Nieuws

Column door:

Erica Nap
Even is het heel duidelijk; alsof de mist optrekt en we datgene zien wat er altijd al was en ook altijd zal blijven als straks de mist weer terugkomt. Dan zien we een stuk in onszelf waaraan we het liefst altijd trouw zouden willen blijven: ons eigen midden. Dat stuk is onze eigen goddelijkheid.
- Jan Kortie

Hoe het begon
‘Hij zou een goede leraar voor je kunnen zijn’, zei een cursist tegen mij. Dat was even slikken. Ik vond mijzelf al een hele pief in mijn vakgebied. Ik gaf immers al twee jaar (poeh poeh) zangworkshops! ‘Heb ik een leraar nodig dan?’ knorde een eigenzinnig stemmetje in mij. Maar gelukkig… ik schreef zijn naam op: Jan Kortie. Voor je weet maar nooit.

Hoe het verder ging
‘Wat wil je leren?’ vraagt Jan mij nadat ik vol bewondering zijn prachtige praktijkruimte in Amsterdam in me heb opgenomen.
‘Ik wil leren de liefde van God te zingen’, flap ik er in één keer uit.
Direct stijgt het schaamrood me naar de kaken. Wat een hoogmoed! Wat een pathetische belangrijkheid! Tot mijn verbazing schrijft Jan mijn verlangen zonder blikken of blozen op een kaartje: ‘Erica Nap – liefde van God zingen.’
Het kaartje gaat in een bakje en ik mag gaan staan. Jan gaat zitten achter zijn blauwe piano. Ik heb geen idee waar te beginnen! Jan nodigt me uit eerst maar wat te zuchten, wat te schudden en zo langzaam mijn zuchten over te laten gaan in klank. Ik probeer eens wat. Een beetje schuchter kom ik op gang.

De ‘aan’ knop gevonden
Als Jan er een streepje bij doet op zijn piano, gaat de doos van Pandora open. Ik neem nog eens een flinke hap adem en daar ga ik: ‘Ooooooooohhhhhhh’ en ‘Ooeoeoeo’ en ‘Aaahhhh’ zing ik en ik voel zo veel ruimte en vrijheid. De klanken blijven maar komen. Jan nodigt me met zijn piano uit er nóg een schepje bovenop te doen en ik barst bijna uit elkaar van de volle, vreugdevolle muziek die uit mij stroomt.
Als het lied gestopt is, stromen de tranen over mijn wangen. Jan kijkt me met een prettig soort genoegen aan. Zo’n soort trots die ik nu ook wel ken en die zoveel zegt als: ‘Kijk, dat had je niet gedacht hè, dat dat ook nog allemaal in jou zat?’

Twintig jaar later
Twintig jaar leerlingschap, minstens twintig goddelijke sessie bij de blauwe piano en twintig jaar zelf werken als stembevrijder verder, is mijn verlangen ongewijzigd; ik wil nog steeds leren de liefde van God te zingen. Dat betekent voor mij: de liefde, de vreugde en de schoonheid tot expressie brengen die overvloedig stroomt vanuit dat stille midden waaraan ik het liefst altijd trouw zou zijn. Dat midden dat zich op wonderbare wijze opent en laat kennen in ons zingen, al wil het soms (of vaak), ook eerst door pijnlijkheid en weerstand heen. Dat midden dat ons zo vaak verwonderd en in vervoering achter kan laten omdat het ons in ons zingen laat voelen wat er allemaal aan ruimte, kracht, schoonheid, vreugde en muziek mogelijk is. Dat midden dat het vermogen heeft de mist te verdrijven, telkens weer en steeds meer. In deze mistige wereld is zingen een baken van hoop voor mij, ik hoop en vermoed ook voor jou, en voor velen met ons. Wat mij betreft zou zingen een hoofdvak mogen zijn binnen elke school of op elke universiteit. De dagstart binnen elk bedrijf en het slotakkoord van elk kamerdebat.

Hoopvol zingen
Helaas, zover is het nog niet ( en laten we vooral hoopvol blijven dat het ooit zover zal kunnen komen), al word ik heel blij van de groeiende belangstelling voor het vak en de kracht van stembevrijding op steeds meer plekken. Hieronder vind je het rijke aanbod aan workshops, zangcirkels en ceremonies van onze collega’s binnen het centrum voor stembevrijding maar we zijn ondertussen met velen door het hele land. We nodigen je van harte uit om je te laten raken, te openen en jezelf te verbazen over de vrijheid, de vreugde en de schoonheid van jouw eigen goddelijke midden. Dat we samen mogen leren aan haar muziek steeds trouwer te blijven.

Met een hoopvolle groet,

Erica

Filmmaker Frank Kouws volgde stembevrijder Sofie Porro bij de begeleiding van Maria. Maria is slechthorend en gaat stembevrijdend zingen. Dat levert een ontroerend en interessant proces op tussen haar en Sofie. Want hoe begeleid je iemand die de tonen van de gitaar niet kan horen?

Deze film laat zien hoe stembevrijding niet gaat over 'hoe het klinkt', maar wel over 'hoe het voelt'. We kunnen onze stem en ons zingen voelen als vibratie in ons lichaam en gebruiken om ruimte te geven aan wat we ervaren. Daar hoef je geen toonhoogte voor te kunnen houden en je hoeft bijvoorbeeld ook niet muzikaal te zijn. Het enige wat je eigenlijk nodig hebt, is interesse in je (fysieke/gevoelsmatige) ervaring van dit moment en die durven uiten. En precies daar zit de bevrijding!

 

 

Nieuwsbrief april 2025

Annelies van Wieringen &
Joris Erwich
HELP!

We praten de hele dag. Over van alles, in allerlei functies: als ouder, als vriend of vriendin, in de context van werk, een praatje bij de supermarkt.
Ook zingen we op allerlei momenten: een deuntje op de fiets, een slaapliedje voor je kind, een uitbundig lied onder de douche. We denken er doorgaans niet bij na, het gaat vanzelf.
Dat wordt anders als er ineens toeschouwers zijn en jij de enige bent die spreekt of zingt. Dan kunnen er ineens allerlei onprettige verschijnselen optreden, waar je helemaal niet op zit te wachten. Oftewel, er ontstaat spanning. HELP!
Wat is dat toch? Dat zodra we meerdere paar ogen op ons gericht voelen, praten en zingen plotseling zo ingewikkeld wordt? Wij, Joris en Annelies, kennen dit zelf maar al te goed!

Joris:
Als ik terugdenk aan mijn eerste ervaring met spreken en zingen in het openbaar, dan is dat de eindmusical basisschool. Het zweet brak me uit tijdens de repetitie in de klas.
Ik speelde een dokter die zingend zijn patiënten ontving. Dat ging thuis op mijn kamer voor mijn broertje best goed. Maar eenmaal in de klas, met alle ogen op mij gericht, bleek alles toch iets anders. De tekst leek ver weg en mijn zangstem al helemaal.
De zin waarmee ik opende was: ”Waarmee kan ik u van dienst zijn” Op zich een eenvoudige zin, maar toen ik ‘m 100 keer herhaald had en vervolgens met alle ogen van mijn klasgenoten op mij gericht moest zeggen, verhaspelde ik de zin tot iets wat niemand begreep. Voor mijn gevoel bleef het vervolgens 5 minuten stil en werd mijn hoofd vuurrood.
Het spreken voor een groep is nog steeds wel eens een obstakel voor me. Lastig wel, omdat ik naast stembevrijder ook acteur ben en er dus regelmatig mee te maken heb.
Stembevrijding heeft me geholpen om tijd te nemen om me te verbinden met de tekst en om zo de woorden beter te onthouden. Tijd om te kunnen ervaren waar het gevoel, de gedachte van de tekst vandaan komt en dan pas te spreken. En misschien nog wel belangrijker, dat het spannend mag zijn. Dat ik dat zelfs mag laten horen in mijn stem. En dat die rode wangen en dat verspreken mag bestaan. En daardoor komen de woorden soms gewoon vanzelf, met nog meer bezieling.

