• Door naar de hoofd inhoud
  • Stembevrijding
    • Overzicht activiteiten
      • Alle activiteiten
      • Eendaagse en middagen
      • Meerdaagse
      • Muziekprofessionals
      • Jan Kortie op Tournee
      • Anna Fernhout elders in het land
    • Individuele sessies
    • Online zingen
      • ZING! Thuispakket stembevrijding
  • Zangavonden
    • Lied van de Ziel | 18 dec
    • Zangcirkel | HartZing | 2 juli
    • Jan Kortie elders
  • Scholing
    • Ode aan de Vreugde 2026-2028
      • Oriëntatiebijeenkomst Ode
    • De Stem van Waarheid en Vrijheid 2027
    • Gilde van Stembevrijders
    • Retraitedag voor afgestudeerde stembevrijders! 20 febr ’27
  • Winkel
  • Columns
  • Over ons
    • Wie zijn wij
    • Stembevrijders door het hele land
    • Winkel
    • Contact
  • Agenda
  • English
  • Winkelmand
  • Afrekenen
  • Inloggen

Centrum voor stembevrijding

  • Stembevrijding
    • Overzicht activiteiten
      • Alle activiteiten
      • Eendaagse en middagen
      • Meerdaagse
      • Muziekprofessionals
      • Jan Kortie op Tournee
      • Anna Fernhout elders in het land
    • Individuele sessies
    • Online zingen
      • ZING! Thuispakket stembevrijding
  • Zangavonden
    • Lied van de Ziel | 18 dec
    • Zangcirkel | HartZing | 2 juli
    • Jan Kortie elders
  • Scholing
    • Ode aan de Vreugde 2026-2028
      • Oriëntatiebijeenkomst Ode
    • De Stem van Waarheid en Vrijheid 2027
    • Gilde van Stembevrijders
    • Retraitedag voor afgestudeerde stembevrijders! 20 febr ’27
  • Winkel
  • Columns
  • Over ons
    • Wie zijn wij
    • Stembevrijders door het hele land
    • Winkel
    • Contact
  • Agenda
  • English
  • Winkelmand
  • Afrekenen
  • Inloggen

Nieuws

14 oktober 2025

Het lied moet gezongen worden zoals het is.
Opdat ook de dood en het verlies kan worden opgenomen in het grote lied,
het levenslied dat in ons allen wordt gezongen.
Deze smart, dit lijden, dat ons tekent en opent.
En verbindt.
(Hans Korteweg)

Een attente collega-stembevrijder stuurde mij een indringende blog over rauw verlies, die Hans Korteweg onlangs schreef, hierboven tref je daarvan de laatste zinnen aan. Het lied moet gezongen worden zoals het is. Dat zou een definitie van stembevrijding kunnen zijn. Want als we echt vrij zijn dan zingen we ons lied precies zoals het in ons leeft. Het omgekeerde is trouwens ook waar: als we ons lied zingen, ons eigen lied, zonder het mooier of interessanter of vrolijker of smartelijker of wat dan ook te maken dan het is, dan bevrijdt het zingen ons.

Maar o, wat kan dat moeilijk zijn. Wat kan dat een moed vergen. En geduld, toewijding, bereidheid, vertrouwen. Gelukkig is de beloning groot, als we blijven vertrouwen op ons eigen proces, op ons eigen tempo. Over die beloning zo meteen meer. Eerst nog even terug naar de woorden van Hans Korteweg. Ik citeer graag nog wat zinnen uit zijn verhaal, want hij zegt het zo mooi.

(…) arme wij, mensen van deze wereld, door het lot getroffen. Arme mensen, die verliezen, onomkeerbaar verliezen, door ziekte, terreur, oorlog, domme pech, door wat wij elkaar aandoen en ook gewoon door hoe het is hier op aarde, waar alles kan gebeuren.
Het verlies is geen schijn, het is in dit bestaan werkelijk. Het is echt en het moet erkend worden. Dit klaaglied, het moet gezongen worden. Van rauw tot verwerkt, in alle toonaarden. En het moet gehoord worden. De treurzang van alles dat leeft, even leeft. Het lied van het verlies dat eigen is aan het leven.

Arme, rijke mensen
Hoe pijnlijk de tekst ook is, hij vervult mij met hoop. Hoop voor de wereld waarin wij leven. Want iedere keer als we onze pijn erkennen en delen met elkaar dan kan er iets verzachten, en is dat niet wat onze wereld nodig heeft? Dat begint dus niet bij anderen die nodig moeten veranderen, maar bij jou en mij. En we mogen ons heel gelukkig prijzen. Want ja, wij zijn arme mensen die door het lot worden getroffen, maar wij zijn ook rijke mensen: we hebben muziek! We kunnen ons lied zingen, zodat het gehoord kan worden. En misschien nog mooier: we kunnen samen zingen. Dat is geen kleinigheid, geen detail aan de zijkant van ons bestaan, nee, dat is een heel kostbare menselijke mogelijkheid. Het is een geschenk dat voor ons allen bedoeld is en dat we ons leven lang kunnen uitpakken. En het wonderbaarlijke is: ook als dat lied een klaaglied is, is het een geschenk, zowel voor degene die zingt als voor degenen die het mogen horen.

Dat durf ik te zeggen omdat ik het al keer op keer heb zien en voelen gebeuren, bij mezelf en bij anderen. Het klaaglied is soms heel vers, soms is het al oud en moet het uit diepe lagen opgegraven worden. Het komt bijna altijd aarzelend op gang, voorzichtig. Kan het hier? Word ik echt beluisterd, kunnen jullie mij aanhoren? Ben ik niet te veel, is mijn lijden niet te groot? Of juist: is mijn leed niet onbeduidend vergeleken bij dat van zoveel anderen? Het klaaglied is soms rauw en soms pijnlijk mooi. En als het oprecht is kan het niet anders of anderen worden erdoor aangeraakt. Geraakt in hun eigen verdriet, maar ook in hun eigen verlangen en zelfs in hun eigen moed.

Het lied moet gezongen worden…
Het lied moet gezongen worden zoals het is. En het zal gezongen worden. Kom maar meezingen, dat kan op allerlei momenten en manieren, ons aanbod hieronder is divers, in de hoop dat er iets tussen zit wat juist jou, juist op dit moment, kan dienen. Ik pik er voor nu even twee activiteiten uit die binnenkort plaatsvinden en waar bovenstaande thematiek centraal staat.

Half november organiseren we weer een dag die specifiek gericht is op verlies en rouw. We noemen die dag Nieuwe Ruimte omdat dat het lonkende perspectief is: iedere keer als we ons lied zingen zoals het in ons leeft, en iedere keer als dat lied ook kan opgaan in een groter geheel, dan opent zich zomaar een nieuwe ruimte, nog ongekende ruimte. Via een scala van oefeningen en in de warme bedding van gelijkgestemden gaan we op weg naar die ruimte.

Allerzielen
Twee weken eerder, op de laatste dag van oktober, komen we bij elkaar in de Dominicuskerk voor de jaarlijkse Allerzielen-editie van het Lied van de Ziel (en een paar dagen eerder doen we dat ook in Huissen, bij Arnhem). We eren en koesteren onze dierbare overledenen, hun voornamen worden gezongen, en ook dan kan de samenzang klaaglijk zijn, maar ook ruim en wie weet zelfs licht en uitbundig.

Het lied moet gezongen worden zoals het is. Het leven moet geleefd worden zoals het is.
Kom jij je lied zingen?
Je bent van harte welkom,

Jan Kortie

PS
Meer informatie over het verhaal van Hans Korteweg tref je in een van de kaders hieronder aan.

Geplaatst in: Nieuws

2 oktober 2025

Jeetje, wat lijkt iedereen veel te voelen.
En ik? Ik heb nog niet eens gehuild.
Veel deelnemers lijken te huilen.
Of heel blij te zijn. Of bevrijd.
Doe ik het wel goed?

Toen ik ruim 10 jaar geleden begon met stembevrijding had ik bovenstaande gedachten regelmatig. Ik keek en zag dan veel gebeuren bij andere deelnemers. Ik vergeleek mezelf met hen en ik kwam er dan zelf niet goed vanaf. Ik kon best wel zingen. Ik ervoer geen blokkade op m’n stem en ik kon m’n strot best wel openzetten. Maar ik voelde er niet altijd zoveel bij. Voor sommige anderen leek dat juist wel zo te zijn. Die hadden dan allerlei diepe, persoonlijke, soms zelfs spirituele en bevrijdende ervaringen tijdens het zingen. Twijfel klopte op de deur. Waar zat dan mijn bevrijding?

Tijdens de opleiding tot stembevrijder zei ik als student geregeld ‘Ik voel niet zoveel’.
Mensen zeiden dan vaak tegen mij ‘Ah jawel joh. Je voelt wel degelijk veel!’
Dat was goed en lief bedoeld. Maar ik werd pas echt geholpen toen iemand antwoordde ‘Inderdaad, je lijkt niet zoveel te voelen’.
Opluchting. Want mijn ervaring werd erkend.
Vervolgens vroeg die persoon ‘Hoe voelt dat? Niet voelen?’
‘Hoe niet-voelen voeeelllt?’
‘Ja’
‘Uh. Het voelt dof. Een beetje leeg. Afstandelijk’.
‘Aha. En hoe is dat om te voelen?’
‘Niet fijn’.
‘Waarom niet?’
‘Omdat ik me niet verbonden voel en ik wil me graag verbonden voelen. Het is bijna alsof ik dan buiten het leven sta. Alsof ik het leven doe, in plaats van dat ik echt IN het leven ben’.

Terwijl ik deze woorden uitsprak voelde ik opeens verdriet opkomen. Het kwam er niet uit als een golf van tranen of een explosie van emotie, maar als iets wat diep vanbinnen opwelde in me. Zacht. Kwetsbaar. Het voelen van mijn niet-voelen leek een opening te zijn naar allerlei gevoelens die daarachter schuilgingen. Het was voor mij een enorme eye-opener.

