We zongen het de afgelopen maanden steevast tijdens het Lied van de Ziel: Todo cambia. Alles verandert, ook in mijn leven. En vandaag vertel ik je graag over een besluit dat ik genomen heb en dat mijn leven weer wat gaat veranderen: na bijna twintig jaar de Opleiding tot Stembevrijder ‘Ode an die Freude’ te hebben geleid ga ik het eigenaarschap daarvan overdragen. Om de simpele reden dat het daar tijd voor is.
De opleiding begon ruim 18 jaar geleden. Dat wist ik toen overigens zelf niet, ik dacht dat ik een jaarprogramma startte, iets dat ik nog niet eerder had gedurfd. Pas in de loop van dat jaar begon het mij (en de deelnemers…) te dagen dat we in een opleiding verzeild geraakt waren. Na dat jaar wilde een deel van die groep een tweede jaar, toen werd het helemaal duidelijk. Al duurde het ook toen nog een half jaar voor duidelijk werd waartoe ze werden opgeleid: het stembevrijderschap. Ik had toen net het woord stembevrijding bedacht, en kort daarna vastgesteld dat ik dus een stembevrijder ben. En dat dat ook was waartoe ik wilde opleiden.
Jaar na jaar heeft de opleiding zichzelf verder ontwikkeld. Het programma werd uitgebreider, de groepen groter, er kwamen andere docenten bij, met ieder weer eigen kwaliteiten en invalshoeken, we lieten onderdelen los, kregen nieuwe ideeën, durfden meer. En wat ook groeide: het veld van stembevrijding. Inmiddels hebben er ongeveer 270 mensen de opleiding gevolgd die door het hele land en in diverse andere landen activiteiten organiseren en is stembevrijding gewoon niet meer weg te denken.
Nou zou het eigenlijk wel mooi zijn als onze opleiding blijft bestaan, zodat het veld van stembevrijding steeds verder kan groeien in omvang én in kracht. En de afgelopen tijd realiseerde ik me: dat hangt niet meer van mij af. Ik kan een stapje terugdoen, mijn collega’s Sarah en Anna zijn inmiddels zo ervaren én zo bekwaam dat ze prima in staat zijn om de opleiding te gaan leiden. En er dan natuurlijk hun eigen draai aan te geven, want dat moet, wil het echt levend blijven. Ze hebben mij gevraagd om er als gastdocent aan verbonden te blijven en dat doe ik heel graag. En daarnaast ga ik meer ruimte krijgen, nou, dat lijkt me heerlijk.
Hieronder vertellen Sarah en Anna je meer over deze aankomende verandering. En als jij voelt dat er een stembevrijder in jou huist dan blijf ik zeggen: kom maar, je bent welkom, het is werkelijk vreugdevol werk, en de wereld heeft er grote behoefte aan.
Met een hartelijke groet,
Jan Kortie
Ja, alles verandert
Veranderingen komen soms zo prachtig bij elkaar in het leven. Zoals, daar waar Jan toe is aan het loslaten van het eigenaarschap van de opleiding, hebben wij veel zin in vernieuwing van die opleiding.
Het was even wennen aan het idee, maar ook leverde het vrijwel meteen een ruimte op voor nieuwe kansen. We voelen allebei: er sluit een deur en tegelijkertijd opent zich een andere. Hoe meer wij ons verdiepen in het nieuwe, hoe meer energie er in ons allebei vrijkomt.
De opleiding behoudt allerlei aspecten die Jan er met zorg heeft ingebracht en vanuit die basis zullen wij onze eigen klank en kleur er verder in aanbrengen.
De opleiding gaat vanaf de volgende jaargang, dus na de zomer, ‘Ode aan de Vreugde’ heten. Vanaf dat moment gaat de verandering van eigenaarschap binnen onze opleiding in.
Jan blijft dan als gastdocent verbonden aan de opleiding. We zullen blijven genieten van het samenwerken, samen hard blijven lachen en samen bloedserieus aan het werk zijn.
Wat is er nou gekker dan innerlijk verzet creëren
ten opzichte van wat er al is?
Wat is er gestoorder dan je verzetten tegenover
het leven zelf?
Geef je over aan wat is.
Zeg ‘ja’ tegen het leven en zie hoe het leven plotseling voor je begint te werken, i.p.v. tegen je werkt. – Eckhart Tolle
‘Maar dit gaat toch helemaal niet over jou?’ Ik beluister de woorden van Isabel uit een spraakbericht, de violiste (en stembevrijder) met wie ik veel speel, en ik denk bij mezelf: nee… dat dacht ik zelf eigenlijk ook al…
Ze refereert aan een paar zinnetjes uit een nieuw liedje dat ik heb geschreven. Vanaf nu volg ik mijn pad, vanaf nu volg ik mijn hart, ik heb al veels te lang gewaaaacht.
Jij volgt toch al jouw pad?’ vervolgt ze.
Ik snap wat ze bedoelt, want ik volg ook al jaren mijn eigen pad. En toch kwamen deze zinnen op terwijl ik aan het schrijven was. Ik vroeg mezelf meteen af waarom, waar dat dan op slaat. M’n hoofd snapt het niet. Toch heb ik het geschreven en voelen de woorden goed aan als ik ze zing. Dus vroeg ik mezelf af: volg ik dan toch niet mijn pad?
Een paar dagen later valt het kwartje als ik de bovenstaande quote van Eckhart Tolle tegenkom en mezelf hoor zeggen tegen m’n geliefde dat ik me steeds zo vol voel. Van alles. Van de veelheid der dingen. Levend van het ene to do lijstje naar het andere. Ik besef dat ik wel mijn pad volg in de uiterlijke vorm van mijn leven, maar dat dat niet automatisch betekent dat ik mezelf ook verbonden voel met dat pad. Ik realiseer me dat m’n onbewuste me probeert wakker te schudden.
Overgave vs. controle
Het is best een kunst hè, leven? Vanuit welke plek leef jij veelal? Vanuit overgave, of vanuit controle? Vanuit je innerlijke stroom, of vanuit uiterlijke verplichtingen? Vanuit ‘ja’ of vanuit ‘nee’? Overigens bedoel ik met ‘nee’ dan niet de ‘nee’ die onze grens aangeeft, de ‘nee’ die zegt ‘stop!’ Ik bedoel de ondergrondse en indirecte ‘nee’ ten opzichte van wat we voelen. De ‘nee’ die camoufleert, ontkent en wegbeweegt van wat er is.
Ja!
Als we zingen zijn dit precies de twee polen waar we steeds weer vanuit vertrekken: of we zitten in onze ‘ja’ en laten toe, of we zitten in onze ‘nee’ en proberen te maskeren wat er werkelijk is. Overigens gelden deze polen ook binnen de rest van het leven, maar het leuke aan zingen is dat de plek van waaruit we vertrekken zo snel zichtbaar en hoorbaar wordt. Wanneer we durven toelaten in ons zingen dan gebeurt dit soms zelfs zonder te weten wat we nou eigenlijk toelaten. Als we onszelf weten te verrassen in ons zingen zitten we eigenlijk vaak goed. Want dan kunnen er gevoelens en klanken omhoogkomen vanuit een diepere laag in ons die we niet hebben bedacht vanuit ons hoofd. Uiting geven aan die laag vergroot onze aanwezigheid, verdiept onze intimiteit met onszelf en geeft ons meer energie.
Nee!
Terwijl, als we eigenlijk niet willen zijn waar we zijn en daardoor proberen iets anders te zingen dan wat we voelen, dan heeft dit een heel ander effect op ons. Het creëert spanning, of het kan maken dat we überhaupt geen contact ervaren met onze gevoelens. Onze stem klinkt onvrij, vlak, hard, of ongevoelig. We komen terecht in ons hoofd. We verzetten ons, in plaats van dat we iets toelaten. We zitten in onze sluimerende ‘nee’. En dus geven we ook geen ruimte aan dat wat er echt leeft in ons. Zoals Eckhart Tolle het zegt ‘we verzetten ons tegen het leven zelf’.
Het goede nieuws
Overigens is er niks mis met onze innerlijke ‘nee’, met de verkrampingen in ons. Ze horen er helemaal bij. Het heeft soms iets aantrekkelijks om in verzet te zitten, hoe gek dat ook klinkt. Het kan ons de ervaring van controle en een vals gevoel van veiligheid geven, omdat het iets is wat we kennen. Terwijl, als we toelaten (en dus controle loslaten!), dan opent zich soms een nieuwe ruimte. En dat is best spannend. Want wat komt er dan omhoog?
Het kunnen erkennen van je eigen ‘nee’ heeft meteen een ‘ja’ in zich, omdat als je je ‘nee’ erkent je uitkomt bij de waarheid in jou. Dat is precies waar ‘ja’ over gaat, over expressie geven aan jouw waarheid in dit moment, ongeacht waar je bent en wat je voelt. Zo zou je dus voluit ‘NEEE’ kunnen zingen als je merkt dat je in verzet bent en dat is dan weer de weg terug naar je ‘ja’. Het proces van stembevrijding gaat de hele tijd over het bewegen tussen deze beide polen: overgave en verzet. Vrijheid en controle. Liefde en angst. Ruimte en verkramping.
Hoe meer compassie we kunnen voelen voor waar we zijn, hoe meer bewegingsvrijheid we zullen ervaren tussen de beide polen. We hoeven niet een constante staat van overgave of vrijheid na te streven, dat zou ons zo weer in verzet doen belanden… Want dan wordt dat weer iets wat we proberen na te streven en dat haalt ons weer uit de waarheid van dit moment. Het gaat er juist om te voelen dat we het vermogen hebben om tussen beide polen te bewegen doordat we kunnen zijn waar we zijn. Dat alles een ingang is naar onze ‘ja’ en steeds weer de weg terug is naar onze innerlijke stroom. Dus als je jezelf betrapt op verzet, zeg dan ‘hoera!’ ik heb weer een ingang! En eenmaal zingend vanuit die ingang kun je de weg weer terugvinden naar jouw waarheid, jouw gevoelens, jouw hart en jouw pad.
Ondertussen is het nieuwe jaar alweer begonnen. We wensen je een jaar toe vol ‘hoera’ momenten. Dat je maar meer en meer mag houden van waar je bent in dit moment.
En waar je ook bent, weet je uiteraard welkom bij onze zangactiviteiten.
Warme groet,
Anna Fernhout
PS
Zin om ‘Jaaa’ en ‘Neeee’ te zingen? Aankomende zaterdag tijdens HartZing zullen we dit zingen. Het thema is dan ‘loslaten’. Ik nodig je deze avond uit om te voelen in je hart. Om te voelen in de vraag: zit ik eigenlijk op mijn pad? Wat zou ik kunnen loslaten om me nog meer te verbinden met mijn pad? En hoe klink ik daarin?
De kracht van muziek is
het ontwapenen van onze harten
- Vladimir Jankélévitch
Ik houd van bergen. En van heuvels. Vooral vanwege de uitzichten, die hebben me van jongs af aan gefascineerd. Als ik in een voor mij nieuwe stad kom en er is een toren die beklommen kan worden dan doe ik dat als het even kan. Van boven ziet een dal of een stad er altijd vredig uit, en overzichtelijk. Je ziet het grotere geheel en dat is steevast lieflijk. Het oogt geordend. De lelijkheid van wat er daar beneden mogelijk gebeurt zie je niet meer. Ik word dan vervuld door iets gelukzaligs.
Is dat niet naïef? De lelijkheid zie je dan wel niet meer, maar ze is niet weg, ze gebeurt nog steeds. Ja, dat kun je naïef noemen. Maar het is ook nodig en bemoedigend, want ik kom als een lichter mens weer beneden, de schoonheid en de ruimtelijkheid hebben mij goed gedaan. En met die ervaring kan ik weer even vooruit.
Helicopterview
Af en toe een hoger gezichtspunt opzoeken heb ik sowieso in het leven nodig. En ik denk eerlijk gezegd: iedereen. Even uitzoomen, het grotere plaatje zien, een wijder perspectief, de context, de geschiedenis. In ruimte, en ook in tijd. Het is een beweging die ons lichter maakt, in het beste geval. Dat is nodig in deze wereld, waar aan zwaarte immers geen gebrek is en zwaarte heeft een grote trekkracht.
Waar vind je zo’n hoger gezichtspunt? Ik denk dat dat voor iedereen anders is. Maar het heeft te maken met het op zoek gaan naar iets wat je ‘optilt’. Naar iets waar hoop vanuit gaat, en inspiratie. Waar bezorgdheid niet het laatste woord heeft, maar verwondering. Waar cynisme ontleed wordt tot pijn en gemis en daardoor kan kantelen naar verlangen en zelfs compassie. Waar het indelen van mensen of groepen in goed en slecht, schuldig en onschuldig, overstegen kan worden, en menselijke kwetsbaarheid verwelkomd, wie weet zelfs gevierd. Je kunt die hoop aantreffen in een boek, een film, een ontmoeting, een viering, een retraite, een wandeling, een voorstelling, een concert. Dat zijn in potentie allemaal plaatsen van verwondering. Waar zich een groter perspectief ontvouwt en waar we ons dus kunnen herinneren: o ja, dat bestaat ook nog. De dagelijkse realiteit is dan even niet meer de enige werkelijkheid. Er wordt meer ruimte voelbaar, en daardoor worden de perikelen van dit leven ook draaglijker.
Een laboratorium voor vrede
Onze mantra-avonden en zangcirkels willen dat soort plaatsen zijn, en in deze tijd van het jaar nog een beetje meer dan anders. Plaatsen waar je je even terugtrekt uit de dagelijkse sores. We creëren er een soort laboratoriumsituatie waarin we kunnen ervaren hoe het is om in lichtheid en vredigheid bijeen te zijn, zonder dat we de lelijke of de pijnlijke aspecten van het leven hoeven te ontkennen. We geven ons er over aan de muziek, aan het wonder van de samenzang, die altijd weer nieuw is en nooit verveelt. Want muziek is stromen, bewegen. En: muziek beweegt zich altijd naar een voltooiing. Dat is een soort belofte, er gaat een mysterieuze hoop vanuit. De muziek zegt ons eigenlijk: ooit zullen wij als mensheid in harmonie samenleven, in een onvoorstelbaar rijke diversiteit en in werkelijke vrijheid. Ooit. Vandaag nog niet en morgen waarschijnlijk ook nog niet. Maar vandaag en morgen kunnen we al zingend al iets ervaren van hoe het is om in gezamenlijkheid op weg te zijn naar dat ‘ooit’, als in een muzikaal slotakkoord dat harmonisch is, vol, levendig of juist teder, verstild. En in alle gevallen: in zichzelf compleet. Niets meer aan toe te voegen. Voor even ontbreekt het aan niets.
Voor mij zijn die ervaringen altijd weer kostbaar. Ze vervullen me met dankbaarheid, en ook met vertrouwen. Ik kan daarna als een lichter mens mijn weg vervolgen.
Een zonnig perspectief
En voor wie naar nog meer verlangt: we kunnen je nu, terwijl we in de donkerste dagen van het jaar zitten, al vast lekker maken met een zonnig vooruitzicht: we hebben onze zomerretraite weer gepland! Daar laten we ons volstromen met muziek én met stilte, met verwondering en hoop. We vieren er het leven, we laven ons aan de gezamenlijke toewijding, we lachen, we huilen, we zingen, we leven. En daarna hervatten we ons ‘normale’ bestaan, dat dan toch niet meer helemaal hetzelfde is.
Ik ben bevoorrecht dat ik dat kan doen, dat ik me even kan verheffen boven het aardse geworstel. Hoeveel procent van de wereldbevolking kan zich zoiets permitteren? We zijn geprivilegieerde mensen die leven in een geprivilegieerd land. Ik zou van dat voorrecht kunnen afzien en ‘op de grond’ blijven. Maar doe ik daar goed aan? Ik geloof het niet. Ik denk dat ik de wereld meer te bieden heb als ik mezelf steeds weer oplaad met hoop.
En jij? Kom je meedoen?
Je bent van harte welkom.
Jan Kortie
'We do ceremony to help us to remember to remember.' (onbekend)
Mijn hart bonst in mijn keel. Zweetdruppeltjes op mijn voorhoofd. De begeleider kijkt me vol vertrouwen aan. “Sluit je ogen maar, het komt goed.” Ik volg zijn aanwijzing en probeer wat dieper te ademen. Het is mijn eerste ceremonie waarin ik een plant met psychedelisch effect gebruik. Een vriend heeft mij verteld over deze setting waarin onder begeleiding en binnen een duidelijke rituele context een geestverruimend middel wordt gebruikt. De intentie in een dergelijke ceremonie is om jezelf vanuit een ruimer bewustzijn te ontmoeten. Dat kan zijn in de diepte van onbewuste of nog niet doorvoelde lagen in onszelf alsook in de grootsheid en schoonheid van onze (spirituele) essentie.Blijkbaar heeft de roep in mij geklonken toen mijn vriend hierover vertelde. Ik ben gegaan en hier zit ik dan… Ik sluit mijn ogen. En wacht.
Na ongeveer een half uur voel ik dat mijn lichaam spontaan in beweging komt op de muziek die mijn begeleider draait. “Oh!”, denk ik opgelucht, “Dit is wel te doen! Ik hoef alleen maar de beweging van binnenuit te volgen. Dat kan ik vast!” Ik geef mee. En dat blijf ik doen in de vele uren die volgen.
Er ontvouwt zich een innerlijke reis waarin ik op een diepe laag kennis maak met de beweging en het geluid dat ik ten diepste wil maken. Het voelt alsof ik eenvoudig, zonder weerstand en twijfel, mee kan geven met de muziek van mijn ziel. Ik word gedanst, ik word gezongen, ik word gesproken en ik word gezwegen. Ik zou willen dat het altijd zo eenvoudig was. De ervaring maakt diepe indruk.
In de twintig jaren die daarna volgen maak ik vele innerlijke ‘reizen’ met verschillende plantmedicijnen, zoals de psychedelische middelen ook wel genoemd worden. Die naam wordt gebruikt om aan te geven dat het gebruik in rituele setting bedoeld is om bij te dragen aan heling. De Hongaars-Canadese arts Gabor Maté zegt hierover: “Heling gaat over het terugvinden van de verloren delen van onszelf. Het gaat over het hervinden van onze authenticiteit; ons Ware zelf. Om toegang te krijgen tot dat ware zelf moeten we iets aanboren ‘wat vindingrijker is dan ons verstand’. Psychedelica kunnen daarin een hulpbron zijn.”
Psyche-delisch stamt van het woord ‘psyche’, wat in oorsprong ‘geest/ziel’ betekent. ‘Delisch’ komt van ‘deloun’ dat ‘onthullen’ betekent. Voor mij vallen zowel zingen, muziek, stembevrijding als de plantmedicijnen daarom onder de psychedelica. Zij zijn allen vindingrijker dan ons verstand. In staat de diepte en de rijkdom van onze geest/ziel te onthullen. Ook in staat ons te spiegelen of laten voelen waar we onszelf blokkeren om de muziek van onze ziel vrij door ons heen te laten stromen. Dat kan pijnlijk en confronterend zijn. We leren in de psychedelische ervaring altijd iets nieuws over onszelf wat we niet meer kunnen vergeten maar, wat daarna vaak een weg van integratie vraagt.
Het werken met psychedelica is een rijk én spannend pad dat steeds meer populariteit ontmoet. In mijn visie is dat niet voor niets. De tijd is rijp. Het past bij de transformatie en de bewustzijnsverruiming die in deze tijd gaande is. Het biedt ons één van de vele mogelijkheden die ons geboden wordt om onszelf en de wereld een stukje te helen.
Werken met psychedelica vraagt eerbied, zorgvuldigheid, de juiste intentie en een veilige verbonden setting. De vorm van een ceremonie met een duidelijke structuur en een gewijd karakter, ondersteund door ervaren begeleiders, biedt daarin een veiligheid en houvast waarin ruimte ontstaat voor alles wat zich aan wil dienen.
In de afgelopen tien jaar heb ik jaarlijks vele ceremonies met verschillende plantmedicijnen begeleid. Sinds 2022 geef ik binnen het Centrum voor Stembevrijding ceremonies met cacao en zingen. Ik ben heel verheugd dat daar vanaf januari ceremonies met cacao en de (legale) psychedelische truffel bij komen. Waar de cacao ons hart opent en ons lichaam aard, verruimt de truffel onze geest en ons vermogen om innerlijk te reizen in ons onderbewuste en hoge bewuste. Muziek, stilte, dans en uiteraard.. zingen, zijn onze trouwe reisgenoten en bieden ons de mogelijkheid onze ervaring te verlichten, in de breedste zin van het woord.
Ik nodig je uit, als je de roep voelt, om ons samen in ceremonie te herinneren dat we zoveel meer zijn dan we ons vaak herinneren. Weet je welkom.