Annelies:
Ik heb die ‘help’ ook vaak gevoeld. Vaak op momenten dat ik het helemaal niet zag aankomen. Bij de aankondiging van een concert. Bij een korte spontane speech.
Bij het geven van een les. Ineens dat overbewustzijn: Ik sta hier en iedereen kijkt! En dan voel ik hoe mijn hart sneller begint te kloppen, ik krijg het warm en mijn wangen worden rood, ik krijg zweethanden en mijn adem schiet omhoog. En het rottigste, dat alles wordt, behalve voelbaar, ook hoorbaar. Mijn stem trilt en wiebelt, ik raak buiten adem en maak rare zinnen. Kortom: HELP! Als ik dan weer zit ebt alles weg en denk ik, wat is me nu weer overkomen?
Ik ken momenten waarop ik me in het verleden na afloop heel teleurgesteld heb gevoeld. Op de middelbare school kreeg ik bijvoorbeeld de kans om mee te doen met een liedjes wedstrijd. Ik koos een rustig nummer van Queen. Ik wilde zo graag een mooi, cool lied laten horen. Maar toen ik eenmaal op het podium stond kwam er zoveel op me af. De band klonk heel anders. Al die ogen die naar me keken en het lied leek ineens wel drie tonen hoger. Ik verstijfde en kwam in een overleef stand terecht (ik won die avond niet zullen we maar zeggen). En dit gebeurde vaker. Tot ik het plezier verloor en besloot regisseur te worden in plaats van zelf op dat podium te staan.
Maar toen, jaren later, kwam stembevrijding op mijn pad. En daar heb ik de vreugde van het zingen weer ontdekt. Omdat de focus bij stembevrijding niet ligt op hoe het zou moeten klinken, maar op hoe het blijkt te klinken. Van binnen naar buiten dus. En ook in de stembevrijdingsopleiding kwam de kans om een bestaand lied ten gehore te brengen. Ik koos een liedje uit de Sound of Music. En nu verwacht je misschien dat ik helemaal bevrijd van spanning dit lied op fenomenale wijze ten gehore heb gebracht. Nee, zo ging het niet. Ik bleef het hele lied heel gespannen. De spanning werd eerder groter dan dat hij verdween. Maar ik bleef er wel helemaal bij aanwezig. Ik nam de tijd voor mijn ademhaling, ik nam de tijd om de trilling in mijn stem helemaal mee te nemen en dus, hoe spannend ook, ik ging niet staan overleven. Ik bleef mezelf mét al mijn zenuwen voelen en daardoor bleef ik ook in contact met de toehoorders. En dat is zo’n verschil. Dat de spanning die er blijkt te zijn niet weg hoeft, maar helemaal mee doet.
En als die helemaal mee mag doen kan het dus ook zomaar gebeuren dat die wel als sneeuw voor de zon verdwijnt.

Onze tweedaagse workshop HELP! Spreken en zingen in het openbaar is voor iedereen die het spannend vindt om te spreken of te zingen in het openbaar. En voor iedereen, die meer in verbinding wil blijven met zichzelf op zo’n moment. Of dat nu is voor je werk, een presentatie, een optreden, of voor een andere gelegenheid.
Via allerlei oefeningen onderzoeken we wat er gebeurt in het contact met jezelf en de ander als je spreekt of zingt en anderen kijken en luisteren, zowel improviserend als met een vaste tekst of lied. We zien er naar uit om samen op verkenning te gaan naar meer ruimte en stevigheid in het laten horen van jouw stem!

Groet,

Annelies & Joris 

Column door Jan Kortie

 

Muziek voert ons voorbij de pijn. Verdriet wordt erkend door de muziek, maar die neemt dat verdriet mee in haar golfbeweging en brengt hem als een surfer naar het veilige strand.
(Timothy Radcliffe)
Wij zijn vreemde wezens, stuk voor stuk. Jawel, jij ook. Je bent vreemd, net als ik trouwens.

We hebben vreemde verlangens, vreemde voorkeuren, vreemde neigingen, vreemde talenten, vreemde beperkingen, vreemde angsten, vreemde pijnen, vreemde ervaringen, vreemde relaties. We zijn vreemd. En dat is normaal.

We zijn allemaal anders. Niemand heeft jouw lijf, jouw stem, jouw geschiedenis. We zijn stuk voor stuk afwijkend, eigenaardig. Ja, je zou ook kunnen zeggen: uniek. Maar dat woord vermijd ik nu liever even, want ons ego gaat daar graag mee aan de haal: kijk eens hoe uniek en bijzonder ik ben! Dat is wel waar, maar als je te vlug die kant opgaat dan loop je het risico iets te verbloemen.

Mag ik je even meenemen naar de andere kant? Die andere kant is: omdat we allemaal afwijken van alle anderen zijn we ook allemaal eenzaam. Onvermijdelijk. Niemand zal helemaal kunnen begrijpen hoe het is om jou te zijn. Niemand ook kan weten wat jou te doen staat, waarheen jouw pad voert of wat de betekenis van jouw leven is. En misschien weet je het zelf ook wel niet, of lang niet altijd. Daarin zijn we dus eenzaam, we moeten het zelf uitzoeken. Zoals jij is er nog nooit iemand geweest en zal er ook nooit iemand zijn. Je bent een eenmalig experiment van de kosmos.

Oefenen, oefenen, oefenen
Dat laatste zinnetje vind ik zelf heel troostrijk. Want het opent me voor de gedachte dat er echt helemaal niks mis met me is. Ik ben wel anders, maar niet minder en ook niet meer dan wie dan ook. We zijn allemaal een experiment. En kijk, het goede nieuws is natuurlijk: we zijn dan dus wel eenzaam, maar niet alleen. We zitten allemaal in hetzelfde schuitje, we kunnen elkaar steunen, bemoedigen, troosten, verwelkomen. We kunnen van elkaar houden en intens blij met elkaar zijn. In dat alles zijn we door onze afwijkendheid ook eindeloos oefenmateriaal voor elkaar. En onze oefening is heel hard nodig en heel welkom in deze maatschappij die voor veel mensen behoorlijk onbarmhartig is.

Een van de dingen die we daarin kunnen of misschien wel moeten leren is: tegen al onze ervaringen ‘IK’ zeggen. Wat ook de aanleiding is van mijn ervaring, het is mijn ervaring. Ik ben verdrietig, ik ben bang, ik ben boos, ik ben blij, ik ben dankbaar. Het jezelf helemaal toe-eigenen van je ervaring kan heel moeilijk zijn, vooral op de momenten waarop je toch zeker meent te weten: dit is jouw schuld. Want jij hebt me gekwetst, door wat jij zegt voel ik me onveilig, jij had dit niet mogen doen. Door toch steeds weer ‘IK’ te zeggen ver-ont-schuldig je de ander. Dat betekent niet dat jij dan schuld op je neemt, nee, dat bedoel ik niet. Je haalt jezelf juist weg van het niveau van schuld en je brengt jezelf op een hoger plan: bij de pure ervaring in het moment.

Ja, dat vergt echt veel oefening. Je wordt er wat kwetsbaarder van en misschien zelfs wat nederiger. Maar de beloning is er ook naar: in die pure ervaring zit altijd weer een pareltje verborgen. Want de waarheid waarin je dan belandt lucht op. En er is nog meer goed nieuws: bij dit alles vinden we in de muziek een grote vriend. We kunnen zingen! We kunnen al onze ervaringen zingend de ruimte geven. En al zingend kan er iets wonderlijks gebeuren: onze pijn smelt tot compassie, onze boosheid verzacht en wordt levendige kracht, onze dankbaarheid wordt pure vreugde, op het extatische af.

Ga je mee naar het strand?
Dat alles vergt soms veel moed en vertrouwen. En juist daarom hebben we elkaar nodig. Samen zingend kunnen we elkaar woordeloos tot grote steun zijn, alleen al door de trilling van onze stem, onze fysieke nabijheid en onze bereidheid om samen te zingen, precies met die vreemde, afwijkende, eigenaardige maar prachtige stem van ons. Wat een mooie paradox: meer IK én meer WIJ.

Dat proces is altijd ook een proces van loslaten. Loslaten wat voorbij is, wat ons niet meer dient, loslaten van wat of wie uit ons leven verdwijnt, ook tegen onze zin. Op die momenten kan het verlies en de eenzaamheid schrijnend zijn. Maar juist dan kan muziek een vorm van genade zijn en ons in een grotere ruimte brengen. Of in het beeld dat Timothy Radcliffe in dat prachtige citaat boven deze column schetst dat ik hier gewoon nog eens herhaal: Muziek voert ons voorbij de pijn. Verdriet wordt erkend door de muziek, maar die neemt dat verdriet mee in haar golfbeweging en brengt hem als een surfer naar het veilige strand. We hoeven niets weg te poetsen of op te lossen, we hoeven ons alleen maar te laten meevoeren.

Daar hopen we op als we half april, in de aanloop naar Pasen, op Goede Vrijdag met elkaar mantra’s zingen, of in de middag daarvoor zingend en onderzoekend ervaren hoe we rouw en verlies kunnen verklanken. Steeds weer op zoek naar Nieuwe Ruimte.

Het is vreemd dat we bestaan. Het is eigenlijk ook best vreemd dat we kunnen zingen. Maar uiteindelijk toch vooral: heel fijn.

Hartelijke groet,

Jan Kortie

PS
Hieronder een selectie uit ons rijke aanbod aan activiteiten, allemaal bedoeld om jou ruimte geven.

PPS
Heb je zin om mee te zingen met een pianoimprovisatie van Jan? Helemaal onderaan deze nieuwsbrief vind je een video die je kunt aanklikken. En zingen maar!

Zingen bevrijdt ons tot het einde

Het nieuwe jaar begon met het droevige bericht dat onze dierbare collega Alexander Poels op 58-jarige leeftijd is overleden. Zijn vrouw Jacqueline berichtte ons dat hij in vrede en liefde is heengegaan. Met haar instemming deel ik graag iets over zijn bijzondere proces.

Alexander volgde bij ons de opleiding tot stembevrijder en werd daarna onze collega die jarenlang de mannenworkshops begeleidde. Bijna twee jaar geleden werd hij ziek, en sindsdien hadden we regelmatig contact. Soms kwam hij voor een sessie stembevrijding, andere keren dronken we samen thee en spraken we over zijn leven en zijn naderende dood.

