Mijn moeder zei altijd: "Wij Maassens zijn amuzikaal." Dan vertelde ze over de triangel die ze in haar handen kreeg geduwd door de koordirigent, zodat ze haar mond hield. Zo groeide ik ook op met het idee dat ik niet kon zingen en voelde ik me ongemakkelijk wanneer ik bijvoorbeeld ‘Lang zal ze leven’ moest zingen op verjaardagen. Ik wist niet beter dan dat muziek en zingen iets was voor andere mensen, niet voor mij.

Muziekdocenten
Ik weet nog goed dat mijn meester in groep 6 dicht bij me liep met zijn gitaar tijdens het zingen. Als hij te dicht in de buurt kwam, ging ik héél zacht zingen, zodat ik zeker wist dat hij het niet zou horen. En daar moest hij dan om lachen.
Later, op de Vrije Hogeschool, herinner ik mijn meest schaamtevolle zangmoment. Ik zat in een koor, en de dirigent zei: "Wacht even, stop even allemaal, