachtigheid, waar glamour wordt verward met oprechte straling en waarin eindeloos consumeren aan ons wordt verkocht als vrijheid. Maar we verschrompelen. Er is dus bevrijding nodig, niet alleen in verre landen, ook hier. Bevrijding, op allerlei manieren. Stembevrijding bijvoorbeeld. Denk even terug aan het beeld van al die stralende mensen. Dat zijn mensen die in zichzelf de bron van die straling hebben aangeboord, omdat ze ergens aangevoeld hebben dat die niet buiten hunzelf te vinden is. En die zich vervolgens natuurlijk ook enorm kunnen verheugen over iedere gloedvolle stralende medemens. En nee, de weg daarnaartoe gaat niet alleen over rozen. Achter iedere onwaarachtigheid schuilt verdriet, angst, eenzaamheid, gekwetstheid. We krijgen in onze levens onvermijdelijk te maken met teleurstelling en verlies. Die kun je wegstoppen achter een masker. Maar je kunt er ook ruimte aan geven, in waarachtigheid. En daar tref je dan ineens de poort aan naar oprechte vrijheid. Dan is er weer een stap gezet en is een nieuwe wereld weer iets dichterbij gekomen.
Hartelijke groet,
Jan Kortie
Column door....
Anna Fernhout
‘Onze stem brengt ons altijd bij wat nieuw is.'
Erica Nap
Bovenstaande zin van mijn collega Erica blijft maar rondzingen in mijn hoofd. We spraken elkaar om uit te wisselen over ons werk en ik voelde me geïnspireerd door haar woorden. Wat een simpele zin.. en wat een waarheid. Ik kan nog steeds verwonderd zijn als ik stembevrijding geef en ik zie wat de werking is van het zingen wat er in je leeft. Ik kan me dan verbluft voelen door de eenvoud en de diepte die hand in hand gaan in dit werk.
Erica vervolgt met de zin “Onze stem zoekt altijd die nieuwe plek, als we bereid zijn om expressie te geven aan wat wáár is, niet aan wat we graag wíllen dat waar is.”
Het is de spijker op zijn kop voor mij. En ze beschrijft precies het punt waar de eenvoud van ons werk vaak ingewikkeld wordt. Niet ingewikkeld voor ons hart, of voor ons lichaam, maar wel ingewikkeld voor ons hoofd. Wat man oh man, wat wil ons hoofd graag dirigeren wat we voelen, wat we denken en waar onze ervaring naar toe zou moeten gaan. Dit vertaalt zich vaak heel hoorbaar in ons zingen: dan zingen we niet wat er in ons leeft, maar zingen we wat we wíllen dat er in ons leeft. We gaan op zoek naar een ervaring. Onder het mom van ‘als ik maar hard genoeg mijn best doe dan ga ik me vanzelf vrij voelen!’ Dat werkt helaas nooit.. Sterker nog, vaak komen we dan alleen maar meer in de bevangenheid terecht.
Even een voorbeeld:
Tijdens een dagworkshop stembevrijding staat er een man voor de groep. Klaar om zijn solo te zingen, zijn lied van dat moment. De klanken komen uit hem, maar het lijkt niet echt gemakkelijk te gaan. Zijn lichaam beweegt van links naar rechts en zijn ogen schieten omhoog naar allerlei plekken op het plafond. Ik vraag hem hoe het voor hem is. Hij geeft aan ‘ik voel eigenlijk niks’.
Ik vraag hem hoe dat dan voor hem is, ‘niks voelen’. Hij geeft aan dat hij dat vervelend vindt en dat hij op zoek is naar wél iets voelen. Ik kan hem goed volgen in wat hij zegt. Want ik zie hem zoeken in zijn stem (door de klank eruit te duwen i.p.v. toe te laten) en in zijn lichaamstaal. Ik zeg tegen hem: ‘Als ik je goed begrijp zijn er twee dingen aanwezig in je ervaring. Ten eerste voel je niks en ten tweede vind je dat je wél iets moet voelen. Er is dus ‘niks voelen’ en ‘weerstand’. Klopt dit?’ De man beaamt dit.
Ik vraag hem of hij bij het gevoel van ‘niks voelen’ kan blijven, zonder zich te verzetten tegen deze ervaring. Want hoe voelt dit niks voelen dan precies? Waar voel je dit? Hij sluit zijn ogen en beschrijft de vlakheid die hij ervaart in zijn hele lichaam. Ik vraag hem om geluid te geven aan de vlakheid. Terwijl hij dat doet en zijn stem gebruikt om uiting te geven aan wat er is, de vlakheid namelijk, begint zijn gezicht te ontspannen. Te verzachten. Zijn stemt opent zich. De klank raakt me in mijn hart. De rusteloze bewegingen van zijn lichaam zijn opgehouden. Het is alsof er iets voor m’n ogen smelt. Vlakheid gaat over naar verzachting, verzachting naar verdriet en opeens komt door het verdriet de vreugde omhoog die zich laat zingen in een volle ‘jaaaaaa’. Ik kijk om me heen naar de gezichten van de andere deelnemers in de groep die op het puntje van hun meditatiekussen lijken te zijn gaan zitten. Het is in de hele ruimte voelbaar: hier heeft zich iets geopend. Hier heeft zich iets getransformeerd.
Zingen en transformatie
Het blijft ontzagwekkend. De transformatieve werking van zingen. Een wonder ook wel. En het herinnert me er keer op keer aan dat precies datgene wat waar is in dit moment de poort is naar vrijheid. Naar vreugde. Het vraagt ons steeds weer om te buigen voor wat er nu waar is in onze ervaring. Niet wat we willen wat waar is. Precies zoals Erica het beschrijft.
Het laat me ook keer op keer weer zien wat de uitwerking is op het grotere geheel, als één persoon zich opent. Want niet alleen opent zich iets in hem, er opent zich iets in de hele groep. Een hart dat opengaat is zeer besmettelijk namelijk. De andere kant is ook waar: geslotenheid is ook besmettelijk. Want we zijn allemaal zulke gevoelige wezens en stemmen ons bewust en/of onbewust af op wat we voelen in onze omgeving. Is het hier veilig? Kan ik me hier kwetsbaar opstellen? Moet ik me vermannen? Neem ik niet te veel ruimte in?
Ik denk dat we allemaal verlangen naar vrijheid en naar openheid. En dat het vaak heel spannend is om ons te openen. Het is daarom ook zo helend om onszelf de ervaringen te gunnen die ons vertrouwen kunnen laten groeien: door op plekken te komen waar we worden gesteund in vol tevoorschijn komen en daarin worden ontvangen (niet per se vol in volume, maar wel vol met ons hart). Plekken waar we het samen spannend vinden en waar we samen moedig zijn. We zeggen vaak in ons werk: je doet het zelf, maar niet alleen.
Samen zingen. Samen onderweg. Samen in steun, in tranen, in vreugde, in kracht, in zachtheid en in verbinding. Dit is niet alleen heilzaam voor onszelf als individu, maar ook voor de rest van de wereld. Ja, ik maak het gelijk maar even groot, maar zo voelt het echt. We hebben het met elkaar te doen in dit leven, niet alleen. Laten we dus steun zoeken bij elkaar, zodat we onze eigen weg naar vrijheid, zachtheid en openheid weten te vinden. Zodat we vervolgens de mensen om ons heen verschrikkelijk kunnen besmetten met het virus van het hart. De symptomen zijn: verzachting, openheid, heling en de neiging om te verbroederen.
Wij dragen daar graag een steentje aan bij zoals je weet. Hieronder zie je weer een overzicht van de activiteiten die er aan zitten te komen.
Warme groet,
Anna Fernhout
Benefiet & Zomerretraite
Het zachte en het zwakke overwint (op den duur)
het harde en het sterke.
(Uit de Tao Te Ching)
Ik geloof in zingen.
Ik geloof in de heling die zingen kan brengen.
Ik geloof in de verbinding die zingen kan brengen.
Ik geloof in de vrede die zingen kan brengen.
Ik geloof het niet alleen, ik zie het keer op keer gebeuren.
En dus gaan we zingen. Om de vrede dichterbij te brengen, in onze wereld en in onszelf.
En daar laten we het niet bij.
We gaan ook geld inzamelen, hopelijk veel geld, voor al die vluchtelingen die hun land achter zich moeten laten. Want we gaan een benefietmiddag organiseren, over anderhalve week, zondag 20 maart. Daarover verderop meer.
Gaat zingen de wereld redden? Dat weet ik niet, daar is wel wat meer voor nodig, lijkt me. Maar dat zingen een bijdrage te leveren heeft die er echt toe doet, dat betwijfel ik helemaal niet. Want zingen verzacht, en het zachte overwint het harde, zegt de Tao, en ik geloof dat. Op den duur, ja, op den duur. Er is tijd voor nodig, veel tijd. Maar alleen het zachte is sterk genoeg om te overleven. Wat ons intussen te doen staat is steeds steviger te worden in die zachtheid. Want zachtheid zonder stevigheid wordt week. Stevigheid zonder zachtheid wordt strak en hard. We hebben dus zingen nodig, we hebben muziek nodig. En laten we zowel zacht zingen als ook heel stevig.
Dat is precies wat we afgelopen vrijdag gedaan hebben, toen we na de laatste lockdown weer samen konden komen om te zingen. Het was een afwisseling van zacht en intiem bijeen zijn, neuriënd, wiegend en ook heel stil, maar ook uit volle borst, gepassioneerd zingen. Er werd gehuild, er werd gelachen, er werd gebeden, er werd van alles beleefd. Natuurlijk waren we met onze gedachten en gevoelens bij wat er in de wereld gebeurt. En net zo goed was er alle ruimte om in onszelf af te dalen, onze eigen hoop en wanhoop de ruimte te geven. En er waren gemengde gevoelens. Wat verschrikkelijk, de ellende die zich afspeelt en tegelijk: wat fijn dat we weer massaal kunnen zingen.
En de muziek stroomde door dit alles heen. Want daar is muziek voor.
En nu ga ik je voor twee dingen uitnodigen. Die op het oog behoorlijk verschillend zijn, maar die voor mij uit hetzelfde verlangen, om niet te zeggen: uit dezelfde urgentie voortvloeien. En waar we ons overgeven aan de heilzame werking van de muziek.
Benefietmiddag
Allereerst: de benefietmiddag die we organiseren op 20 maart in de Dominicuskerk in Amsterdam. Een middag vol (mantra-)samenzang als steunbetuiging aan iedereen die lijdt onder de verschrikkingen van de oorlog. Iedere euro die die middag opbrengt gaat naar Giro555. En we hopen op veel euro’s. Om die reden hanteren we twee prijzen. We vragen iedereen die zich dat enigszins kan permitteren om €50,- te betalen voor deze speciale middag. Maar we willen niemand uitsluiten voor wie dat een te groot offer is, dus ook voor de ‘normalere’ prijs van €20,- ben je welkom. We verwelkomen er ook vluchtelingen, zij zijn natuurlijk onze gast. Dat het een bijzondere middag gaat worden staat wel vast, we zijn nu volop bezig om er vorm aan te geven. En de Dominicuskerk werkt van harte mee.
Zomerretraite
Ten tweede: onze Zang- en Stilteretraite Het Lied van de Stilte, die we voor het eerst in 2,5 jaar weer kunnen organiseren. Van 18-22 juli. In vergelijking met de verschrikkingen van de oorlog lijkt het bijna een gênante luxe om je een kleine week terug te trekken om te zingen en stil te zijn. Maar die vergelijking doet geen recht aan wat we daar willen doen. Want we trekken ons wel terug uit de wereld, maar tegelijk nemen we die wereld mee in onszelf. In ieder van ons zitten ook harde stukken. We kunnen zo verstrikt raken in het vechten daarmee, eraan schaven, ze proberen weg te werken of te onderdrukken, terwijl dat allemaal niet werkt. Het enige wat tot echte verandering kan leiden is die duistere of harde delen van onszelf met zachtheid te omgeven, en dat met veel volharding en geduld te blijven doen. Dus we gaan de retraite in met de hoop dat we er als helere mensen uitkomen, steviger én zachter, die de wereld dan ook weer meer te bieden hebben. Het is één grote oefening in mens zijn in dit tijdsgewricht. Waarin we alles wat we in ons dragen meenemen en waarin we onszelf door de muziek laten meenemen. De muziek die weet heeft van heelheid, van harmonie, van verbroedering, van hoop. Muziek die weet heeft van de oorsprong, van het mysterie van dit leven. Muziek die leeft en doet leven.
Ik hoop dat je komt. Dat hoop ik echt.