Alexander had een intens levenspad bewandeld. Toen hij ziek werd, schroomde hij niet om zichzelf zo eerlijk mogelijk in de ogen te kijken en de balans op te maken van zijn leven. Hij onderzocht hoe hij zichzelf door het leven had bewogen: waar hij waarachtig was geweest en waar hij maskers had gedragen. Waar hij zijn liefde had durven geven en waar hij die had ingehouden, vaak door een tekort aan eigenwaarde.

Ik zag hoe zijn eerlijkheid tegenover zichzelf hem uiteindelijk een diepe bevrijding bracht. Dat was ook hoorbaar in zijn zingen – alsof hij zichzelf had schoongespoeld. Door het eerlijke schuren was hij van binnenuit gaan glanzen.
Aan het einde van zijn leven voelde hij zich (ver)licht en kon hij in vrede en liefde loslaten. Zijn ziekteproces werd uiteindelijk ook zijn innerlijke helingsproces.

Ik ben dankbaar dat hij er was, als mens en als collega, en dat ik hem in zijn laatste levensfase nabij mocht zijn. We zullen hem herinneren als een warm, eerlijk en betrokken mens, die met toewijding bijdroeg aan ons werk en de ontwikkelingen binnen het Centrum.

Ook namens het team van Centrum voor Stembevrijding,

Sarah Jens 
Een mensenhart blijft altijd dromen van heelheid:
het gevoel dat alles op z’n plaats valt, de tocht door het leven beloond wordt met een thuiskomst.

John O’Donohue

 

Een paar dagen na de feestelijke mantra-avond die we vlak voor Kerstmis hielden kreeg ik een mailtje van een bezoekster. Zij had vanuit het oosten van het land de reis naar Amsterdam ondernomen, samen met haar moeder, die heel graag wilde, ondanks een toenemende slechthorendheid die meedoen niet makkelijk maakte. Onze vrijwilligers hadden voor haar een plekje zo dicht mogelijk bij de piano geregeld, om de kans van slagen te vergroten. Ze heeft heel blij meegedaan en bijna alles kunnen horen. Bijna alles….

Dat ze mij (bijna steeds) kon verstaan is nog best opmerkelijk want de geluidsversterking is in een kerk altijd lastig en bovendien spreek ik lang niet altijd heel duidelijk, zeker niet als ik enthousiast word. Soms zingen mensen dus een net wat andere tekst dan ik voorzing. Dat geeft meestal niks, het kan zelfs heel geestig zijn, zoals nu ook bleek. Want we zongen Ohm Shalom Salaam. Althans, de meeste mensen zongen dat. Maar haar moeder, zo bleek in de trein terug, had uit volle borst Home Shalom Salaam gezogen.

Een vondst
Wat een fantastisch misverstand. Ik vind het meteen een vondst, juist omdat we in die oerklank Ohm natuurlijk ook ons diepste thuis bezingen. Misschien moeten we ‘m maar erin houden. Een garantie voor een snelle aardse thuiskomst bleek het in dit geval niet: moeder en dochter waren op de terugweg zo vol van de ervaring van de avond dat ze eindeloos in gesprek waren en tot tweemaal toe in de verkeerde trein stapten waardoor het nog spannend werd of ze niet ergens zouden stranden. Maar het lukte en toen verzuchtten ze samen, lachend: eindelijk thuis.

Dit mailtje zette me ook aan het denken. Wat is thuis? Best een simpele vraag. Maar hoe meer ik op die simpele vraag kauw des te meer verdwijnt een eenduidig antwoord uit het zicht. Wat me wel duidelijk wordt, is: thuis is niet een plek. Thuis is eerder een ervaring. Herken je dat? Het is een ervaring van rust, maar die rust is niet de rust van effe-niks-meer-hoeven, maar veeleer de rust van: alles is welkom. Inclusief alles in mezelf. Ik ben welkom, bij mezelf. En ik ben open voor wat er komt. Ik ben wakker, bereid om te ontvangen wat het leven voor me in petto heeft, ook als ik niet weet wat dat zal zijn.

Is dat thuis misschien toch een plek, maar dan in mijzelf, ergens in mijn buik of hart, waar ik fysiek die rust kan ervaren? Ja, dat zou je kunnen zeggen, maar simpel aanwijsbaar is hij ook dan misschien toch niet. Want hoe dichter ik bij die plek kom, des te meer is het de vraag of het eigenlijk wel een plek is, het lijkt eerder een onbegrensde open ruimte, of misschien: een beweeglijke bron waardoorheen het leven met z’n al z’n ervaringen stroomt.

Levendige vrede
Die bron is mij heel dierbaar, want het is ook de bron van alle muziek. Muziek heeft allerlei kostbare aspecten en één ervan is: in muziek kunnen we thuiskomen. Spelend en zingend raken we uit het hoofd in het lijf en zelfs daar weer voorbij: we vallen even samen met het moment. Met tijdloosheid, kun je ook zeggen, want dat is misschien wel hetzelfde. Achter de piano, zingend met allemaal medezangers, uit volle borst, of juist heel ingetogen, ja, dan voel ik me thuis, dan word ik muziek, dan is er een levendigheid in mij die tegelijk vervuld is van een rust waarin er niks anders hoeft dan alleen dit. Vrede, Shalom, Salaam.

In die levendige vrede ontstaat er dan vaak ook nog spontane meerstemmigheid, een harmonie waarin alles en iedereen welkom is. Waarin we iets van ‘de heelheid waar een mensenhart altijd van blijft dromen’ kunnen ervaren. We komen dan thuis. Dat is fijn, maar het is veel meer dan dat alleen: we doen dan iets goeds voor de wereld. Maatschappelijk verkeren we in allerlei crises waarvan het eind niet erg in zicht komt. Ik denk dat deze wereld een grote behoefte heeft aan mensen die in zichzelf kunnen rusten. Bij hen begint de transformatie naar een werkelijk andere samenleving.

Een mysterie dat gevierd moet worden
Laten we de bron van muziek dus keer op keer vieren. Bijvoorbeeld binnenkort tijdens het ‘Lied van de Ziel’, of tijdens de kennismakingsmiddag die daaraan voorafgaat en waarvan de naam al verwijst naar die bron: ‘Jij Bent Muziek’. Of in april als we in ‘Nieuwe Ruimte’ een middag zullen verkennen hoe je zingend met rouw en verlies kunt omgaan. En natuurlijk komen we dan als altijd een mysterie tegen: die bron zijn jij en ik zelf én hij is onbevattelijk veel groter dan wij kunnen bevatten. Dat mysterie zullen we vieren als we ‘Ohm’ zingen. Of ‘Home’. Mag ook.

Hartelijke groet,
Jan Kortie

Nieuwsbrief december 2024

Column door...
Anna Fernhout
De regen zal stoppen, de nacht zal eindigen, de pijn zal vervagen. Hoop is nooit zo verloren dat het niet kan worden gevonden.
- Ernest Hemingway
Ik trek m’n gordijn langzaam opzij. Weer een grijze hemel. Nog geen direct zonlicht te bekennen. Al acht dagen op een rij nu, een record sinds 1993!
Grauw, grijs en duister omringd mij en jou terwijl we toe bewegen naar de langste nacht van het jaar, aankomende zaterdag. En dan heb ik het nu alleen nog maar over het weer en niet over wat er allemaal gaande is in de wereld en ook somber makend is. Elke keer als ik een blik op het nieuws werp voel ik me minder opgewekt. Wordt dit een deprimerende column? Nee hoor, zeker niet. Dit wordt juist een column over hoop. Omdat ik denk dat we dat nu nodig hebben: durven hopen. Durven zoeken naar het licht in het donker. En dat koesteren en uitdragen.

Hoop en heling
Op dit moment werken we in onze opleidingsblokken ook met het thema ‘hoop’. En in de voorbereiding hierop las ik iets interessants over dit thema. Uit onderzoek is namelijk gebleken, binnen een therapeutische setting, dat cliënten die beginnen aan therapie mét hoop meer heling ervaren uiteindelijk dan cliënten die beginnen zónder hoop. De anticipatie van heling, van een geloof dat zegt ‘het kan goed komen’, of ‘het kan beter worden’, zorgt ervoor dat de kans groter is dat iemand ook daadwerkelijk heelt. Ik dacht bij mezelf: interessant, als de kracht van hoop werkt binnen therapie, dan werkt het ook daarbuiten in de rest van het leven. Dus wat nou als we met zijn allen hopen op een betere wereld? Massaal, met elkaar (al zingend) hopen? Niet vanuit een naïviteit en ontkenning van de realiteit, maar vanuit een vertrouwen dat onze hoop ertoe doet. Dat onze hoop iets in beweging zet en een positief en krachtige werking heeft op onszelf en de wereld om ons heen.

Help!
Hoop gaat ook over durven uitreiken. Durven zeggen ‘ik weet niet of het goedkomt, maar ik hoop het toch’. Hoop maakt ons nederig, omdat we datgene wat we hopen niet zelf kunnen bewerkstelligen. Anders zouden we het niet hoeven hopen. Het brengt ons eigenlijk in een laag van ons bestaan waarin we het niet zelf kunnen oplossen. Dat is spannend en kwetsbaar, omdat het gaat over vertoeven in een gebied van niet-weten. Misschien leeft er wel een hoop in jou, of een diepe wanhoop of juist een enorme hopeloosheid. In onze opleidingsmodules maken we contact met onze hoop (of wanhoop/hopeloosheid) en vervolgens zingen we het woordje 'help'. Dit zingen we terwijl we onze handen uitreiken naar boven, naar iets of iemand die ons misschien kan horen en kan helpen bij onze hoop. Dat kan een bevrijdende en openende ervaring zijn om je hoop in je handen te leggen en die handen vervolgens te openen. Heb je dat wel eens geprobeerd?