Erica Nap
Al lang genoeg
Ik ben, jij bent, al lang goed
Toen ik 12 was ontdekte ik de gitaar. Ik had een vriendinnetje dat een liedje voor me zong dat ze zelf had geschreven. Ik was totaal verwonderd. Dat kun je dus doen.. Een liedje schrijven dat uit jezelf voortkomt! Ik vroeg m’n moeder om haar oude gitaar die ergens stof lag te vangen en begon met spelen. Vanaf het 1e moment begon ik met het zoeken naar deuntjes op de gitaar die ik zelf mooi vond. En stiekem begon ik wat te zingen op m’n slaapkamer, ver weg van waar iemand het kon horen. Ik had namelijk het idee dat ik helemaal niet kon zingen. Dus werd mijn muziek een soort stiekeme hobby die ik met haast niemand deelde.
Alles in mij doet er toe
Het heeft me jaren gekost om tevoorschijn te komen in mijn eigen zingen en m’n eigen muziek. Met het schaamrood op de kaken. In 2019 nam ik mijn eerste EP op genaamd ‘Alles in mij doet er toe’. Het zinnetje had ik geformuleerd in de opleiding tot stembevrijder. Op een gegeven moment moest je namelijk een boodschap formuleren waarmee je de wereld in zou stappen als stembevrijder. Bij mij werd dat ‘alles in jou doet er toe’. Ik maakte er ‘alles in mij doet er toe’ van zodat ik het als een mantra kon gaan zingen met mensen. Ik herinner me hoe ik op een gegeven moment huilend in de studio stond. Ik voelde me gewoon zo onzeker over wat ik daar aan het doen was. Het idee dat ik mijn muziek ging lanceren, de wereld in(!), was angstaanjagend.
Toch deed ik het. Ik ploeterde door. Stap voor stap. Door alle negatieve overtuigingen, onzekerheden en aanvallen van schaamte heen bleef ik voelen dat het ertoe deed wat ik aan het doen was. Mijn stem, mijn muziek, verlangde ernaar om naar buiten te komen. En de liedjes die ik had geschreven en zong gingen precies over het proces waar ik zelf in zat: ik was bezig om mijn eigen stem te bevrijden. Dwars door de modder heen! En zo bewoog ik steeds weer van krapte naar vrijheid, van het donker naar het licht, van angst naar liefde tot dat de EP eindelijk klaar was en ik hem de wereld in stuurde. Met knikkende knietjes.
Al lang genoeg
Inmiddels is het vier jaar later en werk ik aan mijn 3e EP. Sta ik nog steeds te huilen in de studio? Nee. Hoewel dat ook echt prima zou zijn voor me. Maar er is meer lachen dan huilen op dit moment, en ik verwonder me over mijn eigen plezier en lichtheid terwijl ik muziek aan het opnemen ben. Ik heb er vooral erg veel zin in om nieuwe muziek uit te brengen.
Ben ik daarmee bevrijd van al m’n angsten en onzekerheden om tevoorschijn te komen? Dat zou wel leuk zijn, hè. Dat dit zo’n succesverhaal zou zijn waarbij ik dan nu met jou deel dat ik al die delen in mezelf heb opgelost en nu als een verlicht wezen voortschrijd door dit leven. Helaas. Zo is het niet. De angst is er nog steeds. De schaamte en onzekerheid soms ook. Maar er is iets bijgekomen. En daarmee voelt het anders. Ik zat me deze week af te vragen wat ‘dit andere’ dan eigenlijk is. En ik kwam uit precies bij datgene waarover ik zing op mijn nieuwe EP, namelijk dat ik meer en meer voel: ik ben genoeg. Precies zoals ik ben. Al lang genoeg. Wat een opluchting. Er is een laag in mezelf waar ik in kan thuiskomen waar ik niet de druk voel om ook maar iets meer bijzonder, interessant of getalenteerd te zijn. Het is de laag waarin ik voel ‘dit ben ik’. Niet meer en niet minder. Het is vanuit deze plek dat ik wil geven wat ik te geven heb en graag de verbinding aan wil gaan met jou.
Misschien ben je wel eens bij HartZing geweest, dan heb je de tekst van het lied ‘Al lang genoeg’ al meegezongen. We zingen het namelijk iedere maand tijdens deze zangcirkel. ‘Al lang genoeg’ is het titellied van m’n nieuwe EP en staat sinds een week online. Dus je kunt het nu overal beluisteren. Op 11 mei vieren we de lancering van mijn nieuwe EP (die in 2024 helemaal zal uitkomen) met een Heartfire concert in de Duif, in Amsterdam. Zing je mee? Dat duurt nog wel een tijdje hè.. Gelukkig hebben we een agenda vol met zangactiviteiten. Van dagen die je kunt volgen bij ons, mantra-avonden, zangcirkels en noem maar op.
Wat wil er in jou bevrijd worden? Wat het ook is, weet je welkom. Met jouw stem. Precies daar waar je bent. Dat is helemaal genoeg.
Warme groet,
Anna Fernhout
Het lied liet me duidelijk weer voelen: de gezamenlijkheid van de eenzaamheid, die daardoor warm aanvoelde i.p.v. koud. (Een deelnemer)
Tijdens de eerste avond van een retraite die ik deze zomer in Spanje volgde dansten we met de hele groep op een mooi Spaans nummer van Mercedes Sosa. Ik kende het lied nog niet, maar werd getroffen door de tekst. Niet dat ik die meteen verstond, integendeel. Maar één refreinregel verstond ik wel, en dat was genoeg. Todo cambia, zong ze, keer op keer, todo cambia. Ofwel: alles verandert. Wat een intrigerend besef: alles verandert. Nou ja, behalve die refreinregel dan, die kwam steeds weer terug. Maar eigenlijk veranderde die ook, want iedere keer dat hij kwam zongen we ‘m gezamenlijk steeds uitbundiger mee.
De verwarming doet het
Na de zomer bleef dat regeltje hangen. Juist door de bondigheid van die twee korte woordjes drong het besef over de betekenis ervan nog dieper tot me door. Twee woordjes die me enerzijds confronteren, want er is van alles waarvan ik niet wil dat het voorbijgaat. Maar anderzijds geven ze me ook troost en bemoediging, want er is ook van alles waarvan ik echt hoop dat het overgaat. En per saldo is het effect dat ik me wat zachter en opener ga voelen. Todo cambia brengt me bij een besef dat ik het leven niet in de hand heb en ook niet hoef te hebben.
Een paar weken na die retraite kregen die twee woordjes in mij een nieuwe melodie en werd er weer een mantra geboren, die ik sindsdien heel graag met groepen zing. Na afloop van zo’n zanggelegenheid stuurde een van de deelnemers me een mailtje waaruit ik het citaat geplukt heb dat boven deze column staat, want ik vond dat zo’n prachtige verwoording van wat zingen kan doen: het lost onze eenzaamheid niet op maar verwarmt ‘m wel. En dat hebben we nodig, want we leven in een wereld waarin er van alles aan de hand is en waarin ook heel veel afstand, eenzaamheid en kilheid bestaat.
Komende week zullen we dit lied weer zingen, tijdens de mantra-avonden die we houden rond Allerzielen, eerst op woensdag in Huissen, daarna op vrijdag in Amsterdam. Traditiegetrouw herdenken we op of rond 2 november onze dierbaren die gestorven zijn en laten we hun namen klinken in de ruimte. We zingen voor hen, we zingen voor onszelf, we zingen voor elkaar. En natuurlijk gaat ons hart dan ook uit naar al onze medemensen op deze aardbol die op dit moment in rouw, angst en wanhoop verkeren. Voor al die plekken waar vrede zo ver weg lijkt. We zullen ook Ohm, Shalom, Salaam zingen, misschien met de moed der wanhoop, misschien met een bloedend hart. En als het al naïef zou zijn om te denken dat de vrede daardoor dichterbij komt dan zal het toch in ons z’n openende en verzachtende werkzaamheid kunnen hebben. Want werkelijk vrede vinden in en met het leven vergt oefening voor ieder van ons. Een vrede die niet iets wegmoffelt onder wat dan eufemistisch de mantel der liefde genoemd kan worden, een vrede waarin niemand meer de schuld in de schoenen geschoven krijgt, een vrede die iedereen en alles kan verwelkomen, zo’n vrede vergt oefening en zingen kan daar deel van zijn.
Behalve verzachting is er nog iets nodig: stevigheid. Fermheid. Dat is niet een krampachtig vasthouden aan het bestaande, maar een stabiliteit die steeds weer durft los te laten. Vanuit een diep weten dat je misschien soms even kunt voelen en dat zegt: het leven heeft het goed met ons voor. Dit leven is verbonden met al het aardse en bovenaardse, met het begrijpelijke en het onbevattelijke en onnoembare. Dit leven is een stroom, oneindig, overvloedig, ontzagwekkend veel groter dan wij ons zelfs maar kunnen voorstellen. Een stroom die, je raadt het al, steeds verandert. Want todo cambia.
Het laatste woord
En gelukkig hebben we muziek. Het wonder van de muziek. De muziek die ook stroomt, nooit vastgegrepen kan worden en ons zo helpt om los te laten, om te laten gaan wat ons niet meer dient, om te laten gaan wat of wie ons wordt ontnomen door het leven. En uiteindelijk ook om dat leven te vieren. Om onze dankbaarheid te uiten, wat trouwens op zich al een beweging is waar we én zachter én steviger van worden. En soms gaat dan in golven. Dan zingen we, en dan huilen we , en dan zingen we, en dan huilen we, en dan zingen we weer. Todo cambia, immers. Maar hoeveel tranen er ook nog zullen moeten stromen, het zingen zal het laatste woord hebben. Ooit, vroeger of later. Dat beloof ik je.
Kom je meezingen? Je bent van harte welkom. Ook bij tal van andere prachtige activiteiten die waar we je graag hieronder meer over vertellen.
Jan Kortie
Delen is Helen
Ton:
Het heeft mij jaren gekost om het donker van me af te schudden en het licht in mijn hart te ontdekken. Ik zat op slot, was naar binnen gekeerd en had de neiging om alles zelf te doen en op te lossen. Een echte doe-het-zelver. Ik was bang om te delen. Bang voor het oordeel en de afwijzing van anderen. Bang dat mensen zouden ontdekken dat ik eigenlijk een ‘no-body’ was, iemand die niets kan en met wie het ook nooit iets zou worden.
