Duizend schrijvers kunnen beter schrijven dan ik,

maar niemand schrijft zoals ik.

Dolf Verroen

Ja, zo’n uitspraak van Dolf Verroen is natuurlijk een inkoppertje voor mij. Heel veel zangers (duizend? welnee, veel meer) zingen beter dan ik, maar niemand zingt zoals ik. En niemand zingt zoals jij. Als jij je gezang niet vrijuit zingt dan kan niemand dat dus voor jou doen, dan gaat het verloren. Is dat erg? Nou, ja en nee. We overleven dat als mensheid vermoedelijk wel. Maar er gaat iets verloren van de bonte stralende levendigheid die in deze wereld mogelijk is. En dat is echt jammer, of eigenlijk: dat is verdrietig.

Onlangs werd ik in een retraite gewezen op – om niet te zeggen geconfronteerd met – het feit dat er in de hele geschiedenis van de mensheid maar één Jan Kortie bestaan heeft of zal bestaan. Toen ik die gedachte echt toeliet (dus iets dieper dan mijn ego, dat meteen ook verheugd opveerde…) was ik een tikkie beduusd. Er is niemand zoals ik. Ja, dat wist ik natuurlijk wel, maar toch zag ik ineens wat voor indrukwekkend gegeven dat eigenlijk is. Er is welbeschouwd zelfs niemand die werkelijk op mij lijkt. Mijn grootvader niet, hoewel ik zijn naam draag, mijn ouders niet, mijn kinderen niet. Ja, als ik in de spiegel kijk zie ik steeds vaker mijn vader. Maar wat was hij ook anders dan ik!

Sindsdien zijn er momenten dat ik de mensen die ik tegenkom bekijk en me dan realiseer hoe anders ze zijn dan alle anderen. Nooit zal er iemand geboren worden die precies is als jij, die jouw gevoelens, jouw gedachten, jouw stemmingen, jouw opinies, jouw smaak, jouw lichaam, jouw verlangens, jouw hoop, jouw gebrekkigheid, jouw talent heeft. Of jouw geheel eigen muzikale vermogen. Niemand anders zal ooit echt weten hoe het is om jou te zijn. Zelfs als je ooit gekloond zou worden zou jouw evenbeeld een andere geschiedenis en andere ervaringen hebben. En net als jij ondoorgrondelijk zijn. Is dat niet ook onbevattelijk?

Very special
In dat licht bezien is het eigenlijk ronduit geestig hoezeer we soms ons best doen om op te vallen, om bewonderd te worden, om special te zijn. We kunnen niet eens anders dan afwijkend zijn! Anderzijds is het net zo goed interessant hoe we soms ook proberen om juist níet op te vallen, om niet teveel af te wijken, hoe we bereid zijn onszelf in te leveren om er maar bij te blijven horen. Allemaal vruchteloze pogingen, als je er goed naar kijkt.

Onze uniekheid is een indrukwekkend, maar ook een mysterieus gegeven. Zal ik ooit helemaal bevatten dat ik besta, waarom ik besta, waarom ik juist deze ik ben? Het is een bron van grote verwondering. En precies daar, in die verwondering, zit ook de ingang in onze muziek. De ingang naar ons lied van dit moment, dat trouwens zelf ook weer uniek is, en nooit eerder geklonken heeft of nog zal klinken. Als je je opent voor die muziek en ‘m laat horen, zingend of spelend op een instrument, dan kun je soms ineens voelen hoe het leven door je heen stroomt, als inspiratie, als enthousiasme, als ontroering, of als pure openheid, of zelfs stilte. En dan openbaart zich wellicht zomaar het volgende wonder: er ontstaat verbinding. Met alles en iedereen. Misschien eerst maar een moment, en dan nog een moment, en nog een moment. Met al die levensvormen, die er allemaal bij horen, allemaal uniek, en toch niet alleen. Ik vermoed dat het in deze maatschappelijk onrustige tijden uiteindelijk precies daarom draait: die wondertjes gaan de doorslag geven, ooit.

Garantie!
Kunnen we je garanderen dat stembevrijding je daar brengt? Ja, dat kunnen we, want het is eigenlijk ook heel dichtbij, het is onvoorstelbaar dichtbij. En super eenvoudig. We kunnen je helaas alleen niet garanderen wanneer het zal gebeuren, want zo iemand als jij zijn we nog nooit tegengekomen.

Je bent van harte welkom,

Jan Kortie

Ik vertrouw erop dat het mij gegeven talent deze ellende overleeft. Dat kun je niet kapot maken door een tijd inactief te zijn. Ik geloof heel stellig dat dit talent er weer zal zijn wanneer me hopelijk snel weer gevraagd wordt te zijn wie ik ben.

(Marcel Beekman)

Dit citaat van de Nederlandse tenor Marcel Beekman over zijn leven in deze coronatijd trof mij als een mooi thema voor het nieuwe werkjaar. Er is narigheid, er is een probleem, en er is, zeker op korte termijn, geen oplossing. Maar er is wel perspectief.

Over het probleem hoef ik niet veel te zeggen. De pandemie raakt ons allemaal, en sommigen raakt hij heel hard. Hij creëert onzekerheid en lijden. Voor veel musici is het heel ingrijpend. En voor iedereen die net als wij van zingen houdt betekent het: we kunnen niet lekker uitvoerig en uitbundig samen zingen. Terwijl we dat nu juist zo graag doen, en het trouwens ook zo gezond is. Dat is dus een groot gemis en we verkeren in ongewisheid over hoe lang dat gaat duren. Wat is dan het perspectief? Een medicijn, een vaccin? Tja, die gaan vast ooit komen, en dat zal veel schelen. Maar als dat het enige perspectief is dan zet ons dat in een wachtstand. En eigenlijk is dat soort wachten best deprimerend.

Wat is jouw favoriete valkuil?
Ik zoek het perspectief liever op een andere manier: niet in de toekomst, maar in het heden. Anders gezegd: het perspectief wordt dan niet gevormd door de oplossing van het probleem, maar door het omarmen ervan. Je moet jezelf dan openen voor de gedachte dat er misschien niet alleen maar gemis is, verlies, maar ook winst. Dat iedere ontwikkeling altijd twee kanten in zich bergt. Dat vergt een laveren tussen twee valkuilen, misschien ken je die allebei wel, misschien ook is een van beide bij jou ‘favoriet’. De eerste valkuil is slachtofferschap, verwijt, je hebt het dan slecht getroffen met het leven, er wordt je onrecht aangedaan. Corona komt je slecht uit en werkt alleen maar tegen. De tweede, die ik zelf goed ken, is een wat geforceerd optimisme, het altijd de moed erin houden, het gemis wegpoetsen. De realiteit dus niet helemaal in de ogen kijken.

In beide gevallen word je naar één kant getrokken, en je neemt afstand van de andere kant, misschien maar heel subtiel, nauwelijks merkbaar. Daardoor stagneert er iets, en zo kun je ze ook allebei herkennen: je gaat je dan wat eenzaam voelen, en je verliest iets (of veel) van je natuurlijke glans, je natuurlijke energie, je natuurlijke veerkracht. Dat is drie keer het woord ‘natuurlijk’ in één zin. En daar zit de clou: je moet op zoek naar je natuurlijke beweging, die van binnenuit komt. In de natuur zit altijd beweging, ontwikkeling, dynamiek. De heftigste orkaan, de meest verwoestende bosbrand, de zwaarste ijstijd, altijd komt de natuur eroverheen, altijd komt er een nieuwe beweging. Zelfs de stilte voor de storm is geen doodse, maar een levende stilte, Wij kunnen kijken naar de natuur en ervan genieten, ervan onder de indruk raken, of er zelfs bang van worden. Maar ja, zijn we enkel toeschouwer, of lukt het ons om op ieder moment te blijven weten: ik ben natuur? Ik ben deel van het geheel, bij voorbaat, per definitie!

Zingend de tuin in
De neuroloog Oliver Sacks beschrijft in een van zijn boeken hoe hij in veertig jaar medische praktijk slechts twee soorten niet-farmaceutische therapieën is tegengekomen die van vitaal belang zijn voor patiënten met een chronisch neurologische aandoening: muziek en tuinen. Wat een fascinerende combinatie! Muziek en tuinen. Dat is allebei natuur! Vergeet nooit, muziek, en zingen is daarvan het duidelijkste voorbeeld, is niet in de eerste plaats cultuur. Dat kan het wel worden, en dat is prima. Maar het begint als natuur, als een aan ons gegeven natuurlijk vermogen. Waar wij onze eigen vorm aan kunnen geven. Net zoals we tuinieren: we geven dan onze vorm aan de natuur. Waarbij, dat weet iedereen die in z’n eigen tuin probeert om onkruid te bestrijden, de natuur toch altijd de baas is. Maar het is heerlijk en heel gezond om lekker in de tuin bezig te zijn, ook als je geen neurologische patiënt bent. Dan stopt het denken, en er ontstaat een vanzelfsprekendheid in je handelen. Je wordt deel van het geheel, je bent weer wat je altijd al was: natuur.

Dat is wat zingen ook doet. Als je je overgeeft aan jouw zingen dan word je opgenomen in het wonder van de muziek. En ook dan ben je weer wat je altijd al was: natuur. En dus: één met al het andere en alle anderen. Het is heerlijk om dat samen met anderen te doen, dat voelt heel verbindend. Maar je kunt het ook ervaren zonder dat er anderen met je meezingen. Je laat de muziek door je heen stromen, je geeft er jouw vorm aan (dat gaat vanzelf, daar hoef je niet je best voor te doen), je denken stopt, je wordt één met de muziek en daarmee word je deel van het geheel, je bent weer wat je altijd al was: muziek!

