Ontmoeten moet!

Men kan proberen een brood te bakken, maar men probeert geen schepping.
Men probeert ook niet te baren.
Waar zwangerschap bestaat volgt het baren vanzelf, te gepasten tijde.
(Uit de roman Kaas, van Willem Elsschot)
Het is bijna honderd jaar geleden dat Willem Elsschot de bovenstaande zinnen schreef. De taal is ouderwets en er zullen vrouwen zijn die denken: nou, die man heeft gemakkelijk praten. Maar blijf toch even bij me, want Elsschot beschrijft in wezen een natuurlijk proces waaraan de wereld waarin we leven grote behoefte heeft.
Onze wereld is op allerlei manieren vastgelopen, ver afgedwaald van wat natuurlijk is. Het is best een uitdaging om het dagelijkse nieuws te volgen en niet somber te worden. Mij persoonlijk houdt het erg bezig wat stembevrijding betekent voor de tijd waarin we leven. Ik denk en hoop dat vrijuit zingen niet alleen bevrijdend werkt op individueel niveau, maar ook echt een bijdrage levert aan de heling waar deze wereld naar snakt. Juist omdat zingen in wezen een totaal natuurlijk proces is kan het ons veel leren over wie we zijn en hoe we ons meer en meer met elkaar kunnen verbinden.
Het is er al
‘Zingen lijkt meer op iets geboren laten worden dan op iets maken’, las ik ooit. Dat is de spijker op z’n kop. Er leeft iets in jou, dat eruit wil. Het wil gezien worden, het wil gehoord worden, het wil leven. Dat ‘iets’ dat ben jij, of het is een aspect van jou, misschien een gevoel, een ervaring, een verhaal. Dat ‘iets’ dat is ook jouw muziek, jouw lied met of zonder woorden, met of zonder vastomlijnde melodie. Dat ‘iets’ is jouw bijdrage. Het is er al, je hoeft het niet te maken. Alles wat je hoeft te doen is: je mond openen en het niet tegenhouden
Laten we de geboorte-analogie nog even verder verkennen. Elke zwangerschap heeft een begin. We hebben het soms over ‘een kind maken’, maar ja, het heeft met ‘maken’ weinig van doen. Het fysieke begin is een ontmoeting, het is een gebeurtenis. Zaadcel komt eicel tegen. Yin en yang ontmoeten elkaar en gaan samen verder. Dat is een natuurlijk proces, biologisch begrijpelijk en verklaarbaar, en tegelijk een wonder, want wat er in de fysieke wereld gebeurt kunnen we nog bevatten, maar waar de ziel die ter wereld komt vandaan komt is voor menselijke begrippen toch echt een mysterie. Het wonder hóéft niet te gebeuren, het gebeurt ook niet altijd, maar soms gebeurt het wel. Daarna gebeurt er nog van alles, op enig moment komt het kind eruit, dat is helemaal een mega-gebeurtenis, het kind groeit en groeit, verandert voortdurend, gaat allerlei relaties aan, met mensen, met voeding, met lucht, er stroomt van alles in en uit. De mens is welbeschouwd van begin tot eind totaal vervlochten met de rest van de wereld. Een mens is geen afgebakend, opzichzelfstaand iets, maar is een gebeurtenis temidden van allerlei andere gebeurtenissen, zo las ik deze week in een intrigerend boek van Rebecca Solnit (getiteld ‘Het begin volgt op het einde’). Ik ben een gebeurtenis, steeds weer, en jij ook. Heb jij jezelf ooit een gebeurtenis genoemd? Mij stemde het meteen vrolijk.

De ontmoeting moet!
Dat kind dat geboren wordt uit de vruchtbare ontmoeting van het vrouwelijke en het mannelijke heeft zelf van nature ook het mannelijke en het vrouwelijke in zich, in een geheel eigen verhouding. Het omarmen van die beide polen, precies in de mate waarin ze in jou en mij aanwezig zijn, kan een enorme uitdaging zijn. Ikzelf was als jongen niet supermannelijk, dat voelde in vergelijking met andere jongens (pubers!) als tekortschieten. Inmiddels weet ik: daar zit nu juist mijn specifieke kwaliteit, maar nog steeds, na vele, vele uren van therapie en wat dies meer zij, kom ik nog wel eens restanten van die oude pijnlijkheid tegen.
Mij fascineert inmiddels de scheppingskracht die zit in die ontmoeting van de beide polen. Ook ons zingen heeft precies dat nodig: de ontmoeting van het mannelijke en het vrouwelijke in ons. Oftewel: het werkelijk vervullende zingen vergt een samengaan van het ontvankelijke en het daadkrachtige. Het ontvankelijke opent zich voor al wat zich aandient, het probeert niet iets te maken of te bereiken, het verwelkomt slechts en weet: wat er nu is, is genoeg. Ik ben genoeg, ik ben niet te veel, niet te weinig, nu, hier, waar ik ben aanbeland, wat ik ervaar, dit is genoeg, dit is interessant, de moeite waard. Het daadkrachtige zegt: nu verzamel ik alle moed en ik kom ermee naar buiten, ik maak mezelf kenbaar, ik kom er rond voor uit, ik zing mijn lied, en wie weet ontmoet ik jou dan. Als het daadkrachtige ontbreekt komt er geen muziek uit, als het ontvankelijke ontbreekt wordt er iets geforceerd. Dat geeft trouwens niet, want iedere keer als je je daarvan bewust wordt krijg je weer een herkansing.
Die combinatie van enerzijds de bereidheid om totaal genoegen te nemen met waar je nu bent en anderzijds de moed om van daaruit contact te maken is goud waard. Het is de moed om niets te hoeven presteren, enkel je waarachtige bijdrage te leveren. En moed is daarbij echt nodig want we leven in een wereld die ons inpepert dat je voor groei en vooruitgang de lat hoog moet leggen. Het mannelijke principe is in onze cultuur nog altijd dominant, en dat leidt tot oppervlakkigheid en ernstige scheefgroei, zien we overal om ons heen. Maar de tijden zijn aan het veranderen!
De moed om de lat laag te leggen
In datzelfde boek van Rebecca Solnit las ik een citaat van Martin Luther King: ‘We bevinden ons op dit moment tussen twee werelden: de oude die sterft en de nieuwe die verrijst.’ Dat zei hij zeventig jaar geleden, het heeft tijd nodig, maar Solnit laat zien dat we wel degelijk vorderingen maken. En ‘te gepasten tijde’ gaat een nieuwe wereld geboren worden, in die wereld zijn het vrouwelijke en het mannelijke allebei essentieel, en belangrijker nog: ze ontmoeten elkaar in vriendelijkheid, verwondering en verwelkoming, want dat zit ook in onze natuur. Deze geboorte is een heel proces, dat gepaard gaat met pijnlijkheid, worsteling, mogelijk zelfs met wanhoop. Maar we zijn op weg, en we kunnen zingend al iets van die nieuwe wereld ervaren, onszelf bekwamen in de kunst van het loslaten en jawel, ondertussen ook hartverwarmend genieten. Van zinderende spontane meerstemmigheid, ontroerende geïmproviseerde solo’s of duetten die zomaar ontstaan omdat we de moed hebben de lat laag te leggen en onze natuurlijkheid te koesteren.
We zingen de nieuwe wereld dichterbij. We zijn er zwanger van. We zijn er zangers van.
Hartelijke groet,
Jan Kortie
PS
Dat boek van Rebecca Solnit is werkelijk een aanrader. Ze schildert het grotere plaatje dat je makkelijk uit het oog verliest als je het dagelijkse nieuws tot je neemt.