Wees gewoon jezelf
Afgelopen week, tijdens een wandelingetje door een kinderrijke buurt, zag ik op een pleintje de resten van veelkleurige creativiteit. Met stoepkrijt hadden kleine kunstenaars grote sporen achtergelaten. Naast hinkelbanen, cirkels en pijlen waren er tekeningen van dieren, mensen en huizen.
Midden tussen al deze creaties had een, naar ik vermoed, volwassen tekenaar met grote, sierlijke letters geschreven: WEES GEWOON JEZELF.
Wie is dat dan, jezelf?
‘Wees gewoon jezelf’ is misschien wel een van de meest gehoorde adviezen als het gaat om persoonlijke ontwikkeling, relaties en levensgeluk. Het klinkt lekker en geeft een illusie van zekerheid. Maar bij mij heeft het een ander effect. Ik raak ervan in de war. Dan denk ik: ‘Wie is dat dan, jezelf?’ In plaats van helderheid beland ik in een soort identiteitscrisis.
Ben ik mezelf als ik enthousiast ben, graag de leiding neem en altijd klaarsta voor anderen? Of juist als ik me terugtrek, twijfel en even helemaal niets wil? Ben ik mezelf als ik me aanpas aan mijn omgeving, of als ik daartegenin ga? Welke van al die versies is de echte?
Onze binnenkant en buitenkant
De verwarring ontstaat omdat we ons als mens in verschillende werelden begeven die als een lemniscaat steeds weer in elkaar overgaan. Je zou het onze binnenkant en buitenkant kunnen noemen. Wie we in wezen zijn, onze essentie. En wie we naar buiten toe laten zien en horen, onze persoonlijkheid.
Onze persoonlijkheid is alles wat we in de loop van ons leven hebben opgebouwd: eigenschappen, overtuigingen, gedragspatronen en beschermingsmechanismen. Een deel is aangeboren, een ander deel ontstaat door onze opvoeding en ervaringen. Het is een soort rol die we spelen. We zijn bijvoorbeeld de sterke, de zorgzame, de stille, de grappige of degene die alles onder controle heeft. En daar is helemaal niks mis mee. We hebben het nodig om ons door het leven te bewegen, in contact met anderen en de wereld.
Wat ligt er onder onze persoonlijkheid?
Maar zijn we dat ook werkelijk? Wat als onze sterke kant vooral een manier is om niet kwetsbaar te hoeven zijn? Of onze behulpzaamheid een manier om afwijzing te voorkomen? Dan komt ‘wees gewoon jezelf’ ineens in een ander daglicht te staan.
De vraag is dus vooral, over welk deel hebben we het als we het over ‘jezelf‘ hebben. Welk deel bedoelen we: de persoonlijkheid die je hebt ontwikkeld om je staande te houden, of datgene wat daaronder ligt?
Datgene wat je bent, los van alle rollen en verhalen die je over jezelf hebt opgebouwd. De laag waarin je niet hoeft te presteren, jezelf te bewijzen of aan verwachtingen te voldoen. Waarin je niet eerst iemand hoeft te zijn om er te mogen zijn.
Zowel onze persoonlijkheid als onze essentie zijn dus van belang als je ‘gewoon jezelf’ wilt zijn. En dan helpt het om steeds meer onderscheid te leren voelen tussen wat ons werkelijk beweegt en wat we zijn gaan doen en laten omdat we het ooit nodig hadden om te overleven of omdat we denken dat het zo hoort.

Je stem als ingang naar jezelf
En precies daar raakt het aan stembevrijding. Bij stembevrijding gaat het niet om mooi zingen, de juiste toon treffen of voldoen aan een ideaalbeeld. Het gaat erom je stem te laten horen zoals die op dat moment klinkt. Met alles wat er is: een volle klank, een onverwachte emotie, een stilte of een geluid die je misschien liever zou tegenhouden.
Je stem wordt daarmee een ingang naar jezelf. Want zodra je gaat klinken, kom je allerlei bekende mechanismen tegen. De neiging om het goed te doen, de angst om op te vallen, de gedachte dat je stem niet mooi genoeg is.
Misschien merk je dat je je inhoudt, je stem mooier maakt of juist heel hard zingt om niet te hoeven voelen wat eronder zit. Het zijn vaak dezelfde patronen die zich ook in ons dagelijks leven laten zien.
Loslaten wie je denkt te moeten zijn
En bij stembevrijding word je uitgenodigd om daar niet automatisch in mee te gaan. Om de controle wat los te laten en te onderzoeken wat er gebeurt als je niet probeert een bepaalde versie van jezelf neer te zetten, maar laat klinken wat er werkelijk in je leeft.
Misschien klinkt er verdriet, boosheid of juist een levenslust die je jezelf nauwelijks toestond. Het kan enorm spannend zijn om jezelf zo bloot te geven, maar juist daar zit ook de ruimte en de bevrijding.
En soms gebeurt er iets bijzonders: je herkent jezelf. Niet de versie die je gewend bent te laten zien, maar iets wat veel dichterbij voelt. Alsof je even thuiskomt.
‘Gewoon jezelf zijn’ is dus niet zozeer een kwestie van steeds meer zeker weten wie je bent, maar van steeds meer loslaten wie je denkt te moeten zijn.
Als ik terugdenk aan die sierlijke letters op het pleintje, zou ik de tekenaar en alle anderen die graag het goedbedoelde advies “Wees gewoon jezelf’ geven, willen aanmoedigen om dat voortaan te veranderen in: ‘Wie ben ik?’
Want daar begint het. Niet bij het vinden van een antwoord, maar bij het toelaten van de vraag. Bij het onderzoek. Bij het durven klinken zonder te weten hoe je klinkt. Bij het ervaren dat je er al bent, nog voordat je weet wie je bent.
Hartelijke groet,
Ton van Wolde


















PS Wil je meer lezen over mijn pogen om het wonder van zingen en stembevrijding onder woorden te brengen? Mijn boek Het Vergeten Lied – bevrijd de stem van je ziel is nu verkrijgbaar in geheel herziene editie. Hierin lees je niet alleen hoe het verder ging met dat meisje van zes, maar beschrijf ik ook hoe je jouw eigen Vergeten Liederen kunt herinneren, en welke rol stembevrijding daarin voor jou kan spelen.