Jan Kortie
PS
Er staan natuurlijk nog allerlei andere activiteiten op de planning. Die vind je in onze agenda en daar zullen we je in een volgende nieuwsbrief binnenkort meer over vertellen.
Benefiet voor Oekraïense vluchtelingen
Speciale mantra-middag
Zondag 20 maart in de Dominicuskerk, Amsterdam
Alle opbrengsten gaan naar Giro 555
Kom je met ons zingen voor Oekraïne? We kunnen eigenhandig de oorlog niet stoppen. Wel kunnen we zingen met in onze gedachten alle mensen die op de vlucht zijn, die bang zijn, die iemand hebben verloren, die in wanhoop verkeren en het licht even niet meer zien. Laten wij een lichtend vuur ontsteken in het donker. Door te zingen. En door veel geld in te zamelen.
Met Jan Kortie, Sarah Jens & Anna Fernhout i.s.m. de Dominicuskerk
Het Lied van de Stilte Zomerretraite 2022 18 t/m 22 juli
De Berckt, Baarlo
Zingen en stil zijn. Dat is het hele concept van onze retraites. Het is zo eenvoudig en zo werkzaam. Wij zijn dus heel blij, om niet te zeggen: heel enthousiast dat we na een pauze van 2,5 jaar weer een retraite kunnen organiseren. Deze plek is op loopafstand van de Maas. We nodigen je graag uit om daar deel van uit te maken, voor de eerste, de tweede, de vijfde of de zoveelste keer.
Hoe die muziek trilt in je binnenste, hoe je longen, je hart opengaan
als je zingt, dat is onvervangbaar. Ik besef nu eens te meer dat dat is waar ik voor leef: zingen voor een ander.
Wende Snijders
Wat zegt Wende Snijders dat mooi, vind je niet? In twee zinnen formuleert ze de kostbaarheid van wat muziek is: een werkelijk heilzame ervaring én een cadeau dat we aan elkaar kunnen geven. Ik word heel blij van haar woorden. En ik denk er meteen bij: die ervaring is ook nog eens bereikbaar voor iedereen, ook als je niet het talent hebt, of de kansen krijgt, om artiest te worden.
Wende leert ons iets wat we vandaag de dag makkelijk uit het oog verliezen. Muziek is kostbaar, maar alles wat kostbaar is wordt in onze maatschappij ook aangegrepen om er een slaatje uit te slaan. Ik werd er weer mee geconfronteerd toen The Voice zo in het nieuws kwam. Ik heb het nooit gehad op dat soort van programma’s. Voor mijn gevoel maakt men daar oneigenlijk gebruik van muziek, van zingen. Het wordt er een wedstrijd en die wedstrijd wordt ook nog eens commercieel uitgebuit, net als de jonge, kwetsbare, zich in hun zingen openende mensen.
Hoe die muziek trilt in je binnenste, hoe je longen, je hart opengaan als je zingt, dat is onvervangbaar.
Muziek is onvervangbaar. Muziek opent ons. Voor alles wat er in ons leeft, voor elkaar, voor het leven. Zingen brengt ons bij levenslust en bij compassie. Dat gaat natuurlijk niet altijd van een leien dakje. We lopen allemaal onze eigen verwondingen op in het leven, onze kleinere en grotere trauma’s. We lijden onder onze eigen oordelen en die van anderen. Zingen opent onvermijdelijk ook onze kwetsuren. Dat kan soms verdraaid lastig zijn, maar het is vooral hoopvol: het brengt ons bij nieuwe ruimte. Bij (veer)kracht en vitaliteit. En het brengt ons bij elkaar.
Ik besef nu eens te meer dat dat is waar ik voor leef: zingen voor een ander.
Wie Wende ooit heeft horen zingen weet dat het waar is: ze geeft zichzelf totaal. Haar zingen is een cadeau voor ons. Je kunt daarvan onder de indruk raken en denken: dat lukt mij nooit. En dat is ook zo, zingen zoals Wende zul jij nooit. Maar ja, zingen zoals jij dat kan Wende dan weer niet. Want jij hebt je eigen verhaal te vertellen. En dat verhaal verdient muziek, of eigenlijk: kan niet zonder muziek. Omdat een deel van wat jij te vertellen hebt zich niet in woorden laat vangen, maar de hele diepte, hoogte, volheid én tederheid van jouw zingen nodig heeft. En daarmee heb je iets te geven. Dat kan troost zijn of bemoediging, herkenning, lichtheid, vreugde. Het kan zelfs schoonheid zijn. En het zal liefde zijn.
Dit brengt me bij een fundamenteel punt: muziek is heilig. Dat is: heel. En: heilzaam, heelmakend. Muziek is niet bedoeld voor competitie, muziek is bedoeld voor heling, voor de ervaring van heelheid en eenheid, voor de ervaring van verbondenheid met het eeuwige en de troost en de hoop en de vreugde die daarvan uitgaat. Muziek verbindt ons met onszelf en met elkaar. Muziek is een voertuig voor liefde en schoonheid en goedheid. Waar muziek misbruikt wordt, je kunt ook zeggen: ontheiligd, daar is schoonheid niet meer iets ontzagwekkends, maar handelswaar. Dat mag je van mij ook bedrog noemen, het is het type bedrog dat onze consumptiemaatschappij helaas ook kenmerkt.
En het zijn de getalenteerde jonge mensen die er het meest kwetsbaar in zijn. Omdat ze jong zijn en dus zoekend. En omdat ze getalenteerd zijn en dus gevoelig. Ze verdienen het dat we hen omringen met zachtheid, helderheid en respect. En zo hun puurheid steeds weer uitnodigen.
Het goede nieuws
Maar er is ook goed nieuws: dat wat heilig is kan per definitie niet beschadigd raken. Daar is het nou juist heilig/heel voor. We kunnen de toegang ernaartoe kwijtgeraakt zijn, door de gebeurtenissen in ons leven, we kunnen het onszelf en elkaar erg moeilijk maken, we kunnen enorm verdwalen. Maar we kunnen altijd ook de weg terug vinden. De muziek zelf blijft namelijk altijd intact. Dat is een groots gegeven! Je zou kunnen zeggen: muziek is een wereld op zich, een wereld die verbonden is met de bron van ons bestaan. In die wereld bestaat geen vergelijking, bestaat geen goed of fout, mooi of lelijk. Daar bestaat een onvoorstelbaar complexe harmonie waar alles en iedereen in past en een eigen plaats heeft.