Aankomende zaterdag is het thema ‘hoop’ tijdens zangcirkel HartZing die ik geef. We zullen allerlei mantra's en liedjes zingen, waaronder een mantra over hoop, en ook zullen we het woordje 'help' zingen. Wat hoop jij voor jezelf in het nieuwe jaar? Of wat is je hoop voor de wereld? Weet je welkom zaterdagavond. Er zijn nog een paar plekjes vrij.

We gaan sowieso een bijzonder weekend tegemoet. Vrijdagavond starten we met Jan zijn mantra-avond Het Lied van de Ziel, op zaterdag geef ik dus HartZing en op zondag geeft Erica haar One Voice zangcirkel. In totaal komen er zo’n 1200(!) mensen zingen. Dat zijn 1200 mensen die hun eigen unieke stem komen laten horen en vanuit hun eigenheid zullen opgaan in één gezamenlijk lied. Samen zingen en daarin samen zijn voelt voor mij sowieso altijd al hoopvol. Stel je voor dat al die mensen aankomend weekend wat hoopvoller naar huis gaan, met een hart wat net iets meer open is. En dat die mensen weer andere mensen die ze tegenkomen daarmee besmetten. En die mensen komen weer andere mensen tegen die ze daarmee besmetten.. en die mensen weer andere mensen.. en die mensen weer andere mensen... en die mensen weer andere mensen..

Hoopvolle gedacht, niet?

Groet,

Anna Fernhout 

PS Hoop jij in het nieuwe jaar te ontdekken of er een stembevrijder in jou huist? Onze nieuwe folder van de opleiding is af en kun je hier aanvragen. Op maandag 29 september starten we een nieuw leerjaar.

https://centrumvoorstembevrijding.nl/52129-2/

Speciaal bericht van
Marjo Brenters
Laten we aan alle verhalen voorbij gaan
En komen tot wat waar is in ons.

Laten we daarvan de alomvattende tederheid voelen.
Houd vast aan niets.
Kom met volkomen lege handen tot jezelf.

Rumi

Terwijl ik dit gedicht overtyp om het bovenaan deze column te zetten, dringen de woorden dieper in me door dan toen ik ‘bedacht’ dat dit hier goed zou passen. Vooral die alomvattende tederheid treft me; het brengt me bij mijn hart dat voelt wat waar is in me.

Ik neem je graag mee in een kleine terugblik op de afgelopen periode, die geleid heeft tot dit moment, tot deze extra Nieuwsbrief. Fijn dat ik de ruimte krijg voor een persoonlijk woordje aan jou als lezer.
Ik ga met pensioen; ik sluit mijn Bredase praktijk voor stembevrijding en schrijven. En ik neem dan ook afscheid van mijn dierbare collega’s van het Centrum voor Stembevrijding. En daarmee van alle klanten daarvan; al die mensen die ik de afgelopen pakweg zestien jaar heb ontmoet en met wie ik heb mogen werken in dagworkshops en cursussen zoals Michelangelo, Goud, het Introductiejaar en natuurlijk de Zang- en Stilteretraites in Baarlo.

Zee van liefde
Los van het feit dat ik daadwerkelijk pensioengerechtigd ben, komt mijn besluit vooral voort uit het proces van ziekte en herstel dat ik het afgelopen anderhalf jaar heb doorgemaakt. Ik werd als het ware gedwongen om ‘aan alle verhalen over wie ik was en ben, voorbij te gaan en te komen tot wat waar is in mij’. Mijn werk kon ik een tijdlang niet of maar heel mondjesmaat doen en ik was meer dan ooit afhankelijk van de hulp en steun van anderen. Daarvan ontving ik meer dan genoeg, wat een zee aan liefde voelbaar maakte. Mijn hart stroomde over van dankbaarheid. Ik registreerde elk gebaar, voelde ieder lied dat voor en met mij werd gezongen.

Ik hoor het vaker, hoorde het ook van lotgenoten; bij ernstige ziekte ontstaat er een gevoeligheid voor wat ons omringt aan schoonheid en liefde, alsof het hart zich daaraan mag laven in een zware tijd. Misschien meer nog, alsof het échte leven zich opdringt, dwars door de dreigende dood heen. Zo heb ik bijvoorbeeld de kracht van de natuur nooit eerder zo sterk ervaren als toen; elk blaadje zag ik bij wijze van spreken groeien.
Aan het sterfbed van mijn moeder, enkele maanden geleden, had ik een soortgelijke gewaarwording: een diepe eenvoud, er is alleen maar dít, een lichaam dat het leven voluit heeft geleefd en dat aan het eind stil wordt en sterft. Het leek een heel dun lijntje waarover zij uit de tijd viel.Ik ervaarde een alomvattende tederheid toen zij zich overgaf en het leven losliet.

Ergens in de weken daarna viel in mij het besluit om met pensioen te gaan. Nog niet zo gearticuleerd, maar meer als een gevoel dat er iets ‘klaar’ was. Een verlangen naar eenvoud, rust, minder ruis. Het gevoel werd steeds helderder en dus was het besluit uiteindelijk niet zo moeilijk.

Pensioen, wat is dat eigenlijk?
Maar ja, hoe dan, wat dan? Hoe werkt dat als je een eigen praktijk hebt, geen ‘baan’ met een werkgever, maar eerder iets ‘bent’ – althans, uhm, bén ik stembevrijder, ben ik schrijver? Val ik daarmee samen?
Het antwoord daarop is nee, natuurlijk niet.
Ik ben een mens die werkt als stembevrijder en schrijver. Dus de vraag is vooral of de professional in mij met pensioen kan gaan.
Ik kwam erop uit dat de vorm van een eigen praktijk me niet meer past. Het is een gestolde vorm geworden, met een website, een aanbod, klanten, facturen. Precies dát wil ik niet meer, want het zet me vast en mijn energie gaat er niet meer van stromen – en juist energie blijft een punt van aandacht.
Intussen gaat mijn talent natuurlijk niet met pensioen. Ik blijf mijn licht verspreiden en hoop dat nog heel lang te doen, in elke vorm die zich aandient waar ik een Ja bij voel. Dat zal ongetwijfeld vaak zingend en schrijvend zijn. Zeker weten doe ik het niet. De toekomst ligt open, ik stap met al mijn vragen het labyrint in, benieuwd naar mogelijke antwoorden. Ik ben benieuwd wat ik ‘wil worden’…

Graag bedank ik hierbij alle collega’s van het Centrum voor Stembevrijding voor de inspiratie die we al die jaren hebben gedeeld. Er is zo ontzettend veel liefde voelbaar voor dit prachtige werk en voor elkaar!

Jou, lezer, bedank ik van harte voor het vertrouwen dat ik al die jaren heb ontvangen. Ik koester de herinneringen aan jouw stem, die ik tot mijn grote vreugde in alle toonaarden heb mogen horen. Wat een genade!

Dat alles moet natuurlijk gevierd worden, dus lees vooral hieronder verder.

Vrede en goeds voor eenieder,

Marjo 

Zielsveel Zingen – een buiging voor de muziek

Zondag 19 januari om 15.30 uur is er een speciale editie van Zielsveel Zingen, in de prachtige Lutherse Kerk midden in het centrum van Breda. Marjo Brenters en Wim Stokwielder nemen je dan mee in het zingen van mantra’s en ander vreugdevol zielsgezang.

Borrel na!

Na afloop (rond 17 u) heffen we graag het glas met je ter ere van dit mooie werk, als een buiging naar de muziek en naar iedereen die zingt!

Datum: zondag 19 januari 2025
Aanvang: 15.30 uur (kerk open om 15.15 u)
Aanmelden: via e-mail
Adres: Lutherse Kerk, Veemarktstraat 11, Breda (10 minuten lopen vanaf station)
Entree: vrije gift (er staan mandjes in de kerk, of ter plekke via QR-code)

Ton van Wolde
Niet vechten, niet vluchten, maar voelen.
(Hans Laurentius)

‘Welk probleem lost Stembevrijding eigenlijk op?’ Vroeg iemand laatst aan mij. En ik antwoorde gelijk: Elk probleem! En daar lachten we samen hartelijk om. Ja ja ja erg leuk. Maar een kort ogenblik later wist ik ineens vrij zeker dat in mijn antwoord naast leuke gekkigheid ook een kern van waarheid zat.

Het is natuurlijk ook een beetje een spel van woorden want, wat is eigenlijk een probleem en wat is oplossen? Daar kunnen jij en ik heel andere ideeën over hebben. Maar de stelling: Stembevrijding lost elk probleem op, vind ik wel wat hebben. Het klinkt bijna als een wasmiddel reclame maar dat is zeker niet de bedoeling. Er wordt niets weggepoetst of mooier gemaakt bij stembevrijding. Juist niet. We duiken erin, verbinden ons ermee en laten toe wat het met ons doet.