De afgelopen 10 jaar is niet-voelen mijn meest gebruikte ingang geweest naar bevrijding. Dan zat ik weer in een retraite of een opleiding en dan voelde ik me soms opeens buiten de groep vallen. Dan projecteerde ik op anderen ‘jullie voelen van alles en ik niet’. Keer op keer moest ik dan buigen voor het gegeven dat ik niet veel voelde. En dan zei ik opnieuw, aarzelend: ‘Ik voel me erbuiten vallen.. Jullie lijken van alles te voelen, maar ik voel niks!’

Vervolgens begon ik dan steeds vaker te huilen. Er ging van alles stromen. Meer en meer begon ik de muren te doorvoelen van mijn eigen afstandelijkheid. En achter die muren zat een grote kwetsbaarheid, diepe onveiligheid en een enorm grote gevoeligheid. Hoe meer ik ontdekte over de geslotenheid van m’n hart, hoe gevoeliger ik werd en hoe meer mijn hart zich opende.

Regelmatig zegt een deelnemer tijdens een workshop ‘ik voel niet zoveel’ en eigenlijk heb ik dan moeite om mijn enthousiasme te onderdrukken. Mijn nieuwsgierigheid schiet dan omhoog. Vaak denkt een deelnemer dan dat hij het niet goed doet. Terwijl, er is dan niks wat misgaat. We zeggen in dit werk geregeld ‘alles, echt alles kan je zingen’. Dat betekent dus dat je geslotenheid, niet-voelen, vlakheid, mistigheid en afgesplitstheid van je gevoelens allemaal kunt zingen.
Want precies die ervaring is dan je ingang.
Precies daar heb je te moeten zijn.
Precies in het uiten van dat gevoel ligt de bevrijding.

Op 17 oktober geef ik weer de middag stembevrijding ‘Vrijuit Zingen’ en in de avond de zangcirkel HartZing in Amsterdam. Weet je daar welkom met al je gevoelens en niet-gevoelens. Hieronder vind je ook de andere activiteiten van mijn collega’s!

Groet,

Anna Fernhout

Geplaatst in: Nieuws

15 september 2025

Column door...
Kes Blans
Online versie

Zing het eruit: ook als het pijn doet.

Het is ongeveer vijftien jaar geleden dat ik dit voor het laatst heb gevoeld. En er is niets wat erop lijkt. Het is overweldigend, verwarrend, pijnlijk en verdrietig.
Liefdesverdriet.

Een gevoel dat je eerder verwacht bij een 14-jarige die voor het eerst wordt afgewezen, niet bij een man van 43. Maar blijkbaar kan het op elke leeftijd gebeuren. En nu is het dus weer mijn beurt. Er is wel één verschil deze keer: nu heb ik stembevrijding om me te helpen in dit proces.

Wanneer je een romantische relatie aangaat, open je je hart voor een ander. Dat is ongelooflijk spannend en vraagt moed. In een liefdesrelatie deel je jezelf op een diepere manier dan in welke andere relatie dan ook. Je ziet elkaar vaker — ook op moeilijke momenten. En dan wordt er ineens veel meer zichtbaar.

Er kan van alles worden aangeraakt. Oude pijn die je dacht verwerkt te hebben, komt plotseling weer naar boven. Strategieën die je als kind hebt ontwikkeld om te overleven, worden opnieuw geactiveerd. Ideeën die je over jezelf had, blijken niet meer te kloppen.

Zo dacht ik bijvoorbeeld altijd dat mijn please-gedrag voortkwam uit de wens om aardig gevonden te worden. Maar ik ben erachter gekomen dat het dieper ligt: het komt voort uit een gevoel van verantwoordelijkheid voor het geluk van de ander. Het lijkt een klein verschil, maar het is wezenlijk. En het voelt als een enorme eye-opener. En waarom voel ik me dan verantwoordelijk voor de ander?

Het heeft natuurlijk met mezelf te maken. Het is een oud mechanisme. Vroeger leerde ik dat als ik niet deed wat er van mij werd verwacht, de ander boos werd en zich wekenlang terugtrok. Daardoor ontstond er spanning en verdriet in mijn omgeving, en voelde ik me verantwoordelijk om de sfeer goed te houden. Dus paste ik me aan, deed alles om confrontaties te vermijden — want anders hield de liefde op. En zonder die liefde voelde het onveilig. Een overlevingsmechanisme wat me toen heeft geholpen, maar nu niet meer dienend is.

Bij stembevrijding kunnen dit soort oude mechanismes vanzelf ook naar boven komen. Ik zie het soms bij deelnemers van ‘Zing Het Eruit’. Tijdens het zingen komen dan gevoelens en gedachtes naar boven komen als:
“Zing ik niet te hard?”
“Is het wel mooi genoeg?”
“Neem ik niet te veel ruimte in?”
“Zing ik niet langer dan de rest?”
“Zijn mijn emoties niet te zwaar voor de groep?”
Stembevrijding legt dit soort mechanismes bloot.

Ik heb me de afgelopen weken vaak afgevraagd: is liefde alleen genoeg? Mijn antwoord is: nee. Zonder open communicatie verlies je de verbinding. Natuurlijk zijn er misverstanden, ruzies, triggers. Maar hoe je daarmee omgaat, bepaalt of een relatie houdbaar is.

Kun je elkaar écht horen?
Geef je ruimte aan het verhaal van de ander?
Ben je nieuwsgierig naar waarom je partner geraakt wordt, of een grens aangeeft?
En misschien nog belangrijker: ben je nieuwsgierig naar jezelf?
Waarom raakt die ene opmerking je zo?
Waarom voel je pijn?
Waarom word je boos?
Kun je met een open blik naar jezelf én de ander kijken?

Stembevrijding is een manier om meer helderheid te krijgen in dit soort gevoelens en vragen. De neiging is vaak om weg te bewegen van pijn. Want voelen doet zeer. Maar juist wanneer je stil durft te staan bij wat er in je leeft — het echt doorvoelt, deelt én zingend expressie geeft — ontstaat er ruimte. Zo leer je jezelf steeds beter kennen.

Ik zing bijna wekelijks met collega’s, zeker nu ik deze relatie aan het verwerken ben. En hoe meer weerstand ik voel, hoe belangrijker het vaak is dat ik juist wél ga zingen.
Tijd maken om te huilen, om bewust te worden hoe vaak ik me té verantwoordelijk voel, om mijn woede te bezingen — en daarna de bevrijding te voelen van het uiten. Soms zelfs vreugde, vanuit de opluchting. Het is niet zo dat ik me nu opeens nooit verantwoordelijk meer voel, maar ik herken oude patronen sneller. En wanneer ik het herken kan ik er met mildheid naar kijken en kan ik er wat aan doen.

Het blijft me verwonderen hoe verzachtend en helend dit werk is.
Heb jij ook iets te bezingen? Begin oktober start ik weer met ‘Zing Het Eruit’: een traject van zeven weken, met een groep van twaalf mensen. We delen wat er in ons leeft, en verbinden dat met de thema’s van de zeven stappen van de Latifa. Van liefdesverdriet tot ziekte, van onrust tot grote vreugde. Alles wat er nu is, mag gevoeld én bezongen worden.

Hieronder vind je meer informatie over ‘Zing Het Eruit’ en over het verdere aanbod van mijn fijne collega’s.

Liefs,

Kes Blans

Geplaatst in: Nieuws

1 september 2025

De zomer is voorbij… en wij staan weer in de startblokken!

Heb je alweer genoeg mails verstuurd om een roman te vullen? Of zit je nog in de relax-modus met zand tussen je tenen en een smoothie in de hand?

Hoe je er ook bij zit — in totale chaos en drukte, of in een langgerekte sabbatical-modus, lekker in contact met jezelf, of juist even helemaal de draad kwijt — zingen helpt. Altijd.

Niet alleen omdat het verbindend is, maar ook omdat het je lijf trakteert op fijne stofjes als endorfine en oxytocine. Je wordt er blijer, gezonder én meer ontspannen van.

Stembevrijdend zingen is geen auditie, geen koor met regels, en je hoeft ook echt niet ‘mooi’ te kunnen zingen. Het gaat erom dat je je stem gebruikt zoals jij ‘m hebt — rauw, zacht, schel, breekbaar, luid, krachtig, wiebelig — alles mag. En dat is verrassend fijn, omdat je het dan even niet 'goed' hoeft te doen. Precies daar waar jij bent, met hoe jij klinkt, dat is waar je moet zijn.  En van daaruit zing je. Daar is de vrijheid.

Dus: zin om stoom af te blazen, plezier te maken, je tranen te laten stromen, jezelf te verrassen, je kracht te ervaren en tegelijkertijd iets goeds te doen voor je gezondheid?

Check dan hieronder wat we de komende tijd allemaal doen: van workshops tot mantra-avonden, zangcirkels, ceremonies en individuele sessies.

Kom gewoon zoals je bent. Wij doen dat ook.

Geplaatst in: Nieuws

30 juni 2025

Column door...
Inge Maassen
(kantoor)
Online versie
Inge kan (niet) zingen

Mijn moeder zei altijd: "Wij Maassens zijn amuzikaal." Dan vertelde ze over de triangel die ze in haar handen kreeg geduwd door de koordirigent, zodat ze haar mond hield. Zo groeide ik ook op met het idee dat ik niet kon zingen en voelde ik me ongemakkelijk wanneer ik bijvoorbeeld ‘Lang zal ze leven’ moest zingen op verjaardagen. Ik wist niet beter dan dat muziek en zingen iets was voor andere mensen, niet voor mij.

Muziekdocenten
Ik weet nog goed dat mijn meester in groep 6 dicht bij me liep met zijn gitaar tijdens het zingen. Als hij te dicht in de buurt kwam, ging ik héél zacht zingen, zodat ik zeker wist dat hij het niet zou horen. En daar moest hij dan om lachen.
Later, op de Vrije Hogeschool, herinner ik mijn meest schaamtevolle zangmoment. Ik zat in een koor, en de dirigent zei: "Wacht even, stop even allemaal, wie is daar zo aan het brommen?" Na een korte stilte zei ik: "Ja, ik, denk ik," met schaamrood op mijn kaken en prikkende tranen achter mijn ogen. "Dat is niet erg, Inge, maar val maar als laatste in, en het mag iets zachter." Dat moment was zó schaamtevol dat ik besloot: Ik kan niet zingen, en ik doe het ook niet meer.