Maar ergens op de achtergrond was er ook altijd een diep verlangen naar de vrijheid en ruimte om helemaal met open armen in het leven te durven staan. En dat heeft voor mij de verandering gebracht. Ondanks de angst ben ik dingen gaan doen waarbij ik wel moest gaan delen. Cursussen, workshops, opleidingen. Groepen waar mijn angst en mijn woede net zo welkom waren als mijn vrolijkheid en mijn liefde. Plekken waar ik met al mijn kwetsbaarheid en kracht precies mocht zijn wie ik op dat moment was.
En stembevrijding heeft daarin voor mij heel veel betekend. Het is een hele directe manier om alles wat ik van binnen ervaar met de buitenwereld te kunnen delen. En juist dat delen zorgt ervoor dat ik het niet langer van binnen met me mee hoef te dragen. Dat er steeds weer een beetje meer ruimte en vrijheid komt waar ik zo diep naar verlangde.
Delen is helen zeggen ze wel eens en dat ervaar ik ook steeds weer in de ‘Zingen Verbroedert’ workshops. Met mannen onder elkaar zijn en zingen is een speciale ervaring die ik alleen maar kan omschrijven als enorm helend.
Daarom ben ik ook zo blij met de ‘Man & Stem’ serie die ik vanaf januari samen met Joris in Arnhem ga geven. Joris doet de muzikale begeleiding bij de mannenworkshops en we zijn een heel fijn team samen omdat we elkaar heel goed aanvullen en ondersteunen. We weten uit ervaring hoe spannend het is om jezelf te laten zien en horen en met de ongedwongen en lichte energie waarin wij werken proberen we steeds weer een veilige bedding te creëren die helpt om ieders geluid helemaal welkom te laten zijn.
Joris is naast muzikant ook stembevrijder en is daar eigenlijk al op jonge leeftijd vanuit een innerlijke noodzaak mee begonnen zoals uit onderstaand verhaal blijkt.
Joris:
Vroeger deelde ik de eettafel met mijn vader en moeder, mijn broer, broertje, zus en zusje. We deelden het eten, de huisdieren, het bad, het speelgoed en de aandacht. En iedereen maakte daarbij zijn eigen geluid om gehoord te worden. In die veelheid van geluid durfde ik niet altijd mijn eigen stem te laten horen.
Regelmatig ging ik in mijn eentje hardlopen langs de rivier. Ik stopte dan halverwege bij de bocht en liep naar de rand van de pier. Daar keek ik of ik echt alleen was. En dan ging ik brullen. Zo noem ik het even voor nu, een soort beestachtig oer-geluid. Vol overgave deed ik dat en even mocht alles stromen net als het water in de rivier. En fris rende ik dan weer verder naar huis. Gek genoeg, heb ik me nooit afgevraagd, wat ik daar deed en waarom het zo bevrijdend werkte. Blijkbaar was er de natuurlijke behoefte om mijzelf te laten horen.
Ruimte in durven nemen met je eigen geluid, hoeft natuurlijk niet hard en luid. Ook heel zacht zingen kan mij soms terug bij mijn kern brengen en iets openbreken. Het is denk ik de uitdaging jezelf in al die kleuren te ontmoeten en daarmee het vertrouwen te krijgen dat alles er in jou toe doet en gedeeld mag worden. Ook dat beest, dat wil brullen doet ertoe en dat kleine jongetje in je, dat zijn verdriet wil laten klinken.
Onze eettafel is nu iets kleiner, met mijn vriendin mijn zoon en zoontje. Maar het geluid is er niet minder om, en ook nu val ik soms stil. Meestal gooi ik er dan maar een geluid uit, een zucht, een kreet, een brul. Dat is enorm bevrijdend. En dan voel ik ook meteen weer: Wat is het fijn om me te laten horen. Wat is het fijn om er te zijn!
Ton:
Ja het is zeker fijn om er te zijn. Maar dat is niet altijd zo makkelijk te ervaren. Soms heb je daar een beetje hulp bij nodig. Daarom hebben we met Man & Stem een plek gecreëerd waar de helende kracht van samen delen door kan groeien. Een plek waar we de ervaring kunnen verbreden en verdiepen. Een plek waar me naast stembevrijding ook met adem- en systemisch werk aan de slag gaan. Een maandelijkse afspraak met andere mannen en met jezelf om naar binnen te gaan en van daaruit je eigen geluid helemaal te kunnen laten horen.
Een maandelijkse afspraak als een soort onderhoudsbeurt. Een mannen APK. Een moment waarbij je even tijd voor jezelf vrijmaakt. Hoe gaat het met me? En ook een moment om te ervaren, al is het maar een klein beetje: Wat is het fijn om er te zijn!
Groet,
Ton & Joris
Eigenlijk ervaar ik nu pas ten volle wat engelen zijn – en dat ze bestaan. Ze blijven maar naar me toe komen! Marjo
Je ziet het goed; ik ben zo vrij een citaat van mijzelf bovenaan deze Nieuwsbrief te zetten. Dat begrijp je hopelijk als je doorleest. Het citaat komt uit een mailwisseling met Jan Kortie over waar ik me momenteel bevind in mijn leven. Ik deel daarover graag iets met je.
Het was zomer, lekker weer en bijna vakantie, toen ik geheel onverwacht de diagnose borstkanker kreeg. Dat overkomt veel vrouwen, één op de zeven om precies te zijn, maar nu overkwam het míj. Niks gemerkt, niks gevoeld, ik was fit en ging opgewekt de zomer tegemoet.
Na de diagnose volgden hectische weken met talloze onderzoeken en afspraken. De boodschap viel niet mee; het blijkt een vorm die om een ingrijpende behandeling vraagt. Na negen kuren immuno- en chemotherapie volgt operatie en dan nog nabehandeling. 'Trek er maar gerust een jaar voor uit,' werd ons verteld.
Daar sta je dan. Wat gaat dit alles betekenen...?
We zijn nu vier maanden verder en heel wat 'wijzer'. Inmiddels ben ik aan mijn vijfde kuur bezig; tot nu toe kan ik het fysiek aan (soms ook een aantal dagen niet, want beroerd word ik er wel van) én ik heb een eerste tussenstand: de behandeling slaat aan, ik doe het niet voor niks. Dat geeft vertrouwen voor het vervolg.
Wat me misschien nog wel meer vertrouwen geeft, zijn de engelen waar ik in het citaat op doel. Ik heb zo ongelooflijk veel lieve, betrokken en behulpzame mensen om me heen dat ik er soms verlegen van word! En echt: álles helpt!
De wetenschap dat zoveel mensen op allerlei momenten en manieren aan me denken en me goeds toewensen, is zó steunend en behulpzaam. Alleen al een simpel appje kan me een boost geven als ik weer eens aan het infuus moet. Maar vriendinnen komen ook slapen als ik alleen in huis ben, of soep brengen als ik me beroerd voel en geen eten lust. De vorm waarin betrokkenheid getoond wordt, doet er niet eens zo toe. Ik voel de hartkracht ervan en dat tilt me door momenten heen.
Het simpele feit dat ik kan zingen…!
Het zal je misschien niet verbazen, maar ook zingen helpt. Het helpt zelfs enorm, ik weet nog niet half in welke mate. Maar op momenten dat ik zing, voel ik sterker dan ooit de helende werking ervan. Het wakkert mijn energie en mijn levenslust aan, er trilt een laag wakker waar ik anders niet bij kan. Soms stromen de tranen, soms kom ik bij een gevoel van overgave, en altijd ervaar ik contact met mijn medezanger(s), die (ook weer zómaar!) naar me toe komen om samen muziek te maken.
Dat alles wist ik allemaal allang - hoe vaak heb ik hier al niet over geschreven - maar nu voel ik het belang er extra van. Het hele leven is momenteel intenser, dus ook dit. En ook de vreugde van het simpele feit dát ik kan zingen, dat ik leef!!!
Onlangs zong ik samen met mijn dierbare collega Wim Stokwielder. Het was ronduit heerlijk, en ik legde hem mijn ideetje voor: hoe zou het zijn om dit samen te gaan doen in de Lutherse Kerk in Breda? Gewoon een uur, anderhalf misschien, samen zingen met wie er maar wil komen? In alle eenvoud samen zijn, elkaar steunen, mij steunen, en zingen voor onszelf en voor iedereen die dit nodig heeft. Wim zegde van harte zijn medewerking toe en we besloten tot een informele middag op zondag 24 september (hieronder vind je meer informatie).
Dus hier is de uitnodiging! Want ook in jou schuilt natuurlijk een engel...
Liefdevolle groet,
Marjo Brenters
Engelenzang Zo 24 sept, Breda met Marjo Brenters & Wim Stokwielder
Zondag 24 september komen we samen in de Lutherse Kerk van 15.30 tot 17 uur. De kerk is open vanaf 15.15 uur, de thee staat klaar.
Iedereen die zin heeft om mee te doen is welkom, of je nu wel of niet al eerder hebt meegedaan. We zingen mantra's en andere eenvoudige melodieën. Wim zal de middag begeleiden en ook leiden, ik hou me vooral rustig zodat ik genoeg energie overhoud om te zingen.
Wanneer en waar?
Datum: zondag 24 september van 15.30 tot 17 uur (kerk open om 15.15 uur)
Locatie: Lutherse Kerk, Veemarktstraat 11, Breda (10 min. lopen vanaf station Breda)
Kosten: vrije gift om de onkosten te dekken (kerkhuur, thee en onkosten Wim). Bij voorkeur contant meebrengen.
Aanmelden: niet verplicht, maar wel fijn voor onze voorbereiding. Stuur een mailtje als je komt: [email protected]
Ritme is discipline en vrijheid ineen. (…) Het is de discipline van de drummer om de maat te slaan, en de vrijheid om binnen de zich herhalende slag variaties aan te brengen.
Marli Huijer
Het was zomer en tijd voor vakantie, vond ik. Ik had mezelf daar vrij ruim de tijd voor gegeven, ik ben tenslotte eigen baas. Lekker niks doen, beetje in de tuin werken, mooie roman lezen, wandelen, ik had daar ook wel naar uitgezien.
Maar er kwam in eerste instantie niet veel van terecht. Want toen het zover was had ik geen zin in niks doen, of in de tuin werken. Wandelen, ja, af en toe. Lezen wel, maar dan geen romans maar meer het type boek dat ik altijd al lees: beetje filosofisch, psychologisch, beschouwend, gericht op ontwikkeling, bewustwording. Studieboeken dus eigenlijk, waar ik inspiratie uit put voor m’n werk. Ik houd daarvan, goed geformuleerde gedachtes van anderen tegenkomen en proeven, de mooiste citaten en passages typ ik dan over in een documentje dat ik aanleg over zo’n boek, want je weet nooit wanneer die van pas komen. Maar ja, dat is dan toch werken, dat is dan toch geen vakantie?