Als ik naar mijn stembevrijders werk kijk dan ontmoet ik daar soms mensen met een probleem waar ze graag vanaf willen. En als we daar dan eens goed naar kijken blijkt dat het probleem meestal gaat over een ervaring in het verleden waar ze nog mee worstelen of een mogelijk toekomstige ervaring waar ze op z’n minst tegenop zien. In mijn ogen gaat het dan niet over een probleem maar over ‘worstelen’, ‘tegenop zien’ en ‘vanaf willen’.

In de kern gaat een probleem meestal over niet kunnen, willen of durven voelen wat we ervaren. Er is verdriet, er is angst, schaamte, woede, liefde, leegte of wat dan ook. Het dient zich aan en wil alleen maar door je heen stromen. Het wil alleen maar helemaal ervaren worden en expressie krijgen. Meer niet. Maar dat is lang niet altijd makkelijk.

Onze ervaring kan ontzettend overweldigend zijn, het kan ons de adem benemen of naar de keel vliegen. We kunnen het idee hebben dat we het niet kunnen dragen, dat het gek of stom of onzinnig is, en zelfs dat we het niet overleven als we het helemaal toelaten.

Die angst en onzekerheid zorgt er vaak voor dat we ons ervoor afsluiten, we duwen de ervaring weg, we onderdrukken, verstoppen of ontkennen het. We houden ons groot. Niemand ziet mijn tranen, niemand ziet mijn angst. Er is niks aan de hand. Hoe gaat het met je? Ja … Goed. Wie kent het niet?

We doen het allemaal. Het hoort bij menszijn. Het is ook niet erg en het hoeft ook niet weg. Bij stembevrijding zeggen we niet voor niets altijd: Alles doet ertoe. Het gaat erom je te verbinden met je ervaring in het moment. Wat het ook is. En ‘worstelen’, ‘tegenop zien’ en ‘vanaf willen’ zijn vaak geweldige startpunten om met je lied van het moment te beginnen. Hoe klinkt jouw worstelen?

Toen ik zelf ooit weer eens vastzat in het idee dat ik een probleem had en ik iets moest doen om het op te lossen, zei iemand de wijze woorden: ‘Het gaat niet om wat je moet doen, maar om wat het met je doet.’  En dat is me altijd bijgebleven. De vraag: ‘Wat doet het met me?’ brengt me meteen bij mijn ervaring, bij mijn gevoel.

En dat is waar stembevrijding voor mij over gaat. Het is geen techniek om beter, zuiverder of gelukkiger te worden. Het is niet een methode om iets te bewerkstelligen of ergens vanaf te komen. Het gaat om jouw unieke ervaring in het moment en daar dan geluid aan geven. Het is puur en eerlijk aanwezig zijn bij jezelf. Bij je eigenheid, je eigen stem, je eigen geluid.

En het wonder van aankomen bij jezelf en je eigen stem is dat het je een ervaring van ruimte en vrijheid kan geven. Een ervaring van vrijuit stromen, van moeiteloos klinken, van opgaan in iets groters. Je kunt je als het ware even mee laten voeren door alles wat in jou opkomt en je verwonderen over wat daarin zichtbaar en hoorbaar wordt.

Stembevrijding kan niet elk probleem voor je oplossen maar het kan je wel helpen om zelf even op te lossen en in een ervaring te komen waar problemen en oplossingen er helemaal niet meer toe doen. En dat is een heerlijke en zeer aanbevelenswaardig ervaring.

Groet,

Ton van Wolde

Column door...
Erica Nap
Er was eens een wetenschapper die op zijn werkkamer bezig was met een project om de wereld te verbeteren. Zijn bureau lag vol met rapporten en wetenschappelijke tijdschriften en boeken.
Zijn dochtertje wilde echter graag met hem spelen en kwam hem telkens storen.
Toen de econoom het zat was scheurde hij een wereldkaart uit een tijdschrift dat op zijn bureau lag. Hij nam een schaar en toverde de wereldkaart om tot een legpuzzel. Die gaf hij aan zijn dochter met de opdracht om de wereld ‘in orde te brengen’.

Tot zijn verbazing was zijn dochter, die de kaart van de wereld nog helemaal niet kende, al binnen vijf minuten klaar.
‘Hoe heb je dat voor elkaar gekregen?’ vroeg haar vader.
‘Dat was gemakkelijk,’ zei het meisje. ‘Ik had gezien dat op de achterkant van de wereldkaart een foto van een mens stond. Ik heb alle stukjes omgedraaid en eerst de mens in orde gebracht. En toen ik alles daarna weer omdraaide zag ik dat de wereld ook in orde was’.

Het is één van de prachtige hoopvolle verhalen uit 'Een flits van inzicht' van de Nederlandse dichter en filosoof Hein Stufkens. Hoopvol in een tijd waarin het nieuws mij meer dan eens een gevoel van machteloosheid bezorgt en mij de vraag doet stellen: ‘Wat kan ik doen? Wat is mijn bijdrage? Welk wonder is er nodig? En natuurlijk… wat betekent ons vak, stembevrijding, in deze tijd? Wat is onze bijdrage aan de orde, ik zou zeggen… de harmonie, in mens en wereld?’

Eigenlijk zou ik zonder terughouden willen zeggen: die bijdrage is enorm. En wat mij betreft verdient zij het om nog veel meer terrein te winnen. Het liefst in binnen- én buitenland eigenlijk. Of denk ik dan de groot? Past mij iets meer bescheidenheid?

 foto: Frank Kouws

Ik denk het niet. Als er dan al een wonder nodig is denk ik dat stembevrijding één van de wonderen is die ons geschonken is in deze tijd. En wel om de volgende reden: ik ben er heilig van overtuigd dat we de vrede in ons zelf en in de wereld niet zozeer vinden door te ‘werken aan vrede’ maar juist door ruimte te geven aan én ontvangen en gehoord te worden in onze ónvrede. Dat we de orde niet herstellen door te stríjden tegen alles wat niet in orde is maar door  durven te voelen en expressie te geven aan alles in ons wat niet ‘in orde’ is. Dat we onze kracht en potentie hervinden door stem te geven aan ons gevoel van machteloosheid. Dat we vreugde hervinden door voluit ons verdriet te kunnen uiten. Ik geloof dat wereldvrede begint daar waar we ruimte en bedding vinden om ‘au’ te zeggen tegen onze eigen levenspijn. Want daar waar mijn pijn gevoeld, doorleefd en geuit mag zijn stopt mijn neiging om het ‘uit te vechten’. Daar hervind ik de vrede en de vreugde die niet afhankelijk is van mijn gelijk. Wel van gehoord zijn, van in liefde ontmoet zijn, door mijzelf en door de ander. Expressie geven aan álles wat in ons leeft en daarin ontvangen worden is de grote helende werking van stembevrijding.

Maar dat niet alleen. We geven namelijk niet alleen expressie. We maken er muziek van!
En…. daar waar we muziek maken van alles wat niet in harmonie is in onszelf wordt het opgenomen in de grotere Harmonie die muziek, vreugde en vrede IS. Precies dat zie ik al 20 jaar voor mijn ogen gebeuren en elke keer weer voel en zie ik dat het een wonder is. Geen methode, geen project, geen lineair pad… gewoon… een wonder. De alchemie waarin we al onze ‘zware metalen’ omsmeden tot louter GOUD.
Vanaf januari geef ik tot mijn grote vreugde een jaartraining binnen ons Centrum met deze titel; Goud. Met een groep van 12 deelnemers reizen we een jaar lang samen op om het wonder van stembevrijding te ervaren en ons innerlijk goud op te delven in de veilige bedding van elkaar en de heilige bedding van de muziek.

En… hieronder vind je ons rijke aanbod van de komende maanden. Weet je welkom! Met álles in jou wat niet in harmonie én wat wel in harmonie is. Laten we er muziek van maken. Samen.

Groet,

Erica Nap

Column door...
Jan Kortie
Niets is zwaar, zolang wij licht zijn
Richard Dehmel
Binnenkort vieren we Allerzielen. Dat is een van oorsprong katholieke gedenkdag voor de overledenen, dus die dag gaat over rouw, afscheid, sterfelijkheid. En toch staat er echt: we vieren Allerzielen. Paradoxaal, nietwaar? Maar ja, het is precies het besef van onze sterfelijkheid dat ons helpt om ons de kostbaarheid van iedere dag te realiseren en ervan te genieten, zoveel als we kunnen. Dus om ons leven te vieren. Allerzielen heeft dus twee kanten: rouw én vreugde. Laat ik bij beide even stilstaan.

De achterkant
Om te beginnen: rouw. Een van de mooiste uitspraken die ik daarover ken is deze: rouw is de achterkant van liefde. Er is rouw omdat er liefde was, verbondenheid. De mooie ervaring is voorbij, de geliefde persoon is er niet meer. Dat doet pijn. Ons hart breekt. Au. Waar eerst nabijheid was is nu gemis voelbaar. En eigenlijk gaat dat gemis nooit over. Het kan verzachten, het kan draaglijk worden. De tijd kan ons daarbij helpen. Maar we kunnen er niet veel in regisseren. Verzachting ontstaat niet omdat wij daar ons best voor doen, ze ontstaat omdat de tijd er rijp voor is en omdat we de pijn ruimte hebben gegeven, soms bijna eindeloos. We hebben niet iets goed ‘verwerkt’, we hebben ook niet iets ‘een plaats gegeven’, nee, we hebben iets toegelaten, erkend of zelfs verwelkomd. De geliefde is er niet meer, maar de liefde in ons is misschien zelfs gegroeid.