Stembevrijding
Toch bleef het verlangen om mijn stem te gebruiken en te laten horen branden. Via individuele sessies bij Anna Fernhout en de vooropleiding maakte ik kennis met stembevrijding. Ik ontdekte hoe bevrijdend het is om gewoon geluid te geven — niet mooi, niet zuiver, niet volgens de maat, maar simpelweg klank maken zoals die komt. Ik ging durven om geluid te geven, en er zelfs van te genieten. Meestal begonnen mijn sessies met huilen tijdens het geluid geven; tranen om alles wat ik niet heb durven zingen en uiten. Er ontstond een ruimte waarin ik mijn stem mocht laten horen zoals die is, zonder oordeel. Dat was zó’n andere ervaring dan zingen als prestatie. Het voelde rauw, levend, eigen en vooral; heel plezierig.

Op het podium zonder vluchtroute
Inmiddels werk ik op het kantoor van het Centrum, en zingen we als team af en toe samen. Ter afsluiting van de retraite Het Lied van de Stilte, vorige zomer, stond de hele staf – en ik dus ook – op het podium om het lied Iris Blessing te zingen voor de deelnemers. En ineens was daar weer die verlammende schaamte. Ik bevroor. Zelfs al ging het om een lied dat ik inmiddels kende, het idee dat anderen — inclusief mensen die wél kunnen zingen — mij zouden horen, maakte dat ik het liefst wilde wegrennen.
Ik voelde weer die oude angst opkomen: “Wat als ik vals zing? Wat als die 150 deelnemers daar voor me denken: wie heeft háár überhaupt op het podium gelaten?” Dus stond ik daar, bevroren, het lied te playbacken.

Stembevrijding had me geleerd dat ik geluid mag geven, dat het niet mooi of zuiver hoeft te zijn. Maar zodra er een melodie bij komt kijken, komt de schaamte me weer vrolijk achterna. Dan verandert vrij zingen in een soort interne auditie voor een jury die ik zelf heb verzonnen, maar die wél snoeihard is.

Vrij zingen — met melodie
Na een dag met het team Stembevrijders wist ik: ik wil vrij durven zingen — ook met melodie. Dus... ik ben op zangles gegaan. Tijdens mijn eerste les wilde ik het liefst onder de piano kruipen en daar de rest van het uur blijven liggen – terwijl ik zong deed ik letterlijk mijn handen voor mijn ogen – alsof mijn docent me dan niet zou zien en horen. Maar ik bleef. En ik zong. Een melodie nazingen, noot voor noot, niet wetende of het ‘goed’ zou zijn.
Elke keer zei mijn zangdocent: “Inge, je zingt zuiver. Ik heb nog geen valse noot gehoord.”

Soms kreeg ik een lief voiceberichtje van haar: over hoe ik groeide, hoe mooi mijn stem is, hoe zuiver ik zing. En heel langzaam begon die oude overtuiging — "ik kan niet zingen" — te wankelen.
En toen, bij mijn eindpresentatie na een tweejarig persoonlijk ontwikkelingstraject, stond ik daar: solo te zingen, voor 100 man, een zelfgeschreven lied. Of het zuiver was? Geen idee eigenlijk— de zenuwen gierden door mijn lijf — maar ik was er helemaal. En het ontroerde me dat ik dit durfde.

Nog steeds voel ik soms schaamte als ik ga zingen. Maar ik weet nu: dat hoeft me niet meer te stoppen. In plaats van me kleiner te maken, adem ik erdoorheen. Steeds als ik mijn stem toch laat klinken, ervaar ik vrijheid — en het simpele plezier van zingen. Tegenwoordig zing ik liedjes met basisschoolklassen, terwijl ik ons op gitaar begeleid. Niet om mooi te zingen, maar om ervan te genieten. Dat is wat ik ze mee wil geven — en mezelf ook.
Het is wonderlijk hoeveel invloed een overtuiging kan hebben op keuzes in je leven. En hoe bevrijdend het is als je zo'n gedachte durft te bevragen. Zoals Byron Katie zegt:

“The world is nothing but my perception of it. I can see only what I believe. And that’s why belief is such a powerful thing to question.”

Dus, ook als jij denkt dat je niet kunt zingen: ga het doen. Zing met je schaamte. Laat je stem horen. Het is zó’n bevrijding. En ik geloof nu: iedereen kan zingen. Ja, ook ik. En jij ook. Zing je mee?

Groet,

Inge Maassen

P.S. Wil je voor de zomerstop nog een keertje bij ons komen zingen? Aanstaande vrijdag 4 juli begeleidt Anna Fernhout zowel Vrijuit Zingen in de middag als de zangcirkel HartZing in de avond. Bij haar zette ik ooit mijn eerste stapjes in durven zingen. Met een groot hart nodigt ze je uit om via je lichaam contact te maken met wat er in je leeft en daar geluid aan te geven. Ben je benieuwd hoe het is om dat wat je voelt vrijuit te zingen? Je bent welkom in de middag, de avond – of allebei.
En anders: tot na de zomer!

Geplaatst in: Nieuws

18 juni 2025

Column door Sarah Jens
Dankbaarheid is het geheugen des harten
Hans Christiaan Andersen
Het was 2005, het jaar waarin ik mij inschreef voor een programma bij Jan Kortie. Een programma dat zich gaandeweg ontwikkelde en dat in de loop van dat jaar een opleiding tot Stembevrijder zou gaan heten met de naam Ode an die Freude.
We startten met zeven mensen. Het was boeiend en uitdagend.
Wat ik Jan al jaren daarvoor had zien doen, mensen uitnodigen tot klank geven en zingen, dat gingen we nu zelf doen op onze eigen manier.
We oefenden met elkaar, we werden elkaars leraar en leerling. We verlegden onze grenzen in ons eigen zingen, in wat we durfden te doen naar elkaar, hoe we onze intuïtie konden volgen. Het was een heel proces. Mijn verlegenheid en angst om zichtbaar en hoorbaar te zijn moest ik steeds overwinnen. In allerlei lagen kwam ik dat tegen. Ik heb een volle stem. Vragen als: neem ik niet te veel ruimte in, overdrijf ik niet als ik me echt voluit laat horen, kwamen steeds omhoog. Een diepe angst voor afwijzing reist nog altijd met me mee. Maar wat in deze opleiding zo geweldig was: ik leerde inzien dat dat niet het enige is dat ik ben.
Ik leerde dat ik bang ben én iets te geven heb. Dat ik gevoelig ben én sterk. Dat de kracht zit in dat ze steeds hand in hand gaan. Dat mijn angst voor zichtbaarheid niet weg hoeft om mezelf te kunnen geven. Ik hoef niet af te zijn, want precies waar ik nu ben daar kan mijn lied, mijn bijdrage beginnen.
Ook als de docent die ik nu in de opleiding ben.
Tot mijn verrassing vroeg Jan mij aan het einde van dat eerste jaar of ik de volgende lichting met hem wilde gaan geven. En zo stonden we de afgelopen 19 jaar lang zij aan zij in deze prachtige opleiding.

Twee jaar geleden voelde Jan dat hij zijn laatste opleidingsgroep zou gaan geven. Nog twee jaar een groep opleiden tot Stembevrijder en dan zou hij het lesgeven loslaten.
Dat is inmiddels gebeurd. Afgelopen maand studeerde de 19e groep af en daarmee werd de 305e officiële Stembevrijder geboren (zie foto hier boven).
Dat bracht mij bij veel herinneringen aan al die negentien jaren van samen werken, samen groeien, samen lachen en huilen, samen het programma ontwikkelen. Ook met andere collega’s, waaronder Erica Nap, Chantal Goossens, Anna Fernhout en inmiddels ook Kes Blans die in het eerste jaar kwamen lesgeven toen de groepen alsmaar groter werden doordat de belangstelling voor stembevrijding toenam.

Aanvankelijk zag ik op tegen het afscheid van Jan als docent in de opleiding. Er schoten vaak tranen in mijn ogen bij het idee alleen al.
Maar ook ik groeide er in de afgelopen twee jaar naar toe en gaandeweg maakte het opzien tegen het afscheid plaats voor dankbaarheid.
Dankbaarheid voor al die jaren van rijkdom aan wijsheid, verbinding, professionalisering, eerlijkheid, liefde, plezier, humor, vertrouwen. Zo werd dat afscheid licht in plaats van zwaar.
Ik geloof dat het niet zo had gewerkt als ik die dankbaarheid bewust had willen oproepen. Hij kwam als vanzelf omhoog en oversteeg het deel in mezelf dat het oude had willen vasthouden. Het werd ook hier én én. Én weemoed én dankbaarheid.
Ik ging op zoek naar een citaat voor deze column. Ik had ook kunnen kiezen voor: ‘Dankbaarheid op zichzelf is de hemel’ van William Blake. Daarbij zie ik ineens een paar gezichten voor me van studenten die nu het eerste jaar volgen bij Anna, Kes en mij. Verschillende van hen ervaren zoveel dankbaarheid door wat er bij ze wordt geopend en aangeraakt in het proces dat stembevrijding in zich draagt. Het is een opleiding met zo’n rijke geschiedenis die zich steeds verder ontwikkelt onder onze vleugels en die inmiddels Ode aan de Vreugde heet.
Het is een voorrecht om die rijkdom verder te mogen uitdragen.

We starten eind september weer met een nieuwe groep (misschien wel met jou?). Weet je welkom!

Hartelijke groet,

Sarah Jens

p.s. In oktober start ik weer met de serie De Klank van Rouw en Liefde. Daar gaan pijn en geluk, verdriet en liefde ook hand in hand.
Weet je ook daar welkom!

Geplaatst in: Nieuws

3 juni 2025

Column door...
Jan Kortie
Online versie

Eerst breng ik mijn patiënten aan het lachen,
pas daarna behandel ik ze.
(Anton Tsjechov)
Als ik een column voor onze nieuwsbrief wil gaan schrijven dan ga ik meestal eerst op zoek naar een mooi citaat om erboven te zetten, als aanknopingspunt. En omdat ik vandaag iets wil schrijven over lachen en glimlachen, was ik blij dat ik bovenstaande uitspraak tegenkwam van Tsjechov, die behalve schrijver ook arts was. Ik weet niet of hij net zo bedreven was in zijn artsenpraktijk als in zijn schrijverschap, maar dit citaat lezend had ik wel een consult bij hem willen hebben.

Al heel wat jaren geef ik een kennismakingsmiddag rond stembevrijding. Daar komen allerlei soorten mensen die ernaar verlangen om meer vrij-uit te kunnen zingen, en er zijn er ook altijd die denken (of zeker menen te weten) dat ze niet kunnen zingen. Daar probeer ik de aanpak van Tsjechov te imiteren. Eerst breng ik mijn patiënten (nou ja, klanten) aan het lachen, pas daarna behandel ik ze. En als we dan eerst kunnen lachen, liefst om onszelf, dan is er een grote stap gezet. We zijn dan wat dichter bij onszelf gekomen, en dat is precies waar we moeten zijn, want onze muziek zit ín ons, in ieder van ons, om precies te zijn. Want we zijn zelf muziek. Zo heet die middag dus ook: Jij Bent Muziek. Dat is een opwekkende gedachte, vind je niet? Het is dus ook een opgewekte middag, die trouwens toch ook heel ontroerend kan zijn (volgende week vrijdag is de laatste voor de zomer…).

De glimlach als sleutel
Onlangs volgde ik een retraite waarin we tot mijn verbazing veelvuldig bezig waren met glimlachen, als wezenlijk onderdeel van het programma. Als je mij een beetje kent dan snap je wel: dat was zeer aan mij besteed. Nou is er heel veel aan de hand in onze wereld. Er is veel lijden, er is veel crisis, er is veel trauma, er is veel onveiligheid, veel dreiging. Er is veel eenzaamheid en veel vervreemding. Er zijn echt veel ernstige problemen, en het lijkt alleen maar ernstiger en zorgelijker te worden. Je zou kunnen denken dat het dan wat ongepast is, al te gemakkelijk, of minstens erg oppervlakkig, om het uitvoerig over lachen te gaan hebben. Maar ik ben er diep van overtuigd dat in de glimlach een sleutel ligt die we in onze wereld heel hard nodig hebben, dus ik ga een poging wagen om ook jou (nog) meer aan het glimlachen te krijgen.

Als Tsjechov het bij het rechte eind had dan is een (glim)lach een belangrijke eerste stap op de weg naar genezing. Intuïtief kun je eigenlijk meteen voelen dat dat geen onzin is. Lichaam en geest zijn natuurlijk niet gescheiden. En probeer het nu ter plekke maar eens uit: zodra je gaat glimlachen gebeurt er iets in je lichaam. Ik voel het zelf ter hoogte van m’n hart, het is alsof m’n hart mee gaat glimlachen. En het onmiddellijke effect is: iets in mij ontspant zich.

En als dat waar is op individueel niveau, zou het dan ook niet waar kunnen zijn op collectief niveau? Ik denk dat wat de spanning in deze wereld werkelijk nodig heeft, is: gelukkige mensen. Vriendelijk glimlachende, gelukkige, ontspannen mensen. Let wel, dat is niet hetzelfde als: mensen die al hun verlangens kunnen bevredigen. Onze maatschappij zucht onder de misvatting dat geluk van buitenaf moet komen, door consumptie, door succes, door roem, of door van alles wat via schermen tot ons komt. Maar dat gaat allemaal altijd gepaard met spanning. Werkelijk geluk is alleen voelbaar als we kunnen ontspannen in waar we nu zijn. En de glimlach helpt daarbij.

En wat heeft de wereld daar dan aan, als we een partijtje happy gaan zitten wezen met onze glimlach? Nou, heel veel. Want gelukkige mensen hebben meer te geven en dat doen ze graag. Waar ze dan vervolgens ook nog weer gelukkiger van worden, want geven is fijn. Onlangs las ik een aantal tips die voortkomen uit geluksonderzoek (ja, ook dat bestaat). Tip één was: word donateur. Interessant, nietwaar? Ik vermoed dat het doneren van je glimlach aan een ander mens ook telt.

De glimlach lost onze problemen mogelijk niet op, maar ze helpt wel om er anders naar te kijken, ze vergroot onze creativiteit. Eigenlijk is het best voor de hand liggend: wie ergens werkelijk zorg voor wil dragen moet niet gebukt gaan onder zorgelijkheid. Dat is precies waar lachen ons enorm kan helpen: je kunt niet tegelijk én lachen én piekeren. Je kunt trouwens ook niet tegelijk én voluit zingen én piekeren.

Misschien is veel glimlachen voor jou totaal vanzelfsprekend. Misschien juist niet, misschien kost het je grote moeite. Maar ook hier geldt: het valt te oefenen. Het kan in eerste instantie aanvoelen als een onechte grijns, maar hou vol, laat je gezichtsspieren eraan wennen, en je zult zien: er gebeurt iets vanbinnen. En wat er gebeurt is geen kleinigheid: de glimlach verbindt ons eigenlijk met een diepere laag in onszelf. Het is een laag waar vreugde heerst, een wat stillere plek, of zelfs: een heilige plek. Het is een plek van diepe vrede. En het is de plek waar muziek leeft in ieder van ons. Het is daar dat we het wonder van ons bestaan kunnen voelen. En het is de plek in ons waar dankbaarheid woont, dankbaarheid over dat wonder.

Nu we de volheid van de zomer naderen is dit een heel goed moment om die vreugde ruim baan te geven. Om alles wat we aan oprechte dankbaarheid in onszelf kunnen vinden nog wat extra ruimte te geven. Om te vieren dat we leven, om te vieren dat we kunnen zingen (want ja, dat kunnen we allemaal!), om te vieren dat we kunnen glimlachen naar elkaar en wie weet ook om onszelf. Dat alles zal wat mij betreft centraal staan tijdens het Lied van de Ziel volgende week vrijdag, de laatste en extra vreugdevolle aflevering ervan voor de zomervakantie. Ik hoop dat we daarna opgewekt ons pad kunnen vervolgen en dat die opgewektheid besmettelijk zal blijken, omdat ieder van ons dan ongemerkt een baken van licht geworden is. Daar zal de wereld blij mee zijn.

Hieronder tref je nog veel meer activiteiten aan waar je je hart kunt ophalen. Waar je je stem kunt bevrijden. Waar je kunt zingen, lachen, huilen, voelen, luisteren en je verwonderen.

Je bent van harte welkom,

Jan Kortie

PS
Niet vergeten: mensen worden dus gelukkiger van doneren. Nou, dan hebben we nog een goeie tip: wij onderhouden al vele jaren een heel vriendschappelijke band met Musicians without Borders, een fantastische organisatie die mensen (vaak juist kinderen en jongeren) op allerlei plekken op aarde in de meest barre omstandigheden bijeen weet te brengen om samen te musiceren en zo weer (mede)mens te worden. Hun werk is meer nodig dan ooit. Ze zoeken donateurs. En ook een paar mensen die kunnen helpen met een wat grotere lening ter overbrugging (voor meer informatie zie hun oproep helemaal onderaan deze nieuwsbrief).

 

Geplaatst in: Nieuws

12 mei 2025

Column door Anna Fernhout

Column door: Anna Fernhout
De belangrijkste vorm van vrijheid is zijn wie je in werkelijkheid bent. Ruil die realiteit niet in voor een rol. Verlies je vermogen om te voelen niet door een masker op te zetten. Er kunnen geen grootschalige revoluties plaatsvinden, totdat er een persoonlijke revolutie plaatsvindt. Het moet eerst van binnenuit gebeuren.
- Jim Morrison

“Ik vond het echt ver-schrik-ke-lijk! Wat een kakafonie van geluid! Ik ben halverwege weggegaan”
De tranen springen in haar ogen.
Ik voel een schrik om m’n hart. Ik krijg het warm en koud tegelijk.
We kijken elkaar aan.
Deze avond stembevrijding was niet aan haar besteed.
“Ik wou dat het anders was. Dat ik het wel leuk had gevonden”.
“Ik wou ook dat het anders was, dat je het echt een hele mooie avond had gevonden. Dat had ik echt veel liever gehad”.
“Ja..”
“Hm..”

Daar staan we dan. Ik heb net een avond stembevrijding gegeven. Aan een groep mensen. Veel bekenden. Ik voel de spanning. Wat zullen ze ervan vinden? Blijkbaar dit dus. Althans, deze bekende van mij is kristalhelder over haar ervaring. Vanuit haar klassieke zangachtergrond ervoer ze dit ‘vrije zingen’ als ronduit verschrikkelijk. Ik voel me spontaan onzeker worden. Kwetsbaarheid overvalt me terwijl ik ruim dooradem en m’n voeten op de grond voel. Nog niet eerder is iemand zo eerlijk en direct geweest over hoe erg ze de ervaring met stembevrijding vond. Hoewel dat vast vaker voorkomt, maar niet iedereen zal het zo direct en eerlijk kenbaar maken (godzijdank toch ook..).

Ik realiseer me twee dingen terwijl ik met deze vrouw praat. Ten eerste: dit is toch wel mijn ergste nachtmerrie. Ik geef iets en iemand vindt het ronduit verschrikkelijk. En ten tweede: ik adem nog! Ik kan haar horen en ontvangen terwijl ik voel hoe kwetsbaar het is om niet ontmoet te worden in wat ik zo graag geef. M’n faalangst bonkt op de deur. Stemmen tuimelen over elkaar heen in m’n hoofd. Maar opeens voel ik de helderheid van geest om mezelf de vraag te stellen: wat vond ik er zelf eigenlijk van? Dwars door de kwetsbaarheid en de faalangst heen voel ik meteen: ik heb gegeven wat ik te geven heb.

Het was misschien niet perfect, maar wat ik gaf kwam vanuit mijn hart en vanuit de liefde die ik voel voor dit werk. Terwijl ik dit antwoord laat binnenkomen word ik getroffen door iets wat me verrast. Onder de kwetsbaarheid in m’n hart voel ik opeens een gevoel van vrijheid opkomen. Alsof m’n hart vleugels krijgt die zich opeens verder en verder uitstrekken. Want ik realiseer me: ik heb mezelf gegeven, iemand vindt het ronduit verschrikkelijk, én ik kan nog steeds voelen dat ik achter mezelf sta. Achter wat ik heb gegeven. Dat betekent dat ik vrij ben…! Vrij om mezelf voluit te geven. Ongeacht wat iemand ervan vindt!

Nu even naar jou. Hoe vaak houd jij jezelf in? Omdat je bang bent te veel ruimte in te nemen? Omdat je vreest dat je kritiek krijgt? Dat je niet goed genoeg bent?
Dit is precies waar het in het proces van stembevrijding vaak over gaat. Ik zie het steeds weer: iemand die twijfelt, zich terugtrekt in z’n zingen, maar dan opeens... opengaat. De stem komt vrij. En de ruimte verandert. Iemand geeft zich volledig. In hun kracht, gevoeligheid, in hun straling. Ze staan zichzelf meer vrijheid toe. En dan komt de tegenbeweging. Een golf van schaamte, zelftwijfel, en terugtrekking. Kan dit wel? Was het teveel? Ben ik te veel? Ben ik nog welkom?

Vrijuit onszelf zijn vereist moed. Elke stap weer. Elke ademhaling. Elke noot. Het gaat vaak over het aanvaarden van deze twee dingen: ik ben bang én ik heb iets te geven. Ik ben onvolmaakt én ik ben goed zoals ik ben. Hoe dichter we bij die kwetsbaarheid kunnen blijven, hoe meer we kunnen geven vanuit onze essentie. Vanuit ons hart. Omdat het juist die kwetsbaarheid is die onze harten openhoudt en onze essentie doet stromen. We hoeven onszelf dan niet groter te maken en ook niet kleiner. En precies daar, in dat midden, is de plek van onze vrijheid. Precies vanuit die plek kunnen we onszelf vrijuit geven.

Zoals Jim Morrison zei: 'De belangrijkste vorm van vrijheid is zijn wie je in werkelijkheid bent.' Hoe zit dit bij jou? Is er verlangen om nog vrijer jezelf te zijn? Op 4 juli geef ik een middag stembevrijding met als titel ‘Vrijuit Zingen’ en aankomende vrijdag zangcirkel HartZing. Weet je daar welkom, evenals bij al onze andere vrijheidbevorderende activiteiten!

Warme groet,

Anna Fernhout

PS Voel je verlangen om zelf meer vrijheid uit te nodigen bij anderen? Door middel van zingen? Misschien is onze opleiding dan wel iets voor jou. We zijn nu begonnen met het doen van intake-gesprekken. Je vraagt de folder hier aan. Woensdagavond 28 mei geven we een oriëntatie-avond in Amsterdam.

Geplaatst in: Nieuws

30 april 2025

Column door:

Erica Nap

Even is het heel duidelijk; alsof de mist optrekt en we datgene zien wat er altijd al was en ook altijd zal blijven als straks de mist weer terugkomt. Dan zien we een stuk in onszelf waaraan we het liefst altijd trouw zouden willen blijven: ons eigen midden. Dat stuk is onze eigen goddelijkheid.
- Jan Kortie

Hoe het begon
‘Hij zou een goede leraar voor je kunnen zijn’, zei een cursist tegen mij. Dat was even slikken. Ik vond mijzelf al een hele pief in mijn vakgebied. Ik gaf immers al twee jaar (poeh poeh) zangworkshops! ‘Heb ik een leraar nodig dan?’ knorde een eigenzinnig stemmetje in mij. Maar gelukkig… ik schreef zijn naam op: Jan Kortie. Voor je weet maar nooit.

Hoe het verder ging
‘Wat wil je leren?’ vraagt Jan mij nadat ik vol bewondering zijn prachtige praktijkruimte in Amsterdam in me heb opgenomen.
‘Ik wil leren de liefde van God te zingen’, flap ik er in één keer uit.
Direct stijgt het schaamrood me naar de kaken. Wat een hoogmoed! Wat een pathetische belangrijkheid! Tot mijn verbazing schrijft Jan mijn verlangen zonder blikken of blozen op een kaartje: ‘Erica Nap – liefde van God zingen.’
Het kaartje gaat in een bakje en ik mag gaan staan. Jan gaat zitten achter zijn blauwe piano. Ik heb geen idee waar te beginnen! Jan nodigt me uit eerst maar wat te zuchten, wat te schudden en zo langzaam mijn zuchten over te laten gaan in klank. Ik probeer eens wat. Een beetje schuchter kom ik op gang.

De ‘aan’ knop gevonden
Als Jan er een streepje bij doet op zijn piano, gaat de doos van Pandora open. Ik neem nog eens een flinke hap adem en daar ga ik: ‘Ooooooooohhhhhhh’ en ‘Ooeoeoeo’ en ‘Aaahhhh’ zing ik en ik voel zo veel ruimte en vrijheid. De klanken blijven maar komen. Jan nodigt me met zijn piano uit er nóg een schepje bovenop te doen en ik barst bijna uit elkaar van de volle, vreugdevolle muziek die uit mij stroomt.
Als het lied gestopt is, stromen de tranen over mijn wangen. Jan kijkt me met een prettig soort genoegen aan. Zo’n soort trots die ik nu ook wel ken en die zoveel zegt als: ‘Kijk, dat had je niet gedacht hè, dat dat ook nog allemaal in jou zat?’

Twintig jaar later
Twintig jaar leerlingschap, minstens twintig goddelijke sessie bij de blauwe piano en twintig jaar zelf werken als stembevrijder verder, is mijn verlangen ongewijzigd; ik wil nog steeds leren de liefde van God te zingen. Dat betekent voor mij: de liefde, de vreugde en de schoonheid tot expressie brengen die overvloedig stroomt vanuit dat stille midden waaraan ik het liefst altijd trouw zou zijn. Dat midden dat zich op wonderbare wijze opent en laat kennen in ons zingen, al wil het soms (of vaak), ook eerst door pijnlijkheid en weerstand heen. Dat midden dat ons zo vaak verwonderd en in vervoering achter kan laten omdat het ons in ons zingen laat voelen wat er allemaal aan ruimte, kracht, schoonheid, vreugde en muziek mogelijk is. Dat midden dat het vermogen heeft de mist te verdrijven, telkens weer en steeds meer. In deze mistige wereld is zingen een baken van hoop voor mij, ik hoop en vermoed ook voor jou, en voor velen met ons. Wat mij betreft zou zingen een hoofdvak mogen zijn binnen elke school of op elke universiteit. De dagstart binnen elk bedrijf en het slotakkoord van elk kamerdebat.

Hoopvol zingen
Helaas, zover is het nog niet ( en laten we vooral hoopvol blijven dat het ooit zover zal kunnen komen), al word ik heel blij van de groeiende belangstelling voor het vak en de kracht van stembevrijding op steeds meer plekken. Hieronder vind je het rijke aanbod aan workshops, zangcirkels en ceremonies van onze collega’s binnen het centrum voor stembevrijding maar we zijn ondertussen met velen door het hele land. We nodigen je van harte uit om je te laten raken, te openen en jezelf te verbazen over de vrijheid, de vreugde en de schoonheid van jouw eigen goddelijke midden. Dat we samen mogen leren aan haar muziek steeds trouwer te blijven.

Met een hoopvolle groet,

Erica

Geplaatst in: Nieuws

18 april 2025

Filmmaker Frank Kouws volgde stembevrijder Sofie Porro bij de begeleiding van Maria. Maria is slechthorend en gaat stembevrijdend zingen. Dat levert een ontroerend en interessant proces op tussen haar en Sofie. Want hoe begeleid je iemand die de tonen van de gitaar niet kan horen?

Deze film laat zien hoe stembevrijding niet gaat over 'hoe het klinkt', maar wel over 'hoe het voelt'. We kunnen onze stem en ons zingen voelen als vibratie in ons lichaam en gebruiken om ruimte te geven aan wat we ervaren. Daar hoef je geen toonhoogte voor te kunnen houden en je hoeft bijvoorbeeld ook niet muzikaal te zijn. Het enige wat je eigenlijk nodig hebt, is interesse in je (fysieke/gevoelsmatige) ervaring van dit moment en die durven uiten. En precies daar zit de bevrijding!

 

 

Geplaatst in: Nieuws

17 april 2025

Nieuwsbrief april 2025

Annelies van Wieringen &
Joris Erwich
Online versie
HELP!

We praten de hele dag. Over van alles, in allerlei functies: als ouder, als vriend of vriendin, in de context van werk, een praatje bij de supermarkt.
Ook zingen we op allerlei momenten: een deuntje op de fiets, een slaapliedje voor je kind, een uitbundig lied onder de douche. We denken er doorgaans niet bij na, het gaat vanzelf.
Dat wordt anders als er ineens toeschouwers zijn en jij de enige bent die spreekt of zingt. Dan kunnen er ineens allerlei onprettige verschijnselen optreden, waar je helemaal niet op zit te wachten. Oftewel, er ontstaat spanning. HELP!
Wat is dat toch? Dat zodra we meerdere paar ogen op ons gericht voelen, praten en zingen plotseling zo ingewikkeld wordt? Wij, Joris en Annelies, kennen dit zelf maar al te goed!