Zo kwam ik in een vreemd spanningsveld terecht. Omdat het vakantie was mocht ik doen waar ik zin in had, maar waar ik zin in had leek toch wel erg op werken, en dat was nou juist niet de bedoeling. Wat wil je nou, Jan? Het duurde een paar dagen en toen hoorde ik mezelf tegen mijn vrouw zeggen, die mij een welwillend oor bood: maar ik hoef toch geen vakantie te vieren?
Dat hielp. Want eigenlijk kon ik dus best goed voelen waar ik zin in had. En dat vuurtje ging helemaal aan toen ik een boek las van een auteur die zelf op z’n eigen site allemaal boeken die hij leest en interessant vindt beschrijft en becommentarieert. Ineens ging er vanbinnen iets glimmen toen ik bedacht: dat kan ik ook doen! Ik ga al die documentjes langs en dat wat zich ervoor leent zet ik op m’n site! M’n websitebouwer had een dag later daar een goed plan voor en nu is er op de site een nieuwe rubriek (‘Mooi gezegd’) met allemaal prachtig geformuleerde gedachtes, mooie citaten en passages, en hier en daar een opmerking van mij erbij. En ook als niemand die ooit gaat lezen heb ik toch een heerlijke vakantie gehad met het opzetten ervan, want zo kwam ik al dat moois weer tegen. De eerste boeken staan online, en vanaf begin oktober komt er iedere week op vrijdag een item bij, zo is nu m’n plan. (En ik heb daarna ook nog wat in de tuin gewerkt, maar dat terzijde.)
Een vreemd spanningsveld, zo schreef ik hierboven. Maar ja, zo vreemd is het misschien niet. Want komen we niet voortdurend in spanningsvelden terecht? Dat ken jij toch ook, neem ik aan? Het leven zit eigenlijk vol spanningsvelden. Het spanningsveld tussen ons verlangen naar verbondenheid enerzijds en naar autonomie anderzijds. Het spanningsveld tussen wie ik in wezen ben en wie ik denk te moeten zijn. Het spanningsveld tussen groepen en individuen in onze maatschappij van wie de verlangens botsen. En, om het te beschrijven zoals wij het in ons stembevrijdingswerk veel tegenkomen: het spanningsveld tussen wat er in ons leeft en waar onze muziek dus wezenlijk over wil gaan enerzijds, en onze eigen (of andermans) mogelijke oordelen daarover anderzijds. Zingen, dus jezelf laten horen en zien is eigenlijk altijd ook spannend.
Dat soort spanningsvelden kom je tegen als je aan stembevrijding gaat doen. Maar je komt dan ook in een ander type veld, dat zich het beste laat omschrijven als: een veld van welwillendheid. Want de anderen die je daar ontmoet zullen iets herkennen van wat voor jou spannend is. Ze komen namelijk vanuit een vergelijkbaar verlangen, en zijn vast graag bereid om jou een welwillend oor te bieden, want ja, dat is nodig. En in dat veld opent zich een nieuwe mogelijkheid, een nieuwe ruimte: daar wordt de spanning welkom geheten en vormt die op een bepaald ogenblik geen obstakel meer, maar een bron van energie, van levendigheid en van muziek. Muziek is van zichzelf eigenlijk ook welwillend. Muziek is geduldig, muziek heeft weet van eenheid en van een harmonie waar iedereen en alles bij hoort en welkom is. Waar jij en ik thuis kunnen komen.
En daarmee komen we uit bij die intrigerende uitspraak van de filosofe Marli Huijer boven deze column, over hoe ritme discipline en vrijheid verenigt. Het spanningsveld tussen de ogenschijnlijke tegenpolen discipline en vrijheid wordt overstegen doordat ze samenkomen daar waar ritme ontstaat. En zo, durf ik te geloven, is het met alle tegenpolen: ze zijn niet bedoeld om met elkaar te vechten, maar om elkaar naar een hoger plan te brengen waar dan net iets meer leven is, en vreugde. Waar we kunnen dansen. En vrijuit zingen.
Het is woensdagochtend. We zitten met alle collega stembevrijders uit het Centrum in een cirkel op de grond. We zingen. We delen. We hebben het over het werk en hoe we allemaal toch zo anders zijn daarin. Zo is voor de ene collega ‘lichtheid’ de ingang van het werk, terwijl de ander niet genoeg kan krijgen van de tranen die vrijkomen bij deelnemers tijdens het zingen. De ene collega denkt wel eens ‘goh, zou ik niet wat lichter moeten zijn?’, terwijl de ander mijmert ‘is mijn lichtheid te oppervlakkig, ga ik wel diep genoeg?’.
Terwijl ik iedereen hoor in zijn of haar eigenheid voel ik een warmte ontstaan in mijn hart. ‘Wat een rijkdom!’, denk ik. We zijn allemaal zo anders en zo eigen. En dat is precies de bedoeling. Ik zelf houd bijvoorbeeld enorm van proceswerk bij deelnemers tijdens workshops en het kan mij dan niet diep genoeg gaan. Dus ik ben dan zo’n stembevrijder die wel eens denkt ‘oei, wordt het niet te zwaar? Is het wel licht genoeg?’ Het zou natuurlijk kunnen dat dat voor een deelnemer zo voelt. Tegelijkertijd voelt het voor mij eigenlijk nooit zwaar, omdat ik voel dat in elke emotie, als je hem maar de volle ruimte geeft om er helemaal te mogen zijn, vreugde zit. Vreugde is de diepste ondertoon. En muziek is onze gids ernaartoe.
Jan zei het mooi terwijl we zaten in de cirkel, ‘vreugde komt vanzelf’. En zo is het echt. We voelen, we zingen, we delen, we huilen, we lachen en opeens is daar die onderlaag die zich aandient. Die grotere ruimte die schuilgaat onder alle emoties, gevoelens en gedachten. Die ruimte ademt vreugde en schoonheid. Jan vatte het afgelopen dinsdagavond tijdens onze oriëntatiebijeenkomst voor de 2-jarige opleiding ook goed samen. Hij beschreef hoe de opleiding een proces is van ‘ja’, naar ‘auw’, naar ‘hoera!’.
Ja, auw, hoera!
Vaak willen we wel ‘ja’ en ook graag ‘hoera’, maar slaan we de ‘auw’ liever over. Maar wat nou als je ook van de ‘auw’ kunt genieten? Wat nou als dat de ingang blijkt te kunnen zijn naar jouw vreugde? Overigens kan het andersom ook goed gebeuren dat het je overgeven aan vreugde, aan je lichtheid, zo spannend en onbekend is dat je plotseling weer in je ‘auw’ terechtkomt. En als je dan in je pijn terechtkomt dan is ‘ja’ altijd weer de ingang. ‘Ja’ is jezelf durven toevertrouwen aan wat er nu is. Soms betekent dit dat we letterlijk het woord ‘ja’ zingen en soms is het de intentie waarmee we ‘auw’ zingen. En vanuit die intentie, het toestaan van wat er nu leeft, zal dat wat er leeft weer in beweging komen. Terwijl dat wat we afwijzen in onszelf juist vast komt te zitten. Iets wat er mag zijn zal vanzelf weer doorstromen in iets anders. Dat kan niet anders, omdat verandering, beweging en stroming een wet van de natuur is. En dus ook een wet van ónze natuur.
Onze vrijheid zit hem niet in het thuiskomen in vreugde en daar dan voor altijd in proberen te blijven (lees: controle), maar onze vrijheid zit hem juist in dat we voelen dat het een constante beweging is (lees: durven vertrouwen). Steeds weer tussen ‘ja’, ‘auw’ en ‘hoera’, in welke volgorde dan ook. Dat is het proces van stembevrijding, of ook wel van mensbevrijding.
Wat is jouw ingang? Hoe zou jij willen zingen? In een kleinere groep, of juist 1-op-1, of liever in een hele grote groep? Wil je een dag, een avond zingen of zelfs een hele vijfdaagse retraite lang? Of roept je eigen zingen én het zingen van de ander je zo dat je geïnteresseerd bent in onze opleiding?
In ieder geval: je bent welkom bij onze veelkleurige stembevrijders!
Groet,
Anna Fernhout
Ik heb best veel opleidingen gedaan, maar dit is de eerste waarbij er niets van mij weg hoeft...
(Een inmiddels afgestudeerde stembevrijder)
Onlangs kwam ik in oude aantekeningen een citaat tegen van John Diamond, een Australische arts, die zich veel heeft beziggehouden met het verband tussen muziek en gezondheid.
‘Vijftig procent van alle Amerikaanse mannen haalt de zeventig niet, maar tachtig procent van de dirigenten van die leeftijd is niet alleen nog in leven, maar zelfs actief, ook in zijn beroep. Muziek heeft iets ongelooflijk therapeutisch.’
Ik moest meteen glimlachen. Ik heb namelijk net vorige week de zeventig gehaald, wat ik doe lijkt wel wat op dirigeren en ik ben (dus?) ook nog actief in m’n beroep. Ik ben dan wel geen Amerikaan, maar verder pas ik helemaal in het plaatje. Zou het de muziek zijn die mij al die jaren levend en levendig heeft gehouden?
Hoera!
Als kind zong ik al in het jongenskoor van de kerk, heerlijk vond ik dat. Jaarlijks hoogtepunt: het Hallelujah van Händel. Ik kan het nog in z’n geheel meezingen, en doe dat ieder jaar graag met Pasen, hoewel ik het dit jaar, geheel tegen mijn gewoonte in, vergeten ben. Dat lied is in wezen gewoon vreugdevol ‘hoera!’ galmen over alles waar je blij van wordt: wat fijn dat ik leef, wat fijn dat ik kan zingen, wat fijn dat er muziek is, wat een wonder eigenlijk, thank you Lord! Ik zou iedereen die ervaring toewensen, nou ja, daarom ben ik stembevrijder geworden. Zou het zaadje daar in dat jongenskoor geplant zijn? Ik weet het niet, het zou kunnen.