En muziek kan ons daarbij helpen. Recent was op onze klassieke radiozender een top 400 te beluisteren. De top drie bestond uit de Matthäus Passion, en twee Requiems. Muziek die troost en bemoedigt, die ons laat voelen dat er meer is, die een mysterieuze ruimte in onszelf opent. Dat soort muziek is geliefd, want ze opent een weg naar ons hart, welhaast vanzelfsprekend en moeiteloos. Voorbij woorden, voorbij begrijpen. Al luisterend of zingend ervaren we een dieper contact, met ons hart, met elkaar. In de mysterieuze ruimte van de muziek zijn we niet meer alleen. En al is het misschien maar voor even, toch is het heilzaam, hoopvol, steunend. Die kans grijpen wij straks met Allerzielen ook aan: we geven zingend ruimte aan ons gemis.

Maar er is meer
Met het gedenken van anderen die gestorven zijn worden we ook herinnerd aan onze eigen sterfelijkheid. Dat kan behoorlijk confronterend zijn, niet iedereen vindt het gemakkelijk om zich daartoe te verhouden. Maar voor wie dat wel aandurft opent zich potentieel een nieuw perspectief, en Allerzielen biedt ons dat perspectief. Op twee manieren.

Het eerste perspectief
Al wat op aarde leeft sterft. Maar dat betekent ook: alles wat nog niet gestorven is leeft! Ik zal sterven, maar nu leef ik! Ik weet niet hoe lang nog, maar ik weet wel: nu besta ik, in deze vorm. Dus zegt de Bachvereniging: pluk de dag! Wat mij betreft betekent dat niet: leef er maar op los, werk je bucketlist af, zorg dat je niks mist en niks tekortkomt. Dat is allemaal niet fout, maar ook niet persé heel vervullend. Ik voel meer voor: laat het leven echt toe in z’n volheid. Koester het feit dat jij een mens bent die een uniek leven leidt, er is niemand zoals jij. Niemand ervaart wat jij ervaart, niemand heeft de lessen geleerd die jij geleerd hebt, niemand heeft jouw talent, niemand kan jouw bijdrage leveren. Niemand kan zingen zoals jij, niemand kent jouw lied. Zelfs jij kent het pas als je het zingt. Dit is het eerste perspectief waar ik op doel: verwonder je, steeds weer, want je bent een éénmalig wonder. Die gedachte geeft ruimte om te genieten. Van ieder moment waarop je iets ontvangt of juist kunt geven, van ieder moment dat je iets moois ziet, iets lekkers proeft. Van ieder moment, lang of kort, waarop je gelukkig bent. Van ieder moment dat je dankbaarheid ervaart. Van ieder moment dat je liefhebt, op jouw onnavolgbare wijze. Richt je blik op wat er wél is, zolang het er is. Voor de duidelijkheid: dat betekent niet dat je je af moet wenden van je verdriet als dat er is. Want ook daarin schuilt een wonder, en misschien kun je dat ervaren als je erin zingt, huilt, zingt, huilt, zingt, lacht, huilt, zingt. Iedere jammerklacht laat zich ook bezingen en dat kan troostend zijn en soms zelfs heerlijk.

Het tweede perspectief
Het tweede perspectief dat Allerzielen biedt is van een andere orde. Het zit in het woord ziel. We vieren niet allerlichamen. Onze lichamen sterven, ja, ik peper het je nog maar eens in. Onze persoonlijkheid sterft. Ik sterf. Misschien beter gezegd: de persoon Jan sterft. Maar het wil er bij mij niet in dat daarmee al mijn ervaringen verloren gaan. Ik zou nu kunnen schrijven: mijn ziel sterft niet. Maar eigenlijk weet ik niet wat dat betekent. Wat is die ziel dan? En waar? Hier val ik stil. Hier heb ik je vooral vraagtekens te bieden. Maar die vraagtekens zijn mij wel dierbaar, er zit leven in, een ander soort leven. Ze brengen me in contact met een mysterieuze ruimte, en met een vermoeden van een bron. Een ruimte van licht, van hoop, ja, van vreugde. Dat is het tweede perspectief: jij en ik maken deel uit van een ons overstijgend mysterie. Daar kan ik over nadenken en praten en schrijven. Maar veel liever zing ik erover. Liefst samen met jou. Want dan pas wordt het echt vieren.

Kom je ook?

Hartelijke groet,

Jan Kortie

PS
Vieren kan natuurlijk op veel manieren. Ook in allerlei andere activiteiten zoals je die hieronder aantreft kun je vieren dat je leeft, met alles wat er dan tevoorschijn komt.

Column door...
Kes Blans

Beste lezer, ik neem je even mee terug in de tijd:

 ‘Poeh, dit heb ik hard nodig.’ Zeg ik zachtjes tegen mezelf. Ik ga eindelijk met vakantie, na weken van intense repetities voor een voorstelling die uiteindelijk werd afgelast. Een enorme domper. Dus ik heb extra veel zin in deze vakantie. Even weg voor de nieuwe en geweldige projecten beginnen; assisteren bij de opleiding Ode aan de Vreugde, een nieuwe reeks ‘Zing Het Eruit!’ en een leuke rol in een nieuwe tv-serie. Mijn geluk kan niet op!

Valencia…
Ik geniet van de warmte, het geweldige eten, de prachtige architectuur, het verleidelijke strand, de bruisende nachten.

Ik fiets door de stad…
Voel een druppel…
En nog een druppel…
En nog een paar…
Ik ben niet van suiker…
Ik fiets door…
Op naar weer een lekkere lunch…
Tapas…
Yummm…
Rotonde…
Bochtje…
Glij…
Glij…
Glad…
De weg is glad…
Ik val…
Nee toch?
Ja toch…
BAM…

Ik val hard op de straat. Met volle kracht op mijn heup. Er schiet een intens heftige pijn door mijn lijf. Oh, dit voelt niet goed. Dit is niet goed. Kan ik bewegen? Ja, maar het doet afschuwelijke pijn. Ik wil dat het geen pijn doet. Ik denk bij mezelf: “Ik ben alleen maar van de fiets gevallen, dat is echt niet zo erg. Stel je niet aan. Je bent een Nederlander, je bent bij wijze van spreken geboren op een fiets. Hoezo ben je er überhaupt vanaf gevallen?” Ik sta op, probeer te lopen, lukt me niet echt. Ik strompel naar een trapje. Ik ga zitten. En ik voel: “dit is niet goed…”

En het is ook niet goed. Na veel onderzoeken, veel gebaren, veel gebrekkige gesprekken half in het Engels en Spaans, heen en weer gedoe, röntgen en scans, blijkt helaas mijn heup gebroken. Ik word meteen geopereerd en er wordt me verteld dat ik maanden tot een jaar bezig ben met revalideren…

Dit is niet wat ik gepland heb. Dit is niet hoe het moet gaan. Hoe moet dat met die serie als ik niet kan lopen? Ben ik op tijd uitgerust genoeg om stembevrijding te geven? Is dit dus het einde van mijn vakantie? Hoe kom ik überhaupt thuis?’

Dit was dus echt een enorme tegenslag! Ik schoot op dat moment vrij snel in oude patronen. Ik kwam in verzet; ‘Hier heb ik geen zin in. Dit gaan we niet doen.’ Ik heb de neiging om hard door te duwen. ‘Ik wil zo snel mogelijk weer lopen, zo snel mogelijk naar huis. Ik moet en zal die tv-serie doen en ik moet en zal op tijd beter zijn voor mijn nieuwe stembevrijding activiteiten.’

Je zou misschien denken dat ik als stembevrijder meteen ben gaan zingen, zuchten of klagen. Maar dat heeft me toch een paar dagen gekost. En dat komt door het verzet. Hoe meer ik het nodig heb om te zingen, hoe groter het verzet wordt. ‘Ik heb geen zin om mijn pijn aan te kijken. Dat heb ik toch al lang gedaan? Moet dat nou weer? Moet ik wéér naar mezelf gaan kijken, voelen, stil worden of zingen?’ En ik ben gelukkig niet de enige die dat heeft. Ik hoor dat vaker in mijn praktijk en bij de lessen die ik geef.

Maar er kwam zoveel rust en ruimte op het moment dat ik eindelijk besloot te gaan zitten om mijn lijf te voelen, toen ik ruimte gaf aan wat er was, toen ik bezong wat ik voelde. En er gebeurde ook meteen veel in mijn lijf. Ik voelde spieren die strak stonden langzaam ontspannen. Ik voelde verdriet loskomen dat ik had weggestopt. Ik voelde de muziek naar bovenkomen die bezongen wilde worden.