En er is nog meer goed nieuws: we kunnen ook weer met wat grotere groepen bij elkaar komen om te zingen. Ik heb er grote behoefte aan om die heling al zingend op te zoeken met iedereen die daar behoefte aan heeft. Om met elkaar een plek te creëren waar we ons niet hoeven afsluiten, waar we niet ons best hoeven doen, waar geen prestatie hoeft te worden geleverd. Een plaats waar we ons kunnen openen voor onze kwetsuren en onze rouw. Waar het niet gaat om winnen, maar waar onze verlies-ervaringen net zo welkom zijn. Waar we al zingend ruimte vinden en ruimte geven. Nieuwe ruimte. Waar alles kan trillen in ons binnenste, ons hart kan opengaan en ons zingen een geschenk wordt.
Nieuwe Ruimte, dus. Zo heet het programma dan ook. Het wordt een troostrijke middag, gevolgd door een mooie mantra-avond. Daarover en over nog veel meer andere activiteiten lees je hieronder meer.
Hartelijke groet,
Jan Kortie
Nieuwe Ruimte (nieuw!) met Jan Kortie & Sarah Jens
Een dag in twee (losse) delen
4 maart, Vrijburg (Amsterdam)
Een nieuw programma waarin verlies de ruimte krijgt en jij vervolgens ook.
Deel 1: Het Verlies Verruimd (14.30 - 17.30)
Door al zingend ruimte te geven aan je verlies, je rouw, je verdriet ontstaat er verzachting. En paradoxaal genoeg brengt die verzachting je ook vaak bij je eigen stevigheid. Dat kan voelen als troost die van binnen komt, van een plaats in onszelf waar niets ons zo goed kan brengen als onze eigen muziek.
Deel 2: Het Lied van de Ziel, ofwel: Het Verlies Verruimt (19.30 - 21.30)
Ja, je ziet het goed, de 'd' is hier een 't' geworden. Want dat wat je eerst bezwaart kan je juist brengen bij meer levendigheid, bij verbinding, verdieping en compassie. Bij groei, kun je ook zeggen. En ook hier kan muziek veel voor ons betekenen. We kunnen die vitaliteit volop voelen in het zingen samen met anderen.
Dat gaan we doen tijdens een mantra-avond in de kerkzaal van Vrijburg. We zingen liederen vol van compassie, verstilling en uitbundigheid. We vieren het leven, inclusief alles wat het ons brengt. Zoals we al jaren doen tijdens Het Lied van de Ziel. Deze dag is bedacht als een mooi geheel, maar je kunt ook alleen aan de middag of de avond deelnemen.
Nieuw Muziekboekje
In dit tweede muziekboekje staan een dertigtal nieuwe mantra's, met piano- en gitaarakkoorden. Maar het is ook een leesboekje: Jan heeft bij ieder lied een column geschreven. Je kunt het boekjehierbestellen.
Zangcirkel (nieuw!) Alles in mij doet er toe Met Anna Fernhout & Band
2 april in Vrijburg, Amsterdam
Is het een mantra-avond? Een stembevrijdingsactiviteit? Een concert?
Het is het allemaal. Laat je meenemen op deze avond door Anna en de muzikanten die haar omringen.
Een plek om je hart te openen en alles in jezelf te verwelkomen. En natuurlijk om: te zingen!
Zeg eens Nee! met Annelies van Wieringen
zaterdag 19 febr, Amsterdam
Hoe zit het met jou en 'nee' zeggen? Je grens aangeven? Gaat dat je makkelijk af, of ben je eigenlijk een enorme pleaser? In het voelen en uiten van 'nee' kan veel levensenergie vrijkomen. Plus, het brengt je vaak weer bij een diepere 'ja' naar jezelf toe.
Deze dag vindt plaats in het Polanentheater in Amsterdam.
Zingen Verbroedert
Zaterdag 12 maart met Alexander Poels in Vrijburg
(mannenworkshop)
Vrouw, Lijf en Stem
11 april
23 mei met Sarah Jens in Vrijburg
(vrouwenworkshop)
Naar Binnen en Naar Buiten
8 februari (1 plekje vrijgekomen!)
28 maart (vol) met Anna Fernhout in Vrijburg
De Stem van Intimiteit met Sarah Jens & Anna Fernhout
17 t/m 19 juni 2022
voor vrouwen
Zin om je een weekend onder te dompelen in zingen en samenzijn?
We ontdekken met elkaar het thema intimiteit. Hoe ervaar jij de intimiteit met jezelf en met de ander?
Dit weekend voor vrouwen vindt plaats in het Dominicananeklooster in Huissen.
Opleiding tot Stembevrijder® Achtiende jaargang
start september 2022, A'dam
Voel jij het verlangen om anderen vrijuit te laten zingen? Dan woont er wellicht een stembevrijder in jou. Onze opleiding is gericht op meer vrijheid voor jou én voor je (toekomstige) klanten. We organiseren een oriëntatieavond op dinsdag 19 april, van 19.30 tot uiterlijk 21.30 uur.
Via een mailtje bestel je de folder die binnenkort verschijnt.Lees meer
Jan Kortie in Huissen
10 maart 2022
Middag en een avond
Altijd al eens een ervaring willen opdoen met stembevrijding? Tijdens de middag 'Jij Bent Muziek' neemt Jan Kortie je op lichtvoetige en verdiepende wijze mee in de bevrijdende werking van zingen.
's Avonds geeft hij de mantra-avond 'Het Lied van de Ziel'.
Beide activiteiten vinden plaats in het Dominicanenklooster in Huissen.
De Roep van de Vrouw serie vanaf april 2022
met Anna Fernhout
Heb jij zin om langere tijd op pad te gaan in een vaste groep vrouwen? Er valt zoveel te ontdekken in ons zingen, in onze vermogen onszelf vol te laten zien en horen en in de mate waarin we contact durven toelaten met elkaar.
Anna nodigt je uit in je kracht, je kwetsbaarheid en in het genot van durven stralen in je eigenheid.
De Polyvagaal Theorie Inspiratie tweedaagse voor professionals
10 & 11 sept 2022
Met Heleen Grooten in Amsterdam
Helaas kon dit programma, dat was gepland in januari, niet doorgaan i.v.m. de coronamaatregelen van toen. Deze inspiratie tweedaagse, voor stembevrijders, coaches & therapeuten, is verplaatst naar 10 en 11 september 2022.