Dat was een jaar of zestig geleden. Vijf jaar later fantaseerde ik regelmatig over hoe meeslepend ik Beethovens ‘Alle Menschen werden Brüder’ zou dirigeren als ik de kans kreeg, weer vijf jaar later studeerde ik economie, nog weer vijf jaar later was ik economiedocent en nog eens vijf jaar later realiseerde me: ik ben in wezen geen econoom, ik ben in wezen die jongen die het iedereen gunt om vrijuit en vreugdevol te galmen. Die gedachte moest ik serieus nemen, ik kon (en wilde) er niet onderuit.
Daar begon, nu dus zo’n veertig jaar geleden, stembevrijding. De woorden stembevrijding en stembevrijder gebruikte ik nog niet, die vielen me pas een jaar of 25 later in. Maar ik wás het al wel, dat was zonneklaar. Ik begon een schoolkoor, waar we vooral lekkere popmuziek zongen, en ik ging, niet gehinderd door al te veel kennis, workshops en lessen geven. Ik nam zelf ook lessen, want ik wist heel veel niet en ik kon heel veel niet – wat trouwens nog steeds zo is. Maar één ding wist ik wel en dat was als start genoeg: jij wil zingen. Om precies te zijn: jouw ziel wil zingen. Niet dat ik weet wat een ziel is, maar het woord verwijst zo mooi naar de bron van muziek (en van leven) die in mij en jou en alle mensen aanwezig is en die ernaar verlangt te stromen.
Maar wat vieren we dan?
En nu zijn er zomaar veertig jaar vol stembevrijding verstreken, en gaan we volgende week een feestelijke zangavond houden om die veertig jaar stembevrijding te vieren. Dat roept wel de vraag op: wat vieren we dan? Wat is dan stembevrijding? Dat is geen simpele vraag. Ik kan proberen om die vraag te beantwoorden, maar als je het mij morgen weer vraagt krijg je wellicht een ander antwoord. En als je het mijn collega’s vraagt krijg je van ieder van hen weer andere woorden als reactie. En het is ook altijd een zoeken naar woorden. We zeggen dan mogelijk iets over vrijheid, ruimte, waarachtigheid, verbinding, verdieping, glans, eenvoud, moed, directheid, eenheid, schoonheid, gevoel, natuurlijkheid. Over expressie van alles wat er in ons is, pijn, ongemak, angst, eenzaamheid, worsteling, boosheid, frustratie, vreugde, muzikaliteit, opgetogenheid, verlangen, vertrouwen, dankbaarheid, schoonheid en liefde. We hebben het over heling, van onszelf en van de mensheid, genezing, verzachting, opening. En over ons lichaam dat alles kan voelen, dat alles opslaat en waar we in kunnen afdalen, het lichaam dat ons instrument is. We hebben het over het wonder van de muziek, en over de mysterievolle bron ervan, die in ons zit en groter is dan wij zijn. We zeggen: iedereen is welkom, en alles is welkom, want in alles zit muziek en die willen we horen. ‘Er hoeft niets weg’ zoals boven deze column een deelnemer aan onze opleiding het zo treffend formuleerde. Kortom, we zoeken, maar we gebruiken toch ook heel grote woorden, al die woorden zijn waar en ze schieten ook allemaal tekort.
En vandaag doe ik een nieuwe poging, met dank aan mijn collega’s binnen ons Centrum. We spraken er onlangs met elkaar over, dat was heel vruchtbaar, omdat we op elkaars woorden konden doorborduren. Sarah zei op een bepaald moment: ‘wat mij zo raakt in stembevrijding is dat ik dan voel: we zijn samen onderweg’. Ik dacht meteen: ja, zeker, en we zijn niet zomaar samen onderweg, we zijn onderweg naar het paradijs. Dat klinkt misschien heel pretentieus, maar als ik eerlijk ben doe ik het niet voor minder. Niet omdat ik denk dat we dat paradijs binnenkort gaan bereiken. Maar omdat ik keer op keer heb kunnen ervaren dat muziek ons een voorproefje daarvan geeft, nu al. Is dat niet wonderbaarlijk mooi? We kunnen te midden van al ons aardse gedoe al zingend kostbare momenten beleven van immense vreugde, van werkelijke vrijheid, van moeiteloos stralen, van sprankelende levendigheid, van oprechte verbinding, en van hemelse harmonie. Hallelujah! Die momenten vergeet je niet meer, ze geven hoop en perspectief en dat hebben we hard nodig.
Kom, broeders, kom!
Stembevrijding is geen methode, het is een open onderzoek. En het is een beweging. Een beweging van bevangenheid naar vrijheid, van afgescheidenheid naar eenheid. Een beweging die voortkomt uit het diep menselijke verlangen naar expressie en naar verbinding. Een eindeloze beweging, in gang gezet en gevoed door een belofte: Alle Menschen werden Brüder!
Dat gaan we vieren, op 12 mei. En misschien ervaren we ook dan iets van dat voorproefje.
Kom je meevieren? Ik hoop het. Al was het alleen al omdat we de opbrengst van die avond helemaal bestemmen voor Musicians without Borders, een prachtige club van toegewijde mensen die met muziek perspectief bieden aan (vooral) kinderen en jongeren die leven in allerlei conflictgebieden op deze aarde.
Jan Kortie
PS 1. Als je echt ‘aan’ gaat van het bovenstaande dan zou het zo maar kunnen zijn dat er in jou ook een stembevrijder huist. In het najaar gaat er een nieuwe groep van onze opleiding van start en op 30 mei houden we daarover een oriëntatie-avond. 2. We hebben natuurlijk nog veel meer activiteiten waar jij lekker kunt zingen of een spannende stap kunt zetten in de bevrijding van je stem. Kijk maar hieronder.
Aan de vooravond van grote veranderingen groeit ook het verzet van de gevestigde belangen.
Esther Ouwehand
We leven in spannende tijden. Turbulente tijden. Verwarrende tijden. Interessante tijden.
Bijna altijd als ik een column schrijf moet ik mezelf ervan weerhouden om zo’n beginzin te kiezen. Het is zo’n open deur. Maar vandaag doe ik het toch. Want het is wel waar. En we moeten het erover hebben, want deze tijd vraagt iets van ons.
Vaak kies ik als startpunt van deze column een mooi en graag ook wijs citaat van een filosoof, een kunstenaar, een schrijver, een wetenschapper. Nu heb ik, ik denk voor het eerst, een politica het eerste woord gegeven.
Een goed teken
Na de verkiezingen van een paar weken geleden stonden de kranten natuurlijk bol van de reacties en commentaren, van allerlei aard. Ze waren meer of minder blij, meer of minder gefrustreerd, meer of minder verstandig, meer of minder doordacht, meer of minder eerlijk. Er was er één die er voor mij uitsprong, en die heb ik boven deze column gezet. Esther Ouwehand sprak wijze woorden die getuigen van een wat afstandelijker perspectief dan hoe we onze politici doorgaans horen. En deze ene zin vervulde mij meteen met hoop. Want de tijden waarin we leven zijn niet zomaar spannend, ze zijn nou juist spannend omdat we getuige zijn van de vooravond van grote veranderingen. Gevestigde belangen houden daar natuurlijk niet van. Hun verzet is dus een goed teken: er komt beslist verandering aan.
Op dit punt aangekomen is het belangrijk om de verleiding te weerstaan om te denken dat de mensheid te verdelen is in twee kampen: de goeieriken die willen veranderen en de slechteriken die hun gevestigde belangen verdedigen. Op een bepaald niveau is dat waar en moeten we daar iets mee, maar het zou veel te simpel zijn om het daartoe te beperken. Want het punt is nou juist: we hebben die twee kanten allemaal ook in onszelf. En daar wordt het spannend. En interessant. En soms ook verwarrend. En turbulent.
Wat staat ons te doen?
Wat staat jou en mij nu te doen? Ik zou zeggen: onderzoek, eindeloos veel onderzoek. Op allerlei manieren. Bovenal: zelfonderzoek. Hoe verhoud ik me tot de transitie waar deze maatschappij op af koerst? Wat is mijn gevestigde belang? Ben ik bereid in te leveren, echt in te leveren, als dat nodig blijkt? Als ik dat onderzoek bij mezelf doe stuit ik al snel op angst, oude en irrationele angst, die zegt dat ik ervoor moet zorgen dat ik m’n schaapjes op het droge heb en houd, want ik moet voor mezelf en mijn dierbaren kunnen zorgen. Waar stuit jij op? Misschien op angst, misschien op pijn, misschien op eenzaamheid, misschien op een harde, verstrakte laag waar je niet makkelijk langs komt, misschien op oordelen, verwijten, gemis, misschien op gehechtheid, misschien op iets mistigs, dat kan ook. Dit onderzoek is niet per se makkelijk en het kan alleen echt gedaan worden in een grote zachtheid.
En al onderzoekend worden de vragen doorgaans niet kleiner maar juist groter: wie ben ik eigenlijk, wat is dit voor een bestaan, wat is werkelijk belangrijk? Grote vragen die niet altijd te beantwoorden zijn, maar de vragen zelf openen ons. Ze openen ons ook voor elkaar, want wie echt nieuwsgierig wordt naar zichzelf wordt ook nieuwsgierig naar de ander. Wie ben jij? Waar ben jij bang voor, waar hoop jij op? Wat is jouw gevestigde belang? En als we ons hart openen dan komt vroeger of later doorgaans als vanzelf de vraag: waarmee kan ik jou van dienst zijn?
Voor dat soort grote vragen…
Voor dat soort grote vragen is de democratie eigenlijk bedoeld, lijkt me. Al 2500 jaar. Elkaar echt willen beluisteren, iedere stem willen horen en dan samen tot een (altijd tijdelijk) antwoord komen waar we mee verder kunnen. Heb je de film Women talking gezien? Dat is een prachtig verhaal over de werkzaamheid van echt luisteren naar elkaars pijn en behoeften, en dan tot een besluit komen wat door iedereen gedragen kan worden. Er wordt trouwens nog in gezongen ook, dat zal geen toeval zijn. Lijkt onze democratie daar een beetje op? Nou, nee, nog lang niet. Het lijkt vooral te gaan om gevestigde belangen. De uitvoering die we vandaag de dag voor ons zien is heel gebrekkig, maar de essentie deugt, want die zegt: jouw stem doet ertoe, jij bent het waard om gehoord te worden.