Doordat ik het verzet zo goed ken en omdat ik weet hoe bevrijdend het kan zijn om dan toch te zingen geef ik een reeks van avonden. Als een soort van stok achter de deur. Zes keer zingen, of je nou zin hebt of niet. ‘Zing het eruit!’ is een uitnodiging om de diepte in te gaan, ook als je verzet voelt, ook als je eigenlijk geen zin hebt om te zingen. Samen, in een veilige groep, leren uiten te geven aan je pijn, vreugde, liefde of verdriet; zingend expressie geven aan wat je voelt. Want hoe zit het met jou en je zingen? Heb jij ook een steuntje in de rug nodig? Hieronder vind je weer ons aanbod, waar je natuurlijk welkom bent.

Warme groet,

Kes Blans

Gisteren gaf ik de dag ‘Naar Binnen en Naar Buiten’. Het blijft me steeds weer verbazen..
Mensen komen, ik weet niks van ze, zij ook niks van elkaar. We doen een korte voorstelronde en gaan aan de slag. Aan het einde van de dag weet ik heel veel. Niet over hun leven, hun geschiedenis of hun toekomstplannen. Maar wel over wie ze zijn, op een diepere laag. Ik kan hun hart voelen en horen waar hun stem in vrijheid komt en waar ze zichzelf inperken of forceren. Iedere deelnemer zette gisteren een stap in meer vrijheid. In meer ruimte. In meer kracht. In meer aanwezigheid en in meer levendigheid. En dat werkte aanstekelijk in de hele groep.

Zo begonnen we gisteren als vreemden en gingen we warm uit elkaar als bekenden. Of ik zou kunnen zeggen, we gingen uit elkaar met herkenning. Iedere stem was anders en ieder proces was eigenzinnig, maar onder die verscheidenheid was er verbinding en gezamenlijkheid. Niet omdat we hetzelfde geloof aanhangen, of op dezelfde politieke partij stemmen, niet omdat we houden van dezelfde muziek of fan zijn van hetzelfde voetbalteam. Nee, onze verbinding was ons mens-zijn. Die verbinding voelen is helend, omdat je er niks voor hoeft te ‘kunnen’ of voor hoeft ‘te doen’. En wat moeten we toch veel kunnen en doen van onszelf vaak! Terwijl verbinding juist ontstaat als we ophouden iets te doen en gewoon onszelf zijn. Als we vandaaruit zingen dan kan die verbinding tussen ons nog meer verdiepen en openen. Het is voor mij de kern van stembevrijding: we zingen onze eigenheid om vervolgens te voelen dat we op een dieper niveau juist hetzelfde zijn. We zijn allemaal bijzonder, bang, krachtig, kwetsbaar en ook zijn we allemaal gewoon heel gewoon.

Een nieuwe seizoen
We trappen het nieuwe seizoen pas echt af op 27 september. Dan geven we onze benefietavond in Vrijburg, genaamd ‘Voorbij Grenzen’. Sarah zal solo een klaagzang zingen (yeahhh!), alvorens ze ons gaat meenemen in een gezamenlijke klaagzang. Wordt het een zware avond dan? Nee hoor. We gaan juist een klaagzang zingen om je ook te laten ervaren hoe bevrijdend dat kan zijn.

Vervolgens nemen Jan en ik je mee in het zingen van mantra’s en liedjes. Zoals je van ons gewend bent. Laura Hassler zal vertellen over Musicians Without Borders, het goede doel dat we steunen die avond. Zij bestaan dit jaar 25 jaar en hebben ook echt een steuntje nodig voor het bijzondere werk dat ze doen. Kom vooral als je zin hebt om een avond fijn te zingen, om te voelen dat je uniek bent en tegelijkertijd deel uitmaakt van een groter geheel, maar weet dus ook dat je echt een steentje bijdraagt aan een belangrijk goed doel.

We hopen je daar te zien!
Of bij een van onze andere activiteiten.

Groet,

Anna Fernhout

PS We waren vergeten om de ‘Naar Binnen en Naar Buiten’ van 24 september op tijd online te zetten. Dus daar zijn nog wat plekjes vrij!

Column door: Anna Fernhout
“Het is niet de criticus die telt; niet de man die erop wijst hoe de sterke man struikelt, of waar de dader van daden deze beter had kunnen doen. De eer komt toe aan de man die daadwerkelijk in de arena staat, wiens gezicht ontsierd is door stof, zweet en bloed; die dapper streeft; die fouten maakt, die telkens weer tekortschiet; die zichzelf uitgeeft aan een goed doel; die op zijn best uiteindelijk de triomf van hoge prestaties kent, en die in het slechtste geval, als hij faalt, op zijn minst faalt terwijl hij enorm durft, zodat zijn plaats nooit zal zijn bij die koude en timide zielen die noch overwinning noch nederlaag kennen.”
– Uit ‘De man in de arena’ speech van Theodore Roosevelt
‘Waar is m’n gitaar!? Ik kan hem nergens vinden. Ik had hem toch meegenomen? En nu is het te laat. Als ik naar huis rijd om hem op te halen dan ben ik nooit meer op tijd voor het concert. En waar zijn de andere bandleden? Waar is iedereen!?’

Badend in het zweet word ik wakker. Het is weer zo ver. Ik heb een nachtmerrie. Het is niet de eerste keer de afgelopen tijd. Ze verschillen soms qua verhaallijn. De ene keer ben ik m’n gitaar kwijt, de andere keer sta ik op het podium maar is er niemand gekomen om te zingen en te luisteren. Nog een andere keer zijn er wel mensen maar kijken ze me aan met een afkeurende blik die zegt ‘wat doe jij daar op het podium, jij hoort daar niet!’. Hartkloppingen, zweet, angst in m’n lichaam. En dan telkens weer die gedachte ‘Waarom dacht ik dat dit een goed idee was? Waarom heb ik zo’n groot concert gepland!?’

Het is me een dolle rit naar 11 mei. Op die datum geef ik m’n HeartFire concert in de Duif in Amsterdam. Een jaar geleden sprak ik met Jeroen en Daniëlle (organisatoren van de HeartFire concerten) en toen voelde ik een groot enthousiasme. Ik ga weer een HeartFire concert geven en dan m’n nieuwe EP lanceren! Wat een top idee, dacht ik toen alleen maar… Hoewel ik ook in dat moment wel vagelijk wist dat enthousiasme niet m’n enige metgezel zou zijn in de aanloop naar deze avond. Ik vermoedde al wel dat ik mezelf vanuit die enthousiaste ‘ja’ ook veroordeelde tot een periode waarin ik veel innerlijke werkjes zou moeten verrichten. En zo blijkt het ook te zijn, want angst, twijfel en spanning reizen als loyale reizigers mee naar deze dag (gelukkig zitten enthousiasme, plezier en zin ook nog samen erbij in de bus). De essentie van m’n angst zegt ‘ik ben niet goed genoeg’, en daarom ga ik natuurlijk compleet door de mand vallen op 11 mei. Dan gaat iedereen erachter komen dat ik natuurlijk niet op zo’n groot podium hoor te staan.

Nu kan ik gelukkig de humor wel inzien van de situatie. De titel van m’n nieuwe EP is namelijk ‘Al lang genoeg’. Als je wel eens bij HartZing bent geweest dan heb je vast de tekst van het refrein meegezongen: Al lang genoeg, ik ben, jij bent, al lang goed.
Ik heb dit lied geschreven omdat de angst om niet goed genoeg te zijn in mij leeft, maar ook omdat ik weet dat ik me daarin in goed gezelschap bevind. Want ik ken eigenlijk niemand die deze angst niet ook kent. En ik kan het weten, want ik heb veldonderzoek gedaan tijdens de HartZing avonden. Ik vroeg aan de mensen die kwamen of ze, als ze zich hierin herkenden, hun hand wilden opsteken. De onderzoeksresultaten waren pijnlijk duidelijk: wij mensen hebben een collectieve angst om niet goed genoeg te zijn.

De stem van m’n angst heeft natuurlijk ook wel een punt: ik loop het risico om te falen. Dat is waar. Ik loop ook het risico om ongegeneerd te stralen. Om volop te genieten. In beide gevallen kan ik in ieder geval zeggen dat ik in de arena stap. Bibberend en zinderend. Vol passie en angst, vol liefde en vertwijfeling, vol enthousiasme en vol spanning en boven alles: vol leven. Want dat is m’n verlangen: om vol te leven en vol tevoorschijn te komen in die levendigheid. Welke kleur die ook aanneemt. En dat is niet alleen mijn verlangen voor mij, het is ook mijn verlangen voor jou. Om jou uit te nodigen met jouw stem, met jouw levendigheid, met jouw angst en jouw vreugde. Want hoe zit dit met jou? Sta jij in de arena, of erbuiten?

De overtuiging ‘ik ben niet goed genoeg’ is natuurlijk een illusie. We zijn allemaal al lang goed genoeg. Alleen vergeten we dit soms. Ik herinner je, en mezelf, er graag aan. Bij deze. En ook op 11 mei. Daar ben je natuurlijk welkom. Bij de middag stembevrijding en bij het concert in de avond. En natuurlijk ben je ook hartstikke welkom bij alle andere activiteiten die eraan zitten te komen!