Joris:
Als ik terugdenk aan mijn eerste ervaring met spreken en zingen in het openbaar, dan is dat de eindmusical basisschool. Het zweet brak me uit tijdens de repetitie in de klas.
Ik speelde een dokter die zingend zijn patiënten ontving. Dat ging thuis op mijn kamer voor mijn broertje best goed. Maar eenmaal in de klas, met alle ogen op mij gericht, bleek alles toch iets anders. De tekst leek ver weg en mijn zangstem al helemaal.
De zin waarmee ik opende was: ”Waarmee kan ik u van dienst zijn” Op zich een eenvoudige zin, maar toen ik ‘m 100 keer herhaald had en vervolgens met alle ogen van mijn klasgenoten op mij gericht moest zeggen, verhaspelde ik de zin tot iets wat niemand begreep. Voor mijn gevoel bleef het vervolgens 5 minuten stil en werd mijn hoofd vuurrood.
Het spreken voor een groep is nog steeds wel eens een obstakel voor me. Lastig wel, omdat ik naast stembevrijder ook acteur ben en er dus regelmatig mee te maken heb.
Stembevrijding heeft me geholpen om tijd te nemen om me te verbinden met de tekst en om zo de woorden beter te onthouden. Tijd om te kunnen ervaren waar het gevoel, de gedachte van de tekst vandaan komt en dan pas te spreken. En misschien nog wel belangrijker, dat het spannend mag zijn. Dat ik dat zelfs mag laten horen in mijn stem. En dat die rode wangen en dat verspreken mag bestaan. En daardoor komen de woorden soms gewoon vanzelf, met nog meer bezieling.

Annelies:
Ik heb die ‘help’ ook vaak gevoeld. Vaak op momenten dat ik het helemaal niet zag aankomen. Bij de aankondiging van een concert. Bij een korte spontane speech.
Bij het geven van een les. Ineens dat overbewustzijn: Ik sta hier en iedereen kijkt! En dan voel ik hoe mijn hart sneller begint te kloppen, ik krijg het warm en mijn wangen worden rood, ik krijg zweethanden en mijn adem schiet omhoog. En het rottigste, dat alles wordt, behalve voelbaar, ook hoorbaar. Mijn stem trilt en wiebelt, ik raak buiten adem en maak rare zinnen. Kortom: HELP! Als ik dan weer zit ebt alles weg en denk ik, wat is me nu weer overkomen?
Ik ken momenten waarop ik me in het verleden na afloop heel teleurgesteld heb gevoeld. Op de middelbare school kreeg ik bijvoorbeeld de kans om mee te doen met een liedjes wedstrijd. Ik koos een rustig nummer van Queen. Ik wilde zo graag een mooi, cool lied laten horen. Maar toen ik eenmaal op het podium stond kwam er zoveel op me af. De band klonk heel anders. Al die ogen die naar me keken en het lied leek ineens wel drie tonen hoger. Ik verstijfde en kwam in een overleef stand terecht (ik won die avond niet zullen we maar zeggen). En dit gebeurde vaker. Tot ik het plezier verloor en besloot regisseur te worden in plaats van zelf op dat podium te staan.
Maar toen, jaren later, kwam stembevrijding op mijn pad. En daar heb ik de vreugde van het zingen weer ontdekt. Omdat de focus bij stembevrijding niet ligt op hoe het zou moeten klinken, maar op hoe het blijkt te klinken. Van binnen naar buiten dus. En ook in de stembevrijdingsopleiding kwam de kans om een bestaand lied ten gehore te brengen. Ik koos een liedje uit de Sound of Music. En nu verwacht je misschien dat ik helemaal bevrijd van spanning dit lied op fenomenale wijze ten gehore heb gebracht. Nee, zo ging het niet. Ik bleef het hele lied heel gespannen. De spanning werd eerder groter dan dat hij verdween. Maar ik bleef er wel helemaal bij aanwezig. Ik nam de tijd voor mijn ademhaling, ik nam de tijd om de trilling in mijn stem helemaal mee te nemen en dus, hoe spannend ook, ik ging niet staan overleven. Ik bleef mezelf mét al mijn zenuwen voelen en daardoor bleef ik ook in contact met de toehoorders. En dat is zo’n verschil. Dat de spanning die er blijkt te zijn niet weg hoeft, maar helemaal mee doet.
En als die helemaal mee mag doen kan het dus ook zomaar gebeuren dat die wel als sneeuw voor de zon verdwijnt.

Onze tweedaagse workshop HELP! Spreken en zingen in het openbaar is voor iedereen die het spannend vindt om te spreken of te zingen in het openbaar. En voor iedereen, die meer in verbinding wil blijven met zichzelf op zo’n moment. Of dat nu is voor je werk, een presentatie, een optreden, of voor een andere gelegenheid.
Via allerlei oefeningen onderzoeken we wat er gebeurt in het contact met jezelf en de ander als je spreekt of zingt en anderen kijken en luisteren, zowel improviserend als met een vaste tekst of lied. We zien er naar uit om samen op verkenning te gaan naar meer ruimte en stevigheid in het laten horen van jouw stem!

Groet,

Annelies & Joris 

Geplaatst in: Nieuws

11 maart 2025

Column door Jan Kortie

 

Muziek voert ons voorbij de pijn. Verdriet wordt erkend door de muziek, maar die neemt dat verdriet mee in haar golfbeweging en brengt hem als een surfer naar het veilige strand.
(Timothy Radcliffe)
Wij zijn vreemde wezens, stuk voor stuk. Jawel, jij ook. Je bent vreemd, net als ik trouwens.

We hebben vreemde verlangens, vreemde voorkeuren, vreemde neigingen, vreemde talenten, vreemde beperkingen, vreemde angsten, vreemde pijnen, vreemde ervaringen, vreemde relaties. We zijn vreemd. En dat is normaal.

We zijn allemaal anders. Niemand heeft jouw lijf, jouw stem, jouw geschiedenis. We zijn stuk voor stuk afwijkend, eigenaardig. Ja, je zou ook kunnen zeggen: uniek. Maar dat woord vermijd ik nu liever even, want ons ego gaat daar graag mee aan de haal: kijk eens hoe uniek en bijzonder ik ben! Dat is wel waar, maar als je te vlug die kant opgaat dan loop je het risico iets te verbloemen.

Mag ik je even meenemen naar de andere kant? Die andere kant is: omdat we allemaal afwijken van alle anderen zijn we ook allemaal eenzaam. Onvermijdelijk. Niemand zal helemaal kunnen begrijpen hoe het is om jou te zijn. Niemand ook kan weten wat jou te doen staat, waarheen jouw pad voert of wat de betekenis van jouw leven is. En misschien weet je het zelf ook wel niet, of lang niet altijd. Daarin zijn we dus eenzaam, we moeten het zelf uitzoeken. Zoals jij is er nog nooit iemand geweest en zal er ook nooit iemand zijn. Je bent een eenmalig experiment van de kosmos.

Oefenen, oefenen, oefenen
Dat laatste zinnetje vind ik zelf heel troostrijk. Want het opent me voor de gedachte dat er echt helemaal niks mis met me is. Ik ben wel anders, maar niet minder en ook niet meer dan wie dan ook. We zijn allemaal een experiment. En kijk, het goede nieuws is natuurlijk: we zijn dan dus wel eenzaam, maar niet alleen. We zitten allemaal in hetzelfde schuitje, we kunnen elkaar steunen, bemoedigen, troosten, verwelkomen. We kunnen van elkaar houden en intens blij met elkaar zijn. In dat alles zijn we door onze afwijkendheid ook eindeloos oefenmateriaal voor elkaar. En onze oefening is heel hard nodig en heel welkom in deze maatschappij die voor veel mensen behoorlijk onbarmhartig is.

Een van de dingen die we daarin kunnen of misschien wel moeten leren is: tegen al onze ervaringen ‘IK’ zeggen. Wat ook de aanleiding is van mijn ervaring, het is mijn ervaring. Ik ben verdrietig, ik ben bang, ik ben boos, ik ben blij, ik ben dankbaar. Het jezelf helemaal toe-eigenen van je ervaring kan heel moeilijk zijn, vooral op de momenten waarop je toch zeker meent te weten: dit is jouw schuld. Want jij hebt me gekwetst, door wat jij zegt voel ik me onveilig, jij had dit niet mogen doen. Door toch steeds weer ‘IK’ te zeggen ver-ont-schuldig je de ander. Dat betekent niet dat jij dan schuld op je neemt, nee, dat bedoel ik niet. Je haalt jezelf juist weg van het niveau van schuld en je brengt jezelf op een hoger plan: bij de pure ervaring in het moment.

Ja, dat vergt echt veel oefening. Je wordt er wat kwetsbaarder van en misschien zelfs wat nederiger. Maar de beloning is er ook naar: in die pure ervaring zit altijd weer een pareltje verborgen. Want de waarheid waarin je dan belandt lucht op. En er is nog meer goed nieuws: bij dit alles vinden we in de muziek een grote vriend. We kunnen zingen! We kunnen al onze ervaringen zingend de ruimte geven. En al zingend kan er iets wonderlijks gebeuren: onze pijn smelt tot compassie, onze boosheid verzacht en wordt levendige kracht, onze dankbaarheid wordt pure vreugde, op het extatische af.

Ga je mee naar het strand?
Dat alles vergt soms veel moed en vertrouwen. En juist daarom hebben we elkaar nodig. Samen zingend kunnen we elkaar woordeloos tot grote steun zijn, alleen al door de trilling van onze stem, onze fysieke nabijheid en onze bereidheid om samen te zingen, precies met die vreemde, afwijkende, eigenaardige maar prachtige stem van ons. Wat een mooie paradox: meer IK én meer WIJ.

Dat proces is altijd ook een proces van loslaten. Loslaten wat voorbij is, wat ons niet meer dient, loslaten van wat of wie uit ons leven verdwijnt, ook tegen onze zin. Op die momenten kan het verlies en de eenzaamheid schrijnend zijn. Maar juist dan kan muziek een vorm van genade zijn en ons in een grotere ruimte brengen. Of in het beeld dat Timothy Radcliffe in dat prachtige citaat boven deze column schetst dat ik hier gewoon nog eens herhaal: Muziek voert ons voorbij de pijn. Verdriet wordt erkend door de muziek, maar die neemt dat verdriet mee in haar golfbeweging en brengt hem als een surfer naar het veilige strand. We hoeven niets weg te poetsen of op te lossen, we hoeven ons alleen maar te laten meevoeren.

Daar hopen we op als we half april, in de aanloop naar Pasen, op Goede Vrijdag met elkaar mantra’s zingen, of in de middag daarvoor zingend en onderzoekend ervaren hoe we rouw en verlies kunnen verklanken. Steeds weer op zoek naar Nieuwe Ruimte.

Het is vreemd dat we bestaan. Het is eigenlijk ook best vreemd dat we kunnen zingen. Maar uiteindelijk toch vooral: heel fijn.