De mooiste mensen die we hebben gekend zijn zij die met verslagenheid te maken hebben gehad, die lijden kenden, worstelden, verlies leden
en hun weg uit deze diepten vonden.
Elisabeth Kübler-Ross
Het is een totale open deur, maar ik moet het toch zeggen: we leven in ingewikkelde tijden. Om niet te zeggen: er is crisis alom. Corona-crisis, klimaatcrisis, woningcrisis, migratiecrisis, het rijtje is langer dan dit en wordt steeds langer. Er is veel vervreemding die zich uit in verslaving, frustratie, eenzaamheid, tweedeling. Ondertussen leven velen van ons nog altijd in een ongekende welvaart. Nog, want we zien aankomen dat we zullen moeten gaan inleveren. En wat dan? Hoe verdragen we dat als samenleving?
Respect!
Als de nieuwsberichten verontrustend zijn is een groter perspectief onontbeerlijk. En we hebben af en toe een pareltje van hoop nodig om dat grotere perspectief levend te houden. Als je de Volkskrant leest is je oog wellicht op zo’n pareltje gevallen: een artikel over buurtmoeders in Amsterdam Nieuw-West. Nederlands-Marokkaanse vrouwen die in groepjes de straat opgaan als het spannend wordt, bijvoorbeeld omdat jongeren gewelddadig dreigen te worden door verveling, frustratie en bewijsdrang. Ze spreken de jongeren aan, maken contact, en zo dwingen ze respect af. Niet met een wapenstok of een waterkanon, niet door te dreigen of te beschuldigen, niet door ze tuig te noemen of ‘pleur op’ te zeggen, maar door contact te maken. ‘We praten met ze alsof het onze eigen kinderen zijn. We leggen uit dat we onze beurt leuk, schoon en veilig willen houden.’
Dit verhaal ontroerde me zeer. Als lezer snap je meteen: hier moeten we het van hebben. Van initiatieven van onderop, in dit geval vrijwilligerswerk, gericht op nabijheid en contact, door mooie mensen die ‘gewoon’ hun hart volgen. En daar dan zelf overigens ook vervulling uit halen, er zelf van groeien in kracht en waardigheid, zoals ook te lezen was in het artikel. Dat het hier (vooral, maar niet alleen) gaat om vrouwen zal geen toeval zijn, de kwaliteiten die hier de doorslag geven hebben vrouwen vaak beter ontwikkeld dan mannen.
Op weg met de mooiste mensen
Die kwaliteiten zijn voor mij een essentieel onderdeel van het grotere perspectief waar ik hierboven op doelde. Ik denk dat we op weg zijn naar een samenleving die opener is, contactrijker, inclusiever en zachter dan wat we nu gewend zijn. Dat zal ook moeten, dat is hoognodig als we als mensheid willen voortbestaan. We hebben daarvoor natuurlijk nog een hele weg te gaan, maar ik ben ervan overtuigd dat het die kant op zal gaan. Niet dat dat makkelijk zal zijn. Openheid verwerft een mens niet zomaar. Je verkrijgt ‘m niet door goed je best te doen ervoor, maar juist door los te laten. Door je over te geven aan onzekerheid, door pijn toe te laten en kwetsbaarheid. Er is moed voor nodig en standvastigheid. ‘De mooiste mensen die we hebben gekend,’ zegt Elisabeth Kübler-Ross zo prachtig in het citaat hierboven, ‘zijn zij die met verslagenheid te maken hebben gehad, die lijden kenden, worstelden, verlies leden en hun weg uit deze diepten vonden.’
Toen we eind oktober, tijdens onze Allerzielen-viering, weer voor het eerst met veel mensen bij elkaar waren om te zingen voelde ik hoe we dat aan het doen waren: verslagenheid, lijden en verlies de ruimte geven, de weg vinden uit die diepten. Wat kan zingen dan toch helpen. Als we werkelijk ons hart openen en ons overgeven aan wat we te zingen hebben dan transformeert er zich iets. We voelen nog steeds pijn, maar die is, misschien voor even, misschien wel voor langer, geen probleem meer. We vinden een weg erdoorheen, waar we hem misschien helemaal niet verwacht zouden hebben.
Een mooi woord
Of om het anders te zeggen: we hervinden de levensstroom. Die stroom is er altijd, maar we raken de aansluiting soms kwijt, er is op deze aarde immers zoveel afleiding. Levensstroom vind ik een mooi woord, het laat zo mooi zien wat het leven is: een stroom. Een stroom die voortdurend verandert, we moeten ons dus steeds weer ertoe verhouden, ons ermee verbinden. Of je ermee verbonden bent of niet laat zich heel simpel vaststellen: voel je vitaliteit? Zit er iets van glans in je leven, iets van sprankeling? Alles wat we op onze weg aan problemen tegenkomen lijkt die stroom te blokkeren. Dat kan je ertoe zetten om de problemen uit de weg te willen ruimen, daar zijn wij in onze cultuur ook erg bedreven in geworden. Maar veel van onze oplossingen zijn enkel symptoombestrijding, we verplaatsen dan het probleem en maken het onszelf eigenlijk nog lastiger. Wat we iedere keer moeten zien is dat ook iedere tegenslag nou juist onderdeel is van de levensstroom.
Nieuwe Ruimte
Dat vergt oefening. En de mooiste oefening die ik ken is: muziek. Want net zoals het leven een stroom is, is muziek dat ook. En muziek behoort tot de eerste ervaringen die een mens opdoet: al in de baarmoeder konden we er iets van horen. Daarom kan muziek ons zo troosten en geruststellen: we waren er al mee vertrouwd voordat we in ons aardse leven allerlei wonden opliepen.
Musiceren dus, alleen en samen met anderen. Zingen, je hart in je lied leggen, inclusief alles wat er in je hart leeft aan liefde, aan pijn, aan rouw, aan dankbaarheid, aan ontroering, aan compassie. Anderen horen zingen en dan voelen: ik ben niet alleen. En tijdens die Allerzielenavond dacht ik ook: ik zou daar nog veel meer ruimte voor willen scheppen. Dat leidde tot een nieuw idee: een middag en een (mantra-)avond waar we echt ruimte geven aan verlies, rouw, pijnlijkheid. Om de ontroering ervan toe te laten en wie weet, wie weet, dan ineens de genade te ervaren van nieuwe ruimte. Zo heet die dag dan ook: Nieuwe Ruimte. Want ik durf je te beloven dat die ruimte bestaat, ook al durf ik je niet te beloven wanneer die zich voor jou zal openen, dat hebben we niet in de hand.
Hartelijke groet,
Jan Kortie
Beste lezer,
Hieronder tref je informatie aan over alles wat we in deze tijden nog steeds wél kunnen organiseren. Dat is minder dan we zouden willen, we hadden bijvoorbeeld graag een mooie Kerst-mantra-avond willen houden, maar ja....
Ondanks de beperkingen waar we tegenaan lopen in deze tijd stroomt er ook inspiratie door ons centrum heen. We zijn blij dat nieuwe initiatieven zich aandienen. Zo gaf Erica Nap recentelijk voor het eerst bij ons een cacao ceremonie waar vele enthousiastelingen op af kwamen (nieuwe datum: 18 april). En in februari geeft Annelies van Wieringen voor het eerst de dagworkshop ‘Zeg eens nee!’.
We zijn heel erg blij met deze twee nieuwe collega’s. Hoewel ze nieuw zijn in ons midden, zijn ze al jaren werkzaam in dit vak en hebben ze menig stem bevrijd.
Ook organiseren we een Inspiratie Tweedaagse op 15&16 januari. Hiervoor nodigen we stem-, adem- en traumatherapeute Heleen Grooten uit om ons mee te nemen in de Polyvagaal Theorie. Speciaal voor afgestudeerde stembevrijders, maar ook voor (adem)coaches, psychologen en therapeuten die hier geïnteresseerd in zijn.
Lees hieronder verder over ons aanbod.
Warme groet,
Anna Fernhout
Zeg eens Nee! met Annelies van Wieringen
zaterdag 19 febr, Amsterdam Nieuwe collega, nieuw programma
Hoe zit het met jou en 'nee' zeggen? Je grens aangeven? Gaat dat je makkelijk af, of ben je eigenlijk een enorme pleaser? In het voelen en uiten van 'nee' kan veel levensenergie vrijkomen. Plus, het brengt je vaak weer bij een diepere 'ja' naar jezelf toe. Deze dag vindt plaats op 19 februari in het Polanentheater in Amsterdam.
Inspiratie tweedaagse De Polyvagaal Theorie
15 & 16 januari 2022
Met Heleen Grooten
Als stembevrijders zien we hoeveel zingen los kan maken bij deelnemers en ook in onszelf. Allerlei emoties komen voorbij, van blijdschap tot aan angst, van kracht tot aan verdriet. Best een levendige en ook spannende aangelegenheid soms. Voor onze collega stembevrijders organiseren we sinds dit jaar Inspiratiedagen. Om nieuwe dingen te leren en ons werk te voeden. In januari organiseren we deze tweedaagse over de Polyvagaal Theorie.
Deze dagen gaan over het thema veiligheid, en wordt gegeven door trauma-, stem- en ademtherapeute Heleen Grooten. In deze dagen zul je uitwisselen met andere deelnemers over je eigen triggers en oefenen in de trigger ombuigen naar een staat van veiligheid, waardoor stem en ademhaling tot rust kunnen komen. Oefeningen die je kunnen helpen om je eigen klanten te begeleiden in dit proces. Deze workshop is dus voor stembevrijders, maar ook voor coaches of therapeuten die met mensen werken en geïnteresseerd zijn in dit thema.
De Stem van Waarheid & Vrijheid
Vooropleiding, 5-daagse serie
vanaf jan., met Anna Fernhout
Vraag je je af of het vak van stembevrijders iets voor jou is? Of heb je gewoon zin in een langere serie stembevrijding om meer de diepte in te gaan in je eigen proces?
Anna nodigt je tijdens deze 5-daagse uit om jezelf te laten horen, precies vanuit de waarheid van dit moment, zodat je van daaruit de vrijheid kunt voelen die dat geeft. Steeds weer opnieuw.
Punt!
Nee, hoor, geen punt, joh.
Ja, daar heb je een punt.
Maar wat voor punt dan?
Een startpunt of een eindpunt?
Daar wil ik het nu eens met je over hebben.
Maar eerst wil ik je even wat vertellen over de afgelopen anderhalf jaar. Een van de meest verrassende ervaringen die ik daarin opdeed was hoe intens ik genoot van de ruimte die me in de schoot werd geholpen. En ik was lang niet de enige, werd me al snel duidelijk. Terwijl ik het echt heel fijn vind om te werken (ik heb fantastisch werk) bleek ik het nog fijner te vinden om niet te kunnen werken. Door de transitie in onze organisatie vlak voor de pandemie begon, had ik al veel organisatorisch werk uit handen gegeven, dus je snapt: ik had ineens veel tijd over. Ongekend veel, letterlijk: ik kende die ervaring niet. Maar ik bleek me er probleemloos aan te kunnen overgeven. Ik vond het echt geen punt.
Slapen, wandelen, pianospelen... en schrijven
Terwijl ik dus veel minder werkte bleef de stembevrijder in mij onverminderd aanwezig. Ik bleef (en blijf) heel geïnspireerd over ons werk, en ik ga alleen maar meer het belang ervan zien in onze maatschappij die op zoveel punten schreeuwt om bewustwording, om verzachting, om vertraging, om vertrouwen, om compassie.. Op al die momenten en plaatsen waar mensen in strijd terecht komen, of in isolement, waar we elkaar niet meer horen of verstaan, waar het eigenbelang koste wat het kost beschermd moet worden, waar de natuur ondergeschikt gemaakt wordt en we het contact verliezen met ons eigen natuurlijke zijn. Daar kan muziek, en zeker zingen zo veel betekenen, ons steeds brengend bij wat er écht toe doet in dit leven.
In de in mijn leven ontstane ruimte gebeurden een paar dingen. Ik voelde behoefte om bij te komen, ik ging meer slapen, meer wandelen, meer pianospelen, meer in de tuin werken. Meer lezen. En ook al gauw: meer schrijven. Lezen en schrijven over van alles maar ook over, jawel, het werk. Want daar gaat mijn hart totaal moeiteloos naar uit. Zo pakte ik ook een project op wat al jaren lag te wachten: een nieuw muziekboekje. Met een hele rits mantra’s die ontstaan zijn sinds ons vorige boekje verscheen. Bij elk lied wilde ik een korte toelichting schrijven, maar dat liep nogal uit de hand, want al schrijvend kreeg ik steeds meer inspiratie. En, tja, ik had tijd genoeg. Zo ontstonden er tientallen korte columns. Terwijl onze mantra-avonden dus noodgedwongen stil lagen schreef ik over mantrazingen. En ging ik nog weer meer snappen: wat is dat toch een fascinerende vorm van stembevrijding.