Warme groet,
Anna Fernhout

Column door…
Erica Nap
Sedert vijfendertig jaar verga ik van hoogmoed, dat is mijn manier om van schaamte te sterven.
– Jean Paul Satre
Als een dikke plakkerige deken valt ze soms over mij heen. De schaamte. Geen positieve affirmatie, geruststellende gedachte of afleidende leukigheid lijkt haar grip dan wat te verslappen. Ze wil gezien. En gehoord. Ze wil een stem.

De hoogmoed ken ik ook. Beschamend goed ken ik de hoogmoed. Met uitbundig enthousiasme laad ik regelmatig grote hoeveelheden hooi op mijn vork, ben ik trots op al mijn prestaties en ben ik ervan overtuigd dat toch menigeen veel van mij zou kunnen leren. “Goh Erica, hoe doe jij dat nou toch allemaal?”

En dan, als het allemaal even niet meer lukt, de ballen eerst nog één voor één maar al snel met grote bakken uit de lucht vallen, ik mijn ‘naam’ even niet hoog kan houden en ook mijn kinderen mijn glimlach niet meer geloven, is daar als eerste… de schaamte. Niet een beetje, maar veel. Ergens deep down blijk ik mij ineens te schamen voor zo’n beetje álles. Voor alles wat ik niet ben en niet kan en niet weet. Voor alle uiterlijke en innerlijk plaatjes waar ik niet aan voldoe.

Als ik een deelnemer in mijn groep zou zijn zou ik mij vragen… waar voel je die schaamte? Waar zit dat in je lijf? Leg daar je handen eens op? Hoe is dat? Kun je dat gevoel verwelkomen? Gewoon nu even. Zonder er een verhaal of iets van te maken. Gewoon maar puur zoals het voelt.

Ik zou je vragen daar naartoe te ademen. Het lucht en ruimte te geven. Bestaansrecht. Ik zou je vragen nieuwsgierig te zijn naar de muziek die onder je handen leeft. Ik zou je vragen niets in te vullen maar in te ademen. En dan uit met een zucht. En dan met een zucht met een beetje geluid. En langzaam naar een beetje meer geluid. Of een beetje veel.

Je zou je misschien schamen, voor wat er dan komt. Omdat je het lelijk vindt. Of te veel. Of te weinig. Of je zou bang worden voor wat je allemaal gaat voelen. Waarschijnlijk zou ik dan een grapje maken… dat je gelijk hebt of zo. Dat het ook echt héél lelijk is wat je doet. En dat voelen ook echt het allerbelabberdste is wat je kunt doen. Maar dat ik je toch aanraad het gewoon eens te proberen. Gewoon omdat het zo lekker is. En we zouden samen lachen, en je zou doorgaan.

Voor je het wist zou je zingen, ook al dacht je even tevoren nog dat je dat niet kon. Maar je zou zingen. Van de schaamte, en de pijn daaronder en… als je een beetje op mij lijkt… zou daaronder vandaan zomaar ineens een reservoir aan frustratie en boosheid kunnen openspringen. Je zou voelen hoe ontzettend genoeg je hebt van alle plaatjes waar je aan probeert te voldoen. Alles wat er móet. En dat al van zo jongs af aan! Misschien zou je het vuur voelen opvlammen en zou je de klank van jouw boosheid ontdekken en de levenskracht die daarin schuilgaat. Ik zou je vragen om iets te zingen als: “Dit ben ik” of “Laat me vrij” of misschien gewoon alleen maar “Nee!” en ik zou nog wat harder spelen op mijn gitaar en je zou misschien wel even helemaal losgaan en we zouden samen genieten van de kracht van jouw “Nee” en de stem van jouw authentieke zelf die daaronder hoorbaar wordt.

En dan zou je je ogen opendoen en de ontroering zien in de ogen van je groepsgenoten. Je zou misschien zeggen: “Was ik dat?” En wij zouden zeggen; “Ja, dat was jij, met alles wat je bent. Dankjewel voor jouw stem. Dankjewel voor jouw schaamte. Dankjewel voor jouw vuur. Dankjewel dat we je mochten horen. In vol ornaat.”

Zo zou het gaan, als ik deelnemer was in mijn groep. Want zo verging het mij deze week toen ik een getuige vond die wilde luisteren naar de stem van mijn schaamte. Toen ik mij herinnerde er muziek van te maken en daarin ontvangen werd. En daarom hou ik er zo van. Van dit vak. Van de mens die hoorbaar, zichtbaar, voelbaar, aanraakbaar, liefbaar wordt, vanachter de lagen van schaamte of hoogmoed. Van de mens die leert zingen van alles wat er in hem leeft. Laten we zingen! Zodat we niet zullen vergaan van hoogmoed of sterven van schaamte. Laten we zingen. Zingen transformeert lijden tot leven.

En daarom nodig ik je uit. Nodigen wij je uit. Telkens opnieuw. Om muziek te maken van álles wat er is. Zie hier ons aanbod voor de komende tijd. Weet je welkom!

Warme groet,

Erica Nap

Column door…
onze nieuwe collega!
Kes Blans
Met veel plezier laten we je weten dat we een nieuwe collega stembevrijder welkom heten in ons midden: Kes Blans.

Welkom Kes!

Kes zal o.a. stembevrijdingsactiviteiten gaan geven in Amsterdam. Hieronder lees je zijn eerste column, zodat je alvast een beetje kennis kunt maken met hem. 
 ‘IEDEREEN IS ONZEKER”. Deze graffiti zie je op verschillende plekken in heel Amsterdam. Ik word altijd een beetje blij als ik die tekst weer ergens zie staan. Naast dat ik de schrijfstijl en de lay-out prettig vind, vind ik vooral de tekst erg geruststellend. Een kleine herinnering dat twijfelen mag, dat het even niet weten mag, dat onzekerheid mag.

Niet iedereen is even blij met deze tekst. Veelal worden ze na een tijdje veranderd. Bijvoorbeeld IEDEREEN IS ONZEKER Liefde, of IEDEREEN IS ONZEKER NEE. Blijkbaar maakt deze uitspraak, die mij juist zo rustig maakt, anderen onrustig, zo onrustig dat ze met een stift of verf terugkomen en het gaan doorstrepen en veranderen. Ligt er dan zo’n taboe op je af en toe onzeker voelen of onzeker zijn, dat het doorgestreept moet worden?

Onze maatschappij, en zeker de Nederlandse maatschappij vraagt om zekerheid. En ik heb geleerd dat, als je het even niet weet, dat je dan maar moet doen alsof je het weet, dat je je erdoorheen bluft. Ik ben daar niet goed in. Ik heb vaak in mijn leven gehoord dat ik ‘niet zo onzeker moest zijn’ wanneer ik mezelf in twijfel trok, of het even niet met keiharde zekerheid kon/wilde zeggen. Vaak werd ik verdrietig wanneer mensen me onzeker noemde, de please-vind-mij-aardig-kant in mij wilde voldoen aan wat men van me wilde.

Maar ik kom er steeds meer achter dat ik eigenlijk tegen het bluffen ben, tegen het zeker weten. Ik ben voor onzekerheid! Onzekerheid helpt ons dingen af te vragen, helpt ons gevoelig te worden voor de ander, helpt ons te groeien, helpt ons open te staan voor een ander. Ik zeg niet; luister naar het stemmetje dat roept: je bent lelijk, je bent slecht, je bent niet goed genoeg. Dat is de donkere kant van onzekerheid. Maar het soms niet weten, en dat accepteren en zelfs delen kan heel helend/prettig/ontwapenend zijn.

Een aantal weken geleden kwamen we met een aantal stembevrijders en vrijwilligers samen, we deelden allemaal een ‘kneusmoment’; een moment in ons werk waar we door de grond gingen, het even niet meer wisten, waar we dichtsloegen. Het delen van die momenten was zo helend. Het verbindt, ik voel me op zo’n moment even niet alleen. Ik ben nieuw binnen het centrum. Ik ben gevraagd om workshops te komen geven. Het is voor mij, als nieuwkomer, extra fijn om te horen dat mensen, die al jaren bij het centrum werken en hun eigen praktijk hebben, zich ook nog af en toe een kneus voelen.

Voor mij werkt bluffen en het wegstoppen van onzekerheid niet. Aan de andere kant er helemaal in gaan hangen en erdoor verlamd raken is ook niet ideaal. Wat voor mij wel werkt is om met liefde en mildheid naar m’n onzekerheid te kijken en het soms te delen. Dat creëert een nieuwe ruimte van waaruit ik weer verder kan.

Waarom heb ik het nou over onzekerheid? Eigenlijk heel simpel. Ik ben een nieuwe stembevrijder bij het centrum en ik ga in mei en juni een programma geven, genaamd ‘Zing het eruit!’. Zeven avonden waarin ik samen met de deelnemers op zoek wil gaan naar wat er in ons leeft, en daar flink klank aan geven. Een nieuw programma op een nieuwe plek, tja dat is wel redelijk spannend. Denk ik dat ik het kan, ja. Maakt dat mij soms ook onzeker? (Toch een beetje eng om toe te geven, maar met liefde en mildheid deel ik u); Ja, dat maakt mij onzeker, maar ja, IEDEREEN IS ONZEKER! Geruststellend hè?

Groet,

Kes Blans

PS In onze vorige nieuwsbrief stond de prachtige quote ‘Als tranen mogen stromen ontstaat een zee van liefde’, deze quote is van Wilma Koolstra (niet Kooistra).