Voor dat soort grote vragen…
Voor dat soort grote vragen is religie en spiritualiteit ook bedoeld, lijkt me. Al sinds mensenheugenis. Maar dat is voor veel mensen helemaal buiten beeld geraakt. In de eerste versie van deze column schreef ik: iedere religieuze of spirituele stroming is ontstaan vanuit de behoefte om te onderzoeken. Toen ik die versie aan mijn collega Anna liet lezen schreef ze me terug: ‘Zou dat zo zijn? Zou er niet ook een andere basis kunnen zijn? Ik zou ook denken dat sommige stromingen juist zijn opgericht om iets te controleren, macht uit de oefenen, etc’. Ik snap die reactie heel goed, want zoals dat gaat met alles wat waarde heeft: het wordt vervolgens misbruikt door mensen die macht hebben. Mensen met een gevestigd belang die bang zijn, kun je ook zeggen. Maar de oorspronkelijke waarde van religie is dat er een heilige, dus heelmakende, ruimte ontstaat om te zijn met de grote vragen die het leven aan iedereen stelt. Er wordt trouwens vaak ook nog bij gezongen ook, dat zal vast geen toeval zijn. Lijken onze religies een beetje op zo’n open onderzoeksmodel? Nou, nee, dus, lang niet altijd. Ze vervallen maar al te vaak in de vergissing dat ze antwoorden moeten geven en dat mensen zich daaraan ook nog moeten houden. De uitvoering die we vandaag de dag voor ons zien is dus heel gebrekkig, maar de essentie deugt, want die zegt: jouw vragen doen ertoe, jij bent het waard om erbij te horen, jij deugt, kom, zing maar mee.
Voor dat soort grote vragen…
En voor dat soort grote vragen is stembevrijding ook bedoeld. Al ….. 40 jaar, nou ja, dat is toch ook best lang (kom jij het met ons vieren op 12 mei?). Stembevrijding: jij met jouw stem, jij met jouw muziek, wat is jouw bijdrage, wat is jouw lied? Wat gaat er nog in jou schuil? Wat verlangt ernaar om gehoord te worden? Kom, verhef je stem, in zachtheid én in stevigheid, zing met ons mee. En al zingend komen we onszelf en elkaar tegen en onderzoeken we wat er opkomt. Ook in het zingen komen we onze eigen gevestigde belangen tegen, groot en klein, onze angsten en onze beperktheid, ons tekortkomen en tekortschieten. Maar we bewegen er in mildheid doorheen en worden vrijer, steeds vrijer. We oefenen, want we staan aan de vooravond van grote veranderingen, en willen we niet allemaal dat die veranderingen uiteindelijk vreugde brengen, verbroedering, liefde, schoonheid?
Doe je mee? Je bent van harte welkom.
Jan Kortie
PS
Voor het eerst sinds corona kom ik, eind mei, ook weer een keer naar België, daar zie ik naar uit.
De mens is niet gemaakt om alleen te lijden,
evenmin als hij gemaakt is om alleen lief te hebben.
A. van Dantzig
In onze opleiding tot stembevrijder maken we onze studenten vaak bewust van doe-het-zelf gedrag. In dit deel van de wereld wordt ons van jongs af aan geleerd om de dingen die we doen en meemaken alleen aan te kunnen. Onafhankelijkheid staat hoog in het vaandel als teken van kracht en vrijheid. Maar is dat wel zo vrij en is dat wel zo krachtig? Ligt vrijheid niet veel meer in ons durven verbinden juist daar waar we ons kwetsbaar voelen?
Ik ben zelf zo’n doe-het-zelver. Dat heb ik al vroeg ontwikkeld. Wat daaronder leeft is schaamte. Schaamte voor mijn gevoeligheid die toen nog werd gezien als zwakte. Wat ik meemaakte in mijn jonge jaren is uiteindelijk niet het ergst gebleken, maar dat ik het naast anderen in mijn eentje verwerkte, dat pijn en verdriet bij ons thuis niet gedeeld maar overleefd werd, dat maakte het schrijnend en heel alleen. En ik ben niet de enige. Ik heb inmiddels geleerd om veel meer samen te zijn en mijn kwetsbaarheid te delen met mijn partner, vrienden, kinderen en collega’s. Maar altijd schuilt er ook nog schroom in. Herken je het dat je op allerlei momenten stilletjes lijdt en dat liever niet kenbaar maakt?
Misschien ben ik daarom nu zo’n groot voorstander van het creëren van plekken waarin we ruimte maken voor openlijk huilen, openlijk delen en lachen, openlijk rouwen en samen zijn. Dat doen we in onze opleiding tot stembevrijder, maar ook in allerlei andere programma’s die we aanbieden. En wat natuurlijk zo fijn is, is dat we in die programma’s zingen. dat alles wat in ons leeft expressie kan krijgen. Expressie geeft ruimte, beweging, lucht, contact. En dat is wat het nodig heeft.
Ons lijden hoeft niet te worden opgelost. Ons lijden heeft contact nodig en een oordeelloze ruimte waarin dat contact zich kan verdiepen en onze liefde samenvalt met onze pijn. Samenzijn in het delen van pijn én kunnen ervaren dat daar muziek in zit. Dat er klank en een lied in ons leeft dat gezongen wil worden. een klank, een lied over onszelf, ons leven, ons geluk, en ook ons verdriet.
Sinds een tijdje bieden we het programma Nieuwe Ruimte aan. Daarin is ruimte voor wat ik hierboven beschrijf. Dit gebeurt in een wat grotere groep van ongeveer 50 mensen, zowel in de vorm van een halve als een hele dag.
Hieruit voortkomend is het verlangen ontstaan om een programma te maken waarin we met een kleinere groep van 10 mensen samen komen om dit thema dieper te onderzoeken. De naam van dit programma is de Stem van Rouw en Liefde.
Voel je dat hetgeen waar jij pijn in ervaart, een groot of klein verlies dat in jou leeft, meer naar het licht gebracht wil worden? Ben je gewend er alleen mee te zijn en verlang je naar contact? Dan zijn deze programma’s misschien precies voor jou gemaakt.
En ook zonder een verlies of verdriet dat vooraan ligt in jouw leven, hebben we een rijk scala aan mogelijkheden om tot expressie te komen en het geluk van zingen te ervaren. Voel je natuurlijk ook welkom bij die activiteiten. Zoals van Dantzig schrijft, wij zijn niet gemaakt om alleen te lijden, evenals we niet gemaakt zijn om alleen lief te hebben.
Laten we samen komen.
Weet je heel welkom!
Liefs,
Sarah
PS Onze nieuwe folder van ‘Ode an die Freude’, de 2-jarige Opleiding tot Stembevrijder, is beschikbaar. Misschien schuilt er wel een stembevrijder in jou? We starten een nieuwe opleidingsgroep vanaf 2 oktober. Stuur ons een mailtje als je de folder wilt ontvangen.
Voor een moedig mens zijn geluk en pech als
zijn linker- en zijn rechterhand.
Hij gebruikt ze beide.
Catharina van Siëna
In onze vorige nieuwsbrief heb je kennis kunnen maken met onze nieuwe collega Ton. Hij schreef een mooie en leuke column over mannen en stembevrijding. Toen hij de column schreef wist hij nog niet dat bij het verschijnen ervan zijn eigen leven ingrijpend veranderd zou zijn. Zijn huis brandde totaal af, tijdens de grote brand die onlangs in de binnenstad van Arnhem woedde. Ik stuurde hem daarna een mailtje en kreeg een reactie waarvan ik onder de indruk was. Die wil ik, met zijn instemming, graag met je delen omdat ik hoop dat ook jij erdoor geïnspireerd zult worden.
Hij schreef: ‘En ja, mijn huis en al mijn spullen zijn niet meer. Het is al jarenlang mijn oefening om alles in liefde en dankbaarheid te ontvangen wat het leven me aanbiedt. En ik merk dat ik dat op dit moment ook gewoon kan. Het is verschrikkelijk en tegelijkertijd levert het me zoveel op en stuurt het mijn leven op een manier die ik nooit zelf had kunnen bedenken. Ik ben nog het meest overweldigd van de hoeveelheid hulp en liefde die mijn kant op komt en de steun die ik mag ontvangen. Sinds gisteravond heb ik al een nieuw huisje waar ik de komende maanden mag verblijven. Ik heb een nieuwe laptop, nieuwe sokken, onderbroeken en tandenborstel. Kortom alles wat ik nodig heb. Het is ook een hoop gedoe en pijn en verdriet maar daar kan ik ook helemaal bij aanwezig zijn. Ik voel me ontzettend sterk en hoopvol en ondanks alles echt dankbaar voor deze ervaring.’
Het is verschrikkelijk, het is een hoop gedoe en pijn en verdriet. En dan toch dankbaarheid. Dat is kennelijk de vrucht van wat Ton zelf ‘al jarenlang mijn oefening’ noemt. Over de mogelijkheid én de noodzaak van die oefening wil ik het hier graag hebben. Want dankbaarheid is een fijne staat van zijn, maar allesbehalve vanzelfsprekend als je pijn lijdt.
Twee mogelijkheden
Wij mensen hebben twee mogelijkheden als ons iets naars overkomt: we verharden of we verzachten erdoor. Het tweede is uiteindelijk fijner, maar het is ook moeilijker. En daarom is het aanbevelenswaardig om er veel mee te oefenen, zodat het een steeds begaanbaarder pad wordt. ‘Alles in liefde en dankbaarheid te ontvangen wat het leven me aanbiedt’ noemt Ton het. Nou, ons leven biedt ons van alles aan, de hele dag door. Het helpt mij om mezelf heel vaak voor te houden dat het leven het goed met mij voor heeft. Niet omdat ik dat altijd zo stellig kan voelen, maar omdat ik er gelukkiger van wordt. En ook vriendelijker trouwens. Zo kan alles een oefening worden. Tegenwind, een onvriendelijke manoeuvre van een andere fietser of automobilist, een kapotte telefoon, een stekelige opmerking van een partner of collega, een fysiek ongemak, en niet te vergeten: allerlei eigen gedoetjes, tekortkomingen, onhebbelijkheden. Echt alles. Pas op: de oefening is niet om dit soort dingen dan maar te bagatelliseren of ze te ontkennen of de schuld bij jezelf te zoeken of alles weg te lachen of er met veel energie overheen te stappen. Nee, dat is geen oefenen. Dan ga je er omheen, eigenlijk. De oefening is: er doorheen gaan. Open, zacht, oprecht. De pijn doet pijn. Maar krijgt niet het laatste woord.
Nu lijkt het misschien een oefening die je zelf in je eentje doet. Maar dat is maar zeer ten dele waar. Want je hebt er ook medemensen bij nodig. De verzachting waar het hier over gaat ontstaat namelijk door contact. De pijn, de teleurstelling uiten en weten dat je gehoord wordt, dat is het moment dat er verzachting komt, heling ook. Er wordt mogelijk niks opgelost, maar dat hoeft ook lang niet altijd. Pijn zoekt niet in de eerste plaats een oplossing, pijn zoekt ruimte, wil stromen, wil contact. En iedere keer als dat gebeurt dan kan er iets transformeren, er komt meer ruimte, er komt beweging. En dan, jawel: dankbaarheid!
Vallen en opstaan
Ik denk dat ieder mens dit nodig heeft. En om het ook nog wat groter te maken: onze maatschappij heeft dit nodig, snakt hiernaar. Het is mijn overtuiging dat ieder stapje dat een mens maakt op dit pad van verzachting en bewustwording een werkelijke bijdrage is aan een menselijker en vreedzamere wereld. Dus laten we mensen zijn die willen leren van het leven, die zich willen openen, die verbinding zoeken. Die kunnen vallen en opstaan. Die als ze vallen niet meteen een ander de schuld geven en als ze willen opstaan daarbij anderen om hulp kunnen vragen. Dat alles moet verworven worden, komt niet vanzelf, het mag echt een jarenlange oefening zijn. Om het leven te vertrouwen, om je steeds weer te verwonderen, en ook om weer een laagje dieper te duiken in je eigen wonderbaarlijke zelf.
Oefenen dus. Je leven lang. Daarom ben ik zo verknocht aan stembevrijding, aan zingen, aan muziek. Muziek is de grote geheime kracht in al onze activiteiten. Muziek helpt ons verzachten. We kunnen meegaan in de stroom ervan. We improviseren, ontdekken onze eigen spirit daarin, en ons eigen verhaal, onze eigen unieke bijdrage, onze waarheid, onze schoonheid. En onze beperkingen, onze onafheid, onze nederigheid. We zingen met alles wat we in onszelf aantreffen. Want alles wat er in ons leeft doet ertoe en kan deel worden van onze muziek.
En niet onbelangrijk: we zingen samen. Ook dat is een oefening. Die in dit geval gaat over: én mezelf helemaal geven én luisteren, open zijn. Mijn stem die jouw stem ontmoet en in die ontmoeting kan zich een wonder afspelen: contact op een niveau waar onze woorden alleen ons nooit kunnen brengen. We kunnen er stil van worden, en dat doen we dus ook, want stilte en zingen zijn tegenpolen die elkaar nodig hebben. En dan gaan we weer zingen. Wat is het toch heerlijk dat we dat kunnen, verstild, zacht, intiem of uit volle borst, uitgelaten, hartstochtelijk.
Samen oefenen
Kun je verlangen naar al die oefening? Dan kondigen we je vandaag met veel vreugde onze zomerretraite Het Lied van de Stilte aan. Vijf dagen hartje zomer waar we, gedragen door de stilte en door ons gezang, op zoek gaan naar verzachting, verbinding en compassie. Met iedereen die daarbij wil zijn, geoefend of ongeoefend als zanger, geoefend of ongeoefend als stiltebeoefenaar.
Daar, en in alle andere onderstaande activiteiten, oefenen we om moedige mensen te worden. Die geluk en pech kunnen verwelkomen, wie weet zelfs in dankbaarheid.
Oefen jij mee, op jouw manier, op jouw plek, in jouw tempo?
Ik hoop het.
Jan Kortie
Waar zijn de mannen?
Dit was de kop boven een stukje van Allard Droste waarin hij vertelt dat hij samen met zijn vrouw Irene naar een cursus op het vlak van intuïtie gaat en daar ziet dat de mannen wederom veruit in de minderheid zijn. “Waarom zijn er bij deze waardevolle sessies, cursussen, ceremonies of andere bewustzijnsactivitetiten relatief weinig mannen?” Is de vraag die hij opwerpt.
Ik ken Allard en Irene een beetje omdat ze de bedenkers en hoeders zijn van het Ayuna Festimony waar ik afgelopen zomer samen met collega stembevrijder Coralie twee workshops stembevrijding mocht geven. Ayuna was een happening voor 555 mensen met 40 verschillende activiteiten, maar hoewel er heel wat mannen rondliepen zaten ze helaas niet in onze workshops.
Ze kozen blijkbaar toch liever voor de ‘IJsbadworkshop’, ‘Zweethut’, ‘Cacao Healing’ of ‘The Wisdom Sword’. Activiteiten die in elk geval een beetje stoerder klinken dan stembevrijding, of die misschien meer een ‘oergevoel’ oproepen bij de man. Maar dan kennen ze stembevrijding nog niet. Want uit eigen ervaring weet ik dat er behoorlijk wat oergevoel omhoog kan komen als je stem bevrijd mag klinken. En dat krachtige gevoel gun ik andere mannen ook zo.
Ik denk overigens dat we bij oer en stoer niet voor niets al snel denken aan mannelijk, groot, sterk, stevig en robuust. Dat is in mijn beleving, omdat vooral mannen al die kracht, al die stevige robuustheid nodig hebben om hun kwetsbaarheid binnen te kunnen houden. Want hoewel de tijden veranderen, de vrouwelijke en mannelijke rolpatronen zitten nog diep in onze collectieve mind ingeprent. Doorzetten, niet aanstellen, sterk zijn, het zelf oplossen zijn diepgeworteld in het mannelijk wezen en het vraagt daarom dan ook best wel wat van ze om hun kwetsbaarheid te omarmen in plaats van te onderdrukken.
Oer en Stoer
Maar het levert ook zoveel op als we helemaal aanwezig kunnen zijn bij alles wat er in ons leeft. Dat geeft ons de ervaring van vrijheid, van zelfkennis, van stevig staan in wie je bent, van leren houden van jezelf, ook van je ongemak en onkunde. En wat is er nou stoerder dan al die ervaringen te durven laten klinken. Met alle kracht, alle zachtheid, alle butsen en bulten, al het piepen en kraken, alle hosanna, precies helemaal zoals het in het moment voelt. Hoe oer wil je het hebben mannen?
Maar misschien hebben mannen daarvoor toch wel echt een andere aanpak nodig dan vrouwen. Meer van buiten naar binnen. Meer actie, meer concrete taal, meer doen om bij diepere lagen, emoties en kwetsbaarheid te kunnen komen. Misschien moet stembevrijding voor mannen wel starten met het laten klinken van je oergeluid. Een zware diepe brul die nog ergens in het dierlijk mannenbrein opgeslagen ligt.
Want het laten klinken van je oer geluid is iets geweldigs. Het totaal aanwezig zijn in je eigen energie. Het voelen van de enorme kracht die je in je hebt. De voeten stevig op de grond, het langzaam vullen van de longen, het aanspannen van de onderbuik, het openen van de keel en dan het geluid loslaten en je verbazen over de klank die helemaal vanuit de aarde omhoog lijkt te komen. En daarna … stilte.
Een stilte waarin je kan ervaren hoeveel ruimte het vrij laten klinken van je stem in je hele wezen oplevert. Ruimte waarin naast verbazing en euforie ook kwetsbaarheid aanwezig kan zijn. Waarin eenzaamheid, verdriet, angst en onzekerheid aan de oppervlakte kunnen komen. Gevoelens die misschien al heel lang onder een pantser van stoerheid en kracht verborgen lagen en ineens voorzichtig hun hand op durven steken en zacht zeggen ‘Ik ben er ook’.
Mannenworkshop
Nu ik voor het Centrum voor Stembevrijding workshops voor mannen geef ben ik nog bewuster bezig met vragen als: Hoe krijgen we meer mannen in het bewustzijnswerk. Hoe krijgen we ze aan het zingen? Hoe zorgen we ervoor dat ze naar binnen gaan kijken? Hoe verleiden we ze om deel te nemen aan activiteiten die ze al snel als vaag, spiritueel of helemaal niks voor mij afdoen? Hoe laten we mannen ervaren dat kwetsbaarheid geen zwakte is maar juist een kracht? Een oerkracht.
Dat vraagt nog wel wat aandacht. Een kort onderzoekje op hipsy.nl (een platform over spiritualiteit en persoonlijke ontwikkeling) levert 102 vrouwenworkshops en 50 mannenworkshops op. Er valt dus nog genoeg te doen om een beetje op gelijke hoogte te komen. Ik zou zo een workshop kunnen vullen met vrouwen die erg benieuwd zijn naar hoe een mannenworkshop stembevrijding gaat. Maar bij de mannen in mijn omgeving zie ik toch wat meer schroom.
Misschien moeten ze verleid worden met oer krachtige titels, stoere robuuste omschrijvingen en een beetje flauwe humor. Workshops als: “Oer Klank Klinken - Ontketen het beest in jezelf”, “Schreeuwen naar je schoonmoeder - Eindelijk mag alles eruit!”, ”Relatie Frustratie - Wat zij niet horen wil maar jij wel kwijt moet”. Of wat dacht je van een weekendje met mannen op leeftijd lekker Klaagzang Zingen over de nieuwe tijd met de titel “Blaffende Boomers Bijten Niet”.
Vertrouwen
Maar als ik zelf even naar binnen kijk, dan zie ik dat dit van mij vooral vraagt om vertrouwen te hebben. Vertrouwen dat het nu precies is zoals het moet zijn. Vertrouwen dat bij ‘Zingen Verbroedert’, zoals de mannenworkshop heet, het harnas aan de kant kan, de pantsers zachtjes geopend mogen worden, en we in de veiligheid van mannen onder elkaar, onszelf helemaal mogen laten zien en laten horen.
Vertrouwen dat het misschien wat langer duurt dan ik zou willen, maar dat ze wel gaan komen die mannen. Omdat ze zelf ook steeds meer ervaren dat de verbroedering van kracht en zacht, van stoer en kwetsbaar, van groothouden en klein mogen zijn precies is wat we nodig hebben in de wereld. Het samen komen van uitersten. Samen komen door samen te zingen.
Waar zijn de mannen? Ze zijn precies waar ze moeten zijn, én ze komen er aan!
Groet,
Ton van Wolde
PS: Op 18 maart is er weer een Zingen Verbroedert in Amsterdam en er zijn nog een paar plekken vrij. Dus schrijf je in, stuur je man, verleid je vriend, brul je buddys op de hoogte, schreeuw het rond in je familie, op je werk en in je mannencirkel. Tot dan!
Wij gebruiken cookies op onze website. Door op 'oké' te klikken of door gebruik te blijven maken van deze website, gaat u hiermee akkoord. Klik hier voor meer informatie.
