Zo lang heb ik niet willen vertrouwen op een leven dat
baby’s laat sterven,
dat ons hart vergiftigt zodat we elkaar
pijn kunnen doen en doden. Een leven waarin bossen branden
en gezinnen uit elkaar vallen.
En zo bleef ik zelfgenoegzaam en afzijdig,
in mijn scepsis en veroordeling,
verweesd door mijn eigen cynisme en twijfel.
Ik weet nog steeds niet waarom baby’s moeten sterven.
Maar ik weet wel dat ik wil rijden
op de moeilijke rand van het geloof. De behoefte loslaten dat het leven zich
aan mijn regels moet houden. En mijn wang laten rusten
op de stille ronding van de overgave.
Mijn hart wordt stil als ik deze woorden van Jane O’Shea lees. Mijn ziel knielt zachtjes voor een innerlijk altaar van niet-weten. Hoe zou het zijn om mijn wang werkelijk te laten rusten op de stille ronding van overgave? Hoe kan ik een leven verwelkomen dat zich niet plooit naar mijn regels? Het drama, de complexiteit, de dwaasheid, de tegenspraak, de paradox, het conflict, het onlogische, het absurde, het zinledige, het verval en … de dood?
Mijn strategie was lange tijd: proberen het leven dusdanig te begrijpen en doorgronden dat ik vrede kon hebben met alles wat mij een gevoel van onmacht gaf. Die weg liep dood.
Ik kon niets vinden wat het verlies van een kind begrijpelijk maakt. Geen gedachte die een oorlog rechtvaardigt. Geen inzicht dat vernietiging zin geeft. Het bleven krampachtige psychologische, filosofische of spirituele ‘verklaringen’ die geen recht deden aan de pijnlijkheid van dit alles. Wat bleef was de realisatie dat ik hier ben. Met soms mijn verbijstering. Mijn verdriet. Mijn ongeloof. Maar ook mijn liefde voor dit leven. Mijn oog voor de schoonheid en de vreugde ervan.
Ik ontdekte dat aanvaarden niet betekent dat ik het goede in alles moet kunnen zien. Het betekent dat ik mijn hart niet langer sluit voor wat ik liever niet onder ogen zie en waar ik geen antwoord op heb. Dat vraagt iets van me. Dat vraagt dat ik bereid ben de gevoeligheid van mijn hart niet te verdoven maar eerlijk de pijn te voelen die het leven kan doen.
En precies daar……
wil ik zingen!
Zingen kent geen argumenten. Je hoeft een klank alleen maar toe te laten. Je ademt in, opent je mond en er klinkt iets wat er daarvoor nog niet was. Een stem kan verdriet dragen en het tot expressie brengen zonder uit te leggen. Een toon kan verlangen bevatten, woede, liefde, gemis. Wanneer we samen zingen, wordt dat hoorbaar in de ruimte. Onze afzonderlijke levens komen even bij elkaar in iets wat groter is dan ieder van ons. En in die grotere ruimte… daar ervaar ik telkens weer het wonder van dat wat ons menselijk lijden draaglijk maakt en overstijgt. Dat wat mijn verlangen om te bevatten laat smelten, omdat er iets voelbaar wordt wat óns omvat. In die omvatting ervaar ik troost, vertrouwen en liefde. In die ruimte ervaar ik steeds weer dat we ons kunnen verbinden met de vreugdevolle zon die altijd schijnt doorheen alle rauwheid die er kan zijn in ons hart.
Op 1 november, rond Allerzielen, wil ik die ruimte openen. We komen samen met cacao, met onze stemmen en met alles wat we meebrengen aan herinneringen en verlies.
Allerzielen raakt aan een waarheid waar we in het dagelijks leven gemakkelijk omheen bewegen: alles wat leeft, gaat ook dood. Mensen van wie we houden. Relaties. Delen van onszelf. Een bepaalde tijd van ons leven. Ook dat wat we dachten vast te kunnen houden.
We zingen voor wie we missen. Voor wat voorbij is. Voor het leven dat doorgaat, terwijl een deel van ons achterblijft.
En we zingen voor deze wereld. Voor de pijn die we niet kunnen bevatten. Voor de levens die verloren gaan. Voor de aarde die onder druk staat. Voor ons gevoel onvermogen om daar een antwoord op te geven.
We brengen onze stemmen naar die pijn toe. Dat voelt voor mij als een vorm van overgave. Mijn stem als een klein gebaar van vertrouwen, midden in alles wat ik niet begrijp.
We hoeven die dag nergens uit te komen, al is de kans groot dat we bij vreugde uit zullen komen. Bij aanvaarding. Bij troost. En bij heling. Misschien zelfs bij de plek waar we onze wang laten rusten op die stille ronding van de overgave.
Daar wil ik je graag ontmoeten.
Op 30 oktober geeft Jan Kortie zijn Lied van de Ziel zangavond in de Dominicus kerk. Eveneens rond Allerzielen.
En uiteraard nodigen we je van harte uit kennis te nemen van ons rijke aanbod in de komende periode.
Wij hopen tot ziens en tot zings!