Nu komt het punt!
In een van de boeken die ik las (een mooi boek van Jan Oegema over Rilke) kwam ik een mooie omschrijving tegen van wat een mantra is. Oegema schrijft (ik kort z’n tekst iets in): ‘Mantra's zijn korte, memorabele zinnen met een levensbeschouwelijke inslag en met een verrassende combinatie van woorden. Mantra's zijn het startpunt van, of een vondst halverwege een denkproces, nooit het eindpunt daarvan.’ Korte, memorabele zinnen. Zo kort dus dat je niet hoeft na te denken, je onthoudt het meteen. Overigens ken ik ook genoeg mantra’s waar dat niet voor geldt, maar voor mij is kort en memorabel altijd een groot pluspunt. Een levensbeschouwelijke inslag. Er zit dus iets in van wijsheid, van diepte, van mysterie. Een verrassende combinatie van woorden. Ja, verrassing helpt om je te openen. Het mysterie van het leven past niet in dat wat we kunnen begrijpen, dus onze mind moet op een dwaalspoor worden gebracht. Een vreemde combinatie van talen kan daarbij ook helpen. Mantra's zijn het startpunt van (…) een denkproces, nooit het eindpunt daarvan. Bij dit zinnetje veerde ik echt op, wat is dat mooi gezegd. Een startpunt, geen eindpunt. Dat is het punt waar het me in deze nieuwsbrief over gaat: een mantra is een begin, een opening. Het is geen afsluiting, geen conclusie. Het is eerder een vraag dan een antwoord. Het is geen zekerheid, geen dogma, zelfs geen overtuiging. Het is eerder een verlangen, een hopen. Waar we elkaar (en onszelf) gevangenhouden in meningen, standpunten en discussies helpt het zingen van mantra’s ons om te openen, te verzachten, te verwonderen.
Voldoen de mantra’s die in dat boekje staan, en die we nu gelukkig ook weer kunnen gaan zingen, aan de beschrijving van Jan Oegema? Nee, zeker niet allemaal. Sommige lijken wel degelijk heel stellig. En soms schrijf ik er ook iets over wat heel stellig klinkt. Daar vraag ik dan nu alvast je compassie voor. In mijn enthousiasme draaf ik soms door. Maar dit is wel waar het boekje op uit is, en waar stembevrijding over gaat: je kunt steeds opnieuw beginnen, en dat is ook heel raadzaam. Terwijl we elkaar in onze maatschappij voortdurend het vuur aan de schenen leggen om te streven naar resultaten, en elkaar daar ook op afrekenen, met alle stress van dien, is dit een heel andere invalshoek. Mantrazingen helpt ons juist openen, in het moment, waar het altijd weer nieuw is, wat ons altijd weer vraagt om onze mentale constructies los te laten, om het niet te hoeven weten en te durven voelen wat in dit moment waar is. Het is heel nodig, maar ook heel fijn, om die laag aan te boren in onszelf in deze tijd waar iedereen antwoorden lijkt te willen hebben, of denkt te hebben.
Niet vechten maar geven
En als je daar, al is het maar voor een moment, in slaagt dan verdwijnt de stress. Er hoeft niets meer bewezen te worden, er hoeft geen gelijk bevochten te worden. Er ontstaat ruimte om te geven van je liefde, je schoonheid, je muziek, je inspiratie. Niet om er iets mee te bereiken, maar omdat het in zichzelf vervullend is. Al kan het wel spannend zijn, het vergt openheid en dus moed. Maar die heb we ook. En samen zingend bemoedigen we elkaar.
Wat vind je, heb ik een punt?
Hartelijke groet,
Jan Kortie
De Stem van Intimiteit
Weekend voor vrouwen
met Sarah Jens & Anna Fernhout
Dit weekend zat alweer een tijdje vol, maar er zijn toch een paar plekjes vrijgekomen! Wil jij er graag bij zijn? Weet je welkom. Van 5 t/m 7 november geven Sarah en Anna dit weekend voor vrouwen in het Dominicananeklooster in Huissen.
Het nieuwe muziekboekje Mantra's op muziek van Jan Kortie
en columns van zijn hand
In de negen jaren die verstreken zijn sinds we ons eerste muziekboekje publiceerden is er een dertigtal nieuwe liederen bijgekomen, en het werd hoog tijd om de bladmuziek van mantra’s beschikbaar te maken, met piano- en gitaarakkoorden. Ieder lied gaat vergezeld van een inleiding, een korte column. Grote dank aan collega-stembevrijder Wim Stokwielder voor het vele werk dat hij in dit boekje gestoken heeft. Het nieuwe boekje is (net als het oude en onze cd’s en boeken) te verkrijgen via onze webwinkel.Morgen is dit boekje te koop bij Allerzielen in de Dominicuskerk.
Jan Kortie in Huissen
Dinsdag 2 november
Allerzielen avond
Jan gaat weer het land in, te beginnen in Huissen (tussen Arnhem en Nijmegen). Dinsdag a.s. is hij daar te gast in het Dominicanenklooster, voor een middag rond stembevrijding en daarna een mantra-avond die een speciaal Allerzielenkarakter heeft. De middag is inmiddels vol, maar ’s avonds (19.45-21.45) is er nog beperkt plaats.
Thuispakket ZING! Dagelijks je stem bevrijden
Een dag niet gezongen is een dag niet geleefd!
Het thuispakket ZING! stimuleert je om van zingen een dagelijkse beoefening te maken, en zo de levendige en bekrachtigende werking daarvan te ervaren. Elke week krijg je toegang tot video's van Anna Fernhout en Jan Kortie vol inspiratie en zangtips die je op weg helpen. En muziekvideo's waarbij je kunt meezingen.
Vrouw, Lijf en Stem Workshopdag - 2 dec
met Anna Fernhout, Amsterdam
Wil jij wel eens een dagworkshop stembevrijding volgen met alleen vrouwen? Met of zonder ervaring: weet je welkom bij deze dag vol zingen, delen en lichaamswerk. Er zijn 2 plekjes vrijgekomen.
De Stem van Waarheid & Vrijheid Vooropleiding - serie van 5 dagen
met Anna Fernhout, Amsterdam
Ben jij benieuwd of het stembevrijdersschap iets voor jou is? Tijdens deze serie van vijf dagen stembevrijding duik je de diepte in: in je eigen zingen, in je gevoelens en blokkades, in je kracht en gevoeligheid én in contact met jouw innerlijke vrijheid en autonomie. Het geeft een goede indruk van de sfeer waarin we werken in onze opleiding. Heb je wel zin in een serie, maar geen interesse in het vak? Ook dan ben je welkom.
Allerzielen avond
29 oktober - Dominicuskerk in Amsterdam
Met veel plezier en een flinke dosis zin laten we je weten dat we vanuit het Centrum voor Stembevrijding een Allerzielen mantra-avond organiseren op 29 oktober in de Dominicuskerk, te Amsterdam. Deze herdenkingsavond wordt gegeven door Jan Kortie, Sarah Jens en mijzelf (Anna Fernhout). Ieder van ons zal je op eigen wijze meenemen tijdens deze avond. Blijf vooral hangen tot het einde van deze nieuwsbrief, want ik voorspel je een verrassend einde.
Het organiseren van deze avond is een bijzonder moment voor ons, want de laatste keer dat we een grootschalige samenzangavond hebben georganiseerd is ruim anderhalf jaar geleden. Dat terwijl de verbindende en hoopvolle werking die uitgaat van samen zingen juist zo fantastisch geweest zou zijn deze afgelopen periode. Want wat hebben we toch allemaal een hoop meegemaakt…
Nu stonden wij voor een lastige keuze: willen we deze avond organiseren mét QR code beleid, of willen we deze avond níet organiseren? Als degene die het Centrum leidt moest ik hierin een knoop doorhakken. Ik zal je zeggen, die keuze was niet eenvoudig. Mijn eerste reactie was: Nee! Ik doe hier niet aan mee. Het druist tegen te veel in.
Zelf heb ik een persoonlijke afweging gemaakt om me niet te laten vaccineren (hoewel ik niet tegen vaccinaties ben en daarin ieders keuze respecteer) en mijn agenda gloeit rood van de testafspraken die eraan zitten te komen. Dat gaat me niet in de koude kleren zitten, om het zo maar te zeggen. Dus waarom heb ik er dan voor gekozen om wél deze avond te organiseren?
Dat zit als volgt. Het uitgangspunt in ons werk als stembevrijder is dat we geloven dat zingen een manier is om te voelen dat we verbonden zijn, met onszelf, met de mensen om ons heen en met het leven. Dit gaat over een verbondenheid die meningen en perspectieven ontstijgt, die ons samenbrengt in het weten dat er een heelheid bestaat waar niemand buiten kan vallen. Welke noot je ook zingt. Hoe je je ook voelt. Wat je ook denkt.
Die verbinding, dat soort van samenzijn, is juist wat er nu nodig is als je het mij vraagt. Hoewel ik een ‘nee’ voel op het QR-code-beleid, voel ik een nog grotere ‘JA!’ op het creëren van plekken waar we worden uitgenodigd om ons te openen voor een diepere realiteit van verbinding en van vertrouwen. Dat is iets waar ik met mijn hele hart achter kan staan. Sterker nog, ik voel er urgentie bij.
Soms zeggen mensen wel eens ‘al die regels, dat past toch niet bij stembevrijding, ik kom hier om me vrij te voelen!’ Ik snap de gedachte maar al te goed. Want ja stembevrijding gaat over vrijheid. Maar niet over die vrijheid die ontstaat als de uiterlijke omstandigheden meewerken, maar juist de vrijheid die zich openbaart als een innerlijke ruimte, die niet afhankelijk is van de uiterlijke omstandigheden.
Juist in deze tijd is het een behoorlijke beoefening om ons niet gevangen te laten nemen door angst, woede, pessimisme en wantrouwen. Hoewel er met deze gevoelens niks mis is. Er zit juist leven in! Deze gevoelens verlangen ernaar om geuit en gehoord te worden. Maar dan bedoel ik niet geuit in meningen of perspectieven, die zorgen vaak eerder voor meer afstand dan meer verbinding met elkaar (of onszelf). Ik bedoel dat de energie van de emoties ruimte wil krijgen. En zingen is een manier (of misschien wel dé manier) om dit te doen. Als je in je zingen je gevoelens kunt meenemen dan kunnen deze gevoelens weer doorstromen en blijven ze niet in je sudderen en zich vastbijten in gedachten.
Wat zich dan in ons kan openbaren is meer ruimte, en datgene wat we erg nodig hebben nu, meer:
Vertrouwen.
Tijdens deze avond zal Sarah de namen zingen van overledenen. Als je wilt dat zij de naam zingt van iemand uit jouw omgeving die is overleden en die je wilt herdenken, dan kun je de naam schrijven op een briefje aan het begin van de avond. We zullen mantra's zingen, herdenken, stil zijn met elkaar en meer in ons lijf zakken.
…. Cliffhanger…er verschijnt een mailtje in mijn inbox..
Eenmaal aan het einde van dit epistel gekomen krijg ik bericht van de koster van de Dominicuskerk. Hij geeft aan dat we geen QR codes hoeven te scannen, omdat we een herdenkingsdienst organiseren. Vervolgens bel ik de Rijksoverheid met de uitleg over deze avond en de vraag of we verplicht zijn QR codes te scannen en krijg ik als antwoord: volg de richtlijnen van de kerk. Kortom! We mogen deze avond organiseren zonder QR-beleid, wel mét 1,5m afstand en de helft van de bezetting van de kerkzaal. Was dit opnieuw een enorm keuzeproces? Nee. Absoluut niet. Deze keuzes was makkelijk gemaakt.
We nodigen je van harte uit om te komen zingen met ons op 29 oktober. We zullen zingen voor overledenen, we zullen zingen voor het leven en we zullen zingen voor vertrouwen. En weet je wat? Iedereen is welkom!
Wij gebruiken cookies op onze website. Door op 'oké' te klikken of door gebruik te blijven maken van deze website, gaat u hiermee akkoord. Klik hier voor meer informatie.
Nieuw Muziekboekje 