Hartelijke groet,

Jan Kortie

PS
Hieronder een selectie uit ons rijke aanbod aan activiteiten, allemaal bedoeld om jou ruimte geven.

PPS
Heb je zin om mee te zingen met een pianoimprovisatie van Jan? Helemaal onderaan deze nieuwsbrief vind je een video die je kunt aanklikken. En zingen maar!

Geplaatst in: Nieuws

24 februari 2025

Zingen bevrijdt ons tot het einde

Het nieuwe jaar begon met het droevige bericht dat onze dierbare collega Alexander Poels op 58-jarige leeftijd is overleden. Zijn vrouw Jacqueline berichtte ons dat hij in vrede en liefde is heengegaan. Met haar instemming deel ik graag iets over zijn bijzondere proces.

Alexander volgde bij ons de opleiding tot stembevrijder en werd daarna onze collega die jarenlang de mannenworkshops begeleidde. Bijna twee jaar geleden werd hij ziek, en sindsdien hadden we regelmatig contact. Soms kwam hij voor een sessie stembevrijding, andere keren dronken we samen thee en spraken we over zijn leven en zijn naderende dood.

Alexander had een intens levenspad bewandeld. Toen hij ziek werd, schroomde hij niet om zichzelf zo eerlijk mogelijk in de ogen te kijken en de balans op te maken van zijn leven. Hij onderzocht hoe hij zichzelf door het leven had bewogen: waar hij waarachtig was geweest en waar hij maskers had gedragen. Waar hij zijn liefde had durven geven en waar hij die had ingehouden, vaak door een tekort aan eigenwaarde.

Ik zag hoe zijn eerlijkheid tegenover zichzelf hem uiteindelijk een diepe bevrijding bracht. Dat was ook hoorbaar in zijn zingen – alsof hij zichzelf had schoongespoeld. Door het eerlijke schuren was hij van binnenuit gaan glanzen.
Aan het einde van zijn leven voelde hij zich (ver)licht en kon hij in vrede en liefde loslaten. Zijn ziekteproces werd uiteindelijk ook zijn innerlijke helingsproces.

Ik ben dankbaar dat hij er was, als mens en als collega, en dat ik hem in zijn laatste levensfase nabij mocht zijn. We zullen hem herinneren als een warm, eerlijk en betrokken mens, die met toewijding bijdroeg aan ons werk en de ontwikkelingen binnen het Centrum.

Ook namens het team van Centrum voor Stembevrijding,

Sarah Jens 

Geplaatst in: Nieuws

31 januari 2025

Een mensenhart blijft altijd dromen van heelheid:
het gevoel dat alles op z’n plaats valt, de tocht door het leven beloond wordt met een thuiskomst.

John O’Donohue

 

Een paar dagen na de feestelijke mantra-avond die we vlak voor Kerstmis hielden kreeg ik een mailtje van een bezoekster. Zij had vanuit het oosten van het land de reis naar Amsterdam ondernomen, samen met haar moeder, die heel graag wilde, ondanks een toenemende slechthorendheid die meedoen niet makkelijk maakte. Onze vrijwilligers hadden voor haar een plekje zo dicht mogelijk bij de piano geregeld, om de kans van slagen te vergroten. Ze heeft heel blij meegedaan en bijna alles kunnen horen. Bijna alles….

Dat ze mij (bijna steeds) kon verstaan is nog best opmerkelijk want de geluidsversterking is in een kerk altijd lastig en bovendien spreek ik lang niet altijd heel duidelijk, zeker niet als ik enthousiast word. Soms zingen mensen dus een net wat andere tekst dan ik voorzing. Dat geeft meestal niks, het kan zelfs heel geestig zijn, zoals nu ook bleek. Want we zongen Ohm Shalom Salaam. Althans, de meeste mensen zongen dat. Maar haar moeder, zo bleek in de trein terug, had uit volle borst Home Shalom Salaam gezogen.

Een vondst
Wat een fantastisch misverstand. Ik vind het meteen een vondst, juist omdat we in die oerklank Ohm natuurlijk ook ons diepste thuis bezingen. Misschien moeten we ‘m maar erin houden. Een garantie voor een snelle aardse thuiskomst bleek het in dit geval niet: moeder en dochter waren op de terugweg zo vol van de ervaring van de avond dat ze eindeloos in gesprek waren en tot tweemaal toe in de verkeerde trein stapten waardoor het nog spannend werd of ze niet ergens zouden stranden. Maar het lukte en toen verzuchtten ze samen, lachend: eindelijk thuis.

Dit mailtje zette me ook aan het denken. Wat is thuis? Best een simpele vraag. Maar hoe meer ik op die simpele vraag kauw des te meer verdwijnt een eenduidig antwoord uit het zicht. Wat me wel duidelijk wordt, is: thuis is niet een plek. Thuis is eerder een ervaring. Herken je dat? Het is een ervaring van rust, maar die rust is niet de rust van effe-niks-meer-hoeven, maar veeleer de rust van: alles is welkom. Inclusief alles in mezelf. Ik ben welkom, bij mezelf. En ik ben open voor wat er komt. Ik ben wakker, bereid om te ontvangen wat het leven voor me in petto heeft, ook als ik niet weet wat dat zal zijn.

Is dat thuis misschien toch een plek, maar dan in mijzelf, ergens in mijn buik of hart, waar ik fysiek die rust kan ervaren? Ja, dat zou je kunnen zeggen, maar simpel aanwijsbaar is hij ook dan misschien toch niet. Want hoe dichter ik bij die plek kom, des te meer is het de vraag of het eigenlijk wel een plek is, het lijkt eerder een onbegrensde open ruimte, of misschien: een beweeglijke bron waardoorheen het leven met z’n al z’n ervaringen stroomt.

Levendige vrede
Die bron is mij heel dierbaar, want het is ook de bron van alle muziek. Muziek heeft allerlei kostbare aspecten en één ervan is: in muziek kunnen we thuiskomen. Spelend en zingend raken we uit het hoofd in het lijf en zelfs daar weer voorbij: we vallen even samen met het moment. Met tijdloosheid, kun je ook zeggen, want dat is misschien wel hetzelfde. Achter de piano, zingend met allemaal medezangers, uit volle borst, of juist heel ingetogen, ja, dan voel ik me thuis, dan word ik muziek, dan is er een levendigheid in mij die tegelijk vervuld is van een rust waarin er niks anders hoeft dan alleen dit. Vrede, Shalom, Salaam.

In die levendige vrede ontstaat er dan vaak ook nog spontane meerstemmigheid, een harmonie waarin alles en iedereen welkom is. Waarin we iets van ‘de heelheid waar een mensenhart altijd van blijft dromen’ kunnen ervaren. We komen dan thuis. Dat is fijn, maar het is veel meer dan dat alleen: we doen dan iets goeds voor de wereld. Maatschappelijk verkeren we in allerlei crises waarvan het eind niet erg in zicht komt. Ik denk dat deze wereld een grote behoefte heeft aan mensen die in zichzelf kunnen rusten. Bij hen begint de transformatie naar een werkelijk andere samenleving.

Een mysterie dat gevierd moet worden
Laten we de bron van muziek dus keer op keer vieren. Bijvoorbeeld binnenkort tijdens het ‘Lied van de Ziel’, of tijdens de kennismakingsmiddag die daaraan voorafgaat en waarvan de naam al verwijst naar die bron: ‘Jij Bent Muziek’. Of in april als we in ‘Nieuwe Ruimte’ een middag zullen verkennen hoe je zingend met rouw en verlies kunt omgaan. En natuurlijk komen we dan als altijd een mysterie tegen: die bron zijn jij en ik zelf én hij is onbevattelijk veel groter dan wij kunnen bevatten. Dat mysterie zullen we vieren als we ‘Ohm’ zingen. Of ‘Home’. Mag ook.

Hartelijke groet,
Jan Kortie

Geplaatst in: Nieuws

17 december 2024

Nieuwsbrief december 2024

Column door...
Anna Fernhout
De regen zal stoppen, de nacht zal eindigen, de pijn zal vervagen. Hoop is nooit zo verloren dat het niet kan worden gevonden.
- Ernest Hemingway
Ik trek m’n gordijn langzaam opzij. Weer een grijze hemel. Nog geen direct zonlicht te bekennen. Al acht dagen op een rij nu, een record sinds 1993!
Grauw, grijs en duister omringd mij en jou terwijl we toe bewegen naar de langste nacht van het jaar, aankomende zaterdag. En dan heb ik het nu alleen nog maar over het weer en niet over wat er allemaal gaande is in de wereld en ook somber makend is. Elke keer als ik een blik op het nieuws werp voel ik me minder opgewekt. Wordt dit een deprimerende column? Nee hoor, zeker niet. Dit wordt juist een column over hoop. Omdat ik denk dat we dat nu nodig hebben: durven hopen. Durven zoeken naar het licht in het donker. En dat koesteren en uitdragen.

Hoop en heling
Op dit moment werken we in onze opleidingsblokken ook met het thema ‘hoop’. En in de voorbereiding hierop las ik iets interessants over dit thema. Uit onderzoek is namelijk gebleken, binnen een therapeutische setting, dat cliënten die beginnen aan therapie mét hoop meer heling ervaren uiteindelijk dan cliënten die beginnen zónder hoop. De anticipatie van heling, van een geloof dat zegt ‘het kan goed komen’, of ‘het kan beter worden’, zorgt ervoor dat de kans groter is dat iemand ook daadwerkelijk heelt. Ik dacht bij mezelf: interessant, als de kracht van hoop werkt binnen therapie, dan werkt het ook daarbuiten in de rest van het leven. Dus wat nou als we met zijn allen hopen op een betere wereld? Massaal, met elkaar (al zingend) hopen? Niet vanuit een naïviteit en ontkenning van de realiteit, maar vanuit een vertrouwen dat onze hoop ertoe doet. Dat onze hoop iets in beweging zet en een positief en krachtige werking heeft op onszelf en de wereld om ons heen.