Natuurlijk talent
Natuur is alleen maar: nu. Muziek is ook alleen maar nu. Natuur kan alles omarmen. Muziek kan alles verklanken. Laat dat dan het perspectief zijn dat ons in deze tijden wenkt: dat je alles durft te voelen, alles durft te ervaren wat er nu in je leeft, en dat je daar jouw natuurlijke, muzikale vorm aan geeft, stap voor stap. Vertrouwend op waar jouw hart naar uitgaat, als vanzelf.

Daarmee even terug naar Marcel Beekman. Die vertrouwt op zijn talent. Dat is: zijn natuur! Hij weet gelukkig: dat blijft intact, wat er ook gebeurt. Hij weet: dat ben ik!

Onze plannen
Wat zijn onze plannen voor de komende maanden, wat kan er wél, wat kan er niet? We hebben ons vertrouwde aanbod van eendaagse workshops, die we corona-proof kunnen uitvoeren. En we vinden nieuwe vormen uit. Online programma’s bijvoorbeeld. En ook een aangepaste, verstilde Allerzielen-avond. Hieronder lees je meer over dat alles.

Ik groet je van harte,

Jan Kortie

NIeuwsbrief juli 2020 – loslaten is een besluit

Door sarah jens

Dat zeg ik vaak tegen deelnemers aan onze opleiding en in mijn programma’s als we bij het thema ‘Loslaten’ de ‘valoefening’ doen. We vallen dan met ons bovenlijf voorover en geven in die val ons volle geluid dat we meenemen als we weer omhoogkomen. Overgave en loslaten, het is niet maar wat meebewegen met wat er komt, maar het is een stevigheid waarmee je bereid bent te volgen wat zich op je levenspad aan je ontvouwt. Die stevige bereidheid kun je in die oefening voelen. Het laat je ervaren hoe ruim je bent als je je daaraan over geeft.

En soms doet zich iets voor in mijn leven waardoor ik de lessen die ik geef, zelf ineens in een diepere laag nog meer begrijp.
Zoals ook nu:
In de afgelopen maanden heb ik een moeizame gang doorgemaakt. Ik voelde mij een rups in een kleverige cocon en kwam maar heel moeizaam naar de uitgang daarvan. In dat proces voelde ik wel mijn bereidheid om in die cocon te zijn. Het was er donker, er was weinig lucht en er was vooral een groot niet weten.

Zoals velen van jullie hebben kunnen meelezen in vorige nieuwsbrieven, ben ik sinds 1 januari directeur geworden van het Centrum voor Stembevrijding.
Een grote klus die ik op me nam en naar al gauw bleek, misschien een te grote klus voor mij alleen.
De coronacrisis deed vrij snel zijn intrede en bedrijfsmatig lag de boel plat. Er kwam niets meer binnen op jullie hartverwarmende donaties na.
In die periode ben ik in die cocon terecht gekomen en leefden er vragen in mij over de bedoeling van dit alles, over mijn plek in het Centrum, over mijn diepere verlangens in het leven, over verantwoordelijkheidsgevoel, over vrijheid en autonomie. En in eerste instantie zat ik klem, vooral in het idee dat ik niemand teleur mocht stellen als ik andere keuzes zou maken die inmiddels in mij opkwamen. Ik was moe en voelde mij leeg.

En plotseling was daar op een zondagochtend toch ineens een doorbraak. Ik wist iets en er was geen weg meer terug, alleen maar een bereidheid om hiernaar te luisteren en de consequenties ervan te dragen. Het betekende het volgende:
Ik laat het directeurschap van het Centrum weer los.
Ik neem een lange pauze in het werk.
Ik ga een paar maanden naar Santiago de Compostela lopen.
Ik ga ervaren hoe mijn pad er uit ziet als ik alleen naar mijn innerlijke stem luister die ik misschien wel het beste kan horen in de natuur.

Dus dat ga ik allemaal doen.
En ik voel dat ik daarmee ook iets offer. Mijn plek in het Centrum, mijn jarenlange vertrouwde en dierbare samenwerking met Jan en ons team, het contact met alle mensen die ik mocht begeleiden in de afgelopen jaren.
Helemaal weg ben ik niet. Soms zal ik nog ergens verschijnen, zoals in het weekend De Stem van Intimiteit in november omdat dit thema me zo na aan het hart ligt en in sommige (online) mantra-activiteiten.
Maar verder voelt het wel als even alles doorknippen. Op adem komen. Opladen. Ruimte maken voor mijn eigen stem.

Corona was bedrijfsmatig een domper als start, maar voor mij persoonlijk heeft het een proces helpen versnellen waar ik nu blij mee ben. Ook in de wetenschap dat het Centrum in hele goede handen gaat zijn.

Mijn dierbare collega Anna Fernhout neemt het stokje van mij over. Met haar ondernemersdrift, frisse energie, eerlijke kijk op het leven en haar toewijding aan ons werk denk ik dat het Centrum op dit moment niet in betere handen kan komen dan in die van haar.

En ik laat los. Wat ik nooit verwacht had gebeurt toch. En ik voel mij bereid het te volgen.

Intussen wens ik je alle goeds en ontmoet ik je graag weer een volgend moment, ergens in de tijd.

Warme groeten,

Sarah Jens