Help!
Hoop gaat ook over durven uitreiken. Durven zeggen ‘ik weet niet of het goedkomt, maar ik hoop het toch’. Hoop maakt ons nederig, omdat we datgene wat we hopen niet zelf kunnen bewerkstelligen. Anders zouden we het niet hoeven hopen. Het brengt ons eigenlijk in een laag van ons bestaan waarin we het niet zelf kunnen oplossen. Dat is spannend en kwetsbaar, omdat het gaat over vertoeven in een gebied van niet-weten. Misschien leeft er wel een hoop in jou, of een diepe wanhoop of juist een enorme hopeloosheid. In onze opleidingsmodules maken we contact met onze hoop (of wanhoop/hopeloosheid) en vervolgens zingen we het woordje 'help'. Dit zingen we terwijl we onze handen uitreiken naar boven, naar iets of iemand die ons misschien kan horen en kan helpen bij onze hoop. Dat kan een bevrijdende en openende ervaring zijn om je hoop in je handen te leggen en die handen vervolgens te openen. Heb je dat wel eens geprobeerd?

Aankomende zaterdag is het thema ‘hoop’ tijdens zangcirkel HartZing die ik geef. We zullen allerlei mantra's en liedjes zingen, waaronder een mantra over hoop, en ook zullen we het woordje 'help' zingen. Wat hoop jij voor jezelf in het nieuwe jaar? Of wat is je hoop voor de wereld? Weet je welkom zaterdagavond. Er zijn nog een paar plekjes vrij.

We gaan sowieso een bijzonder weekend tegemoet. Vrijdagavond starten we met Jan zijn mantra-avond Het Lied van de Ziel, op zaterdag geef ik dus HartZing en op zondag geeft Erica haar One Voice zangcirkel. In totaal komen er zo’n 1200(!) mensen zingen. Dat zijn 1200 mensen die hun eigen unieke stem komen laten horen en vanuit hun eigenheid zullen opgaan in één gezamenlijk lied. Samen zingen en daarin samen zijn voelt voor mij sowieso altijd al hoopvol. Stel je voor dat al die mensen aankomend weekend wat hoopvoller naar huis gaan, met een hart wat net iets meer open is. En dat die mensen weer andere mensen die ze tegenkomen daarmee besmetten. En die mensen komen weer andere mensen tegen die ze daarmee besmetten.. en die mensen weer andere mensen.. en die mensen weer andere mensen... en die mensen weer andere mensen..

Hoopvolle gedacht, niet?

Groet,

Anna Fernhout 

PS Hoop jij in het nieuwe jaar te ontdekken of er een stembevrijder in jou huist? Onze nieuwe folder van de opleiding is af en kun je hier aanvragen. Op maandag 29 september starten we een nieuw leerjaar.

https://centrumvoorstembevrijding.nl/52129-2/

Geplaatst in: Nieuws

11 december 2024

Speciaal bericht van
Marjo Brenters
Laten we aan alle verhalen voorbij gaan
En komen tot wat waar is in ons.

Laten we daarvan de alomvattende tederheid voelen.
Houd vast aan niets.
Kom met volkomen lege handen tot jezelf.

Rumi

Terwijl ik dit gedicht overtyp om het bovenaan deze column te zetten, dringen de woorden dieper in me door dan toen ik ‘bedacht’ dat dit hier goed zou passen. Vooral die alomvattende tederheid treft me; het brengt me bij mijn hart dat voelt wat waar is in me.

Ik neem je graag mee in een kleine terugblik op de afgelopen periode, die geleid heeft tot dit moment, tot deze extra Nieuwsbrief. Fijn dat ik de ruimte krijg voor een persoonlijk woordje aan jou als lezer.
Ik ga met pensioen; ik sluit mijn Bredase praktijk voor stembevrijding en schrijven. En ik neem dan ook afscheid van mijn dierbare collega’s van het Centrum voor Stembevrijding. En daarmee van alle klanten daarvan; al die mensen die ik de afgelopen pakweg zestien jaar heb ontmoet en met wie ik heb mogen werken in dagworkshops en cursussen zoals Michelangelo, Goud, het Introductiejaar en natuurlijk de Zang- en Stilteretraites in Baarlo.

Zee van liefde
Los van het feit dat ik daadwerkelijk pensioengerechtigd ben, komt mijn besluit vooral voort uit het proces van ziekte en herstel dat ik het afgelopen anderhalf jaar heb doorgemaakt. Ik werd als het ware gedwongen om ‘aan alle verhalen over wie ik was en ben, voorbij te gaan en te komen tot wat waar is in mij’. Mijn werk kon ik een tijdlang niet of maar heel mondjesmaat doen en ik was meer dan ooit afhankelijk van de hulp en steun van anderen. Daarvan ontving ik meer dan genoeg, wat een zee aan liefde voelbaar maakte. Mijn hart stroomde over van dankbaarheid. Ik registreerde elk gebaar, voelde ieder lied dat voor en met mij werd gezongen.

Ik hoor het vaker, hoorde het ook van lotgenoten; bij ernstige ziekte ontstaat er een gevoeligheid voor wat ons omringt aan schoonheid en liefde, alsof het hart zich daaraan mag laven in een zware tijd. Misschien meer nog, alsof het échte leven zich opdringt, dwars door de dreigende dood heen. Zo heb ik bijvoorbeeld de kracht van de natuur nooit eerder zo sterk ervaren als toen; elk blaadje zag ik bij wijze van spreken groeien.
Aan het sterfbed van mijn moeder, enkele maanden geleden, had ik een soortgelijke gewaarwording: een diepe eenvoud, er is alleen maar dít, een lichaam dat het leven voluit heeft geleefd en dat aan het eind stil wordt en sterft. Het leek een heel dun lijntje waarover zij uit de tijd viel.Ik ervaarde een alomvattende tederheid toen zij zich overgaf en het leven losliet.

Ergens in de weken daarna viel in mij het besluit om met pensioen te gaan. Nog niet zo gearticuleerd, maar meer als een gevoel dat er iets ‘klaar’ was. Een verlangen naar eenvoud, rust, minder ruis. Het gevoel werd steeds helderder en dus was het besluit uiteindelijk niet zo moeilijk.

Pensioen, wat is dat eigenlijk?
Maar ja, hoe dan, wat dan? Hoe werkt dat als je een eigen praktijk hebt, geen ‘baan’ met een werkgever, maar eerder iets ‘bent’ – althans, uhm, bén ik stembevrijder, ben ik schrijver? Val ik daarmee samen?
Het antwoord daarop is nee, natuurlijk niet.
Ik ben een mens die werkt als stembevrijder en schrijver. Dus de vraag is vooral of de professional in mij met pensioen kan gaan.
Ik kwam erop uit dat de vorm van een eigen praktijk me niet meer past. Het is een gestolde vorm geworden, met een website, een aanbod, klanten, facturen. Precies dát wil ik niet meer, want het zet me vast en mijn energie gaat er niet meer van stromen – en juist energie blijft een punt van aandacht.
Intussen gaat mijn talent natuurlijk niet met pensioen. Ik blijf mijn licht verspreiden en hoop dat nog heel lang te doen, in elke vorm die zich aandient waar ik een Ja bij voel. Dat zal ongetwijfeld vaak zingend en schrijvend zijn. Zeker weten doe ik het niet. De toekomst ligt open, ik stap met al mijn vragen het labyrint in, benieuwd naar mogelijke antwoorden. Ik ben benieuwd wat ik ‘wil worden’…

Graag bedank ik hierbij alle collega’s van het Centrum voor Stembevrijding voor de inspiratie die we al die jaren hebben gedeeld. Er is zo ontzettend veel liefde voelbaar voor dit prachtige werk en voor elkaar!

Jou, lezer, bedank ik van harte voor het vertrouwen dat ik al die jaren heb ontvangen. Ik koester de herinneringen aan jouw stem, die ik tot mijn grote vreugde in alle toonaarden heb mogen horen. Wat een genade!

Dat alles moet natuurlijk gevierd worden, dus lees vooral hieronder verder.

Vrede en goeds voor eenieder,

Marjo 


Zielsveel Zingen – een buiging voor de muziek

Zondag 19 januari om 15.30 uur is er een speciale editie van Zielsveel Zingen, in de prachtige Lutherse Kerk midden in het centrum van Breda. Marjo Brenters en Wim Stokwielder nemen je dan mee in het zingen van mantra’s en ander vreugdevol zielsgezang.

Borrel na!

Na afloop (rond 17 u) heffen we graag het glas met je ter ere van dit mooie werk, als een buiging naar de muziek en naar iedereen die zingt!

Datum: zondag 19 januari 2025
Aanvang: 15.30 uur (kerk open om 15.15 u)
Aanmelden: via e-mail
Adres: Lutherse Kerk, Veemarktstraat 11, Breda (10 minuten lopen vanaf station)
Entree: vrije gift (er staan mandjes in de kerk, of ter plekke via QR-code)

Geplaatst in: Nieuws

  • « Ga naar Vorige pagina
  • Pagina 1
  • Pagina 2
  • Pagina 3
  • Pagina 4
  • Interim pagina's zijn weggelaten …
  • Pagina 6
  • Ga naar Volgende pagina »

Wil je op de hoogte blijven?

Schrijf je hier in voor onze nieuwsbrief, met daarin elke maand een inspirerende column en een overzicht van onze activiteiten.

Wij zijn bereikbaar via:

Contact

Herman Gorterstraat 31
1077 WE Amsterdam
Neem contact met ons op
[email protected]
06-45 89 64 96  (telefoon-tijden: di 11:00-13:00 en vrij 11:00-13:00).

Informatie

over ons
winkel
privacyverklaring
algemene voorwaarden
Klachtenregeling

Account

account aanmaken

inloggen / uitloggen

mijn account

winkelwagen


De bovenstaande tijden zijn onze standaard telefoontijden.
Soms kunnen deze afwijken.
Wij beantwoorden e-mailberichten binnen 3 werkdagen.

KVK 69048517
IBAN NL10 TRIO 0320 0171 17 (alleen iets overmaken mét factuurnummer!)
T.n.v. Centrum v Stembevrijding

© Copyright 2017 - 2026 Centrum voor stembevrijding · Alle rechten voorbehouden
Ontwikkeling door Probu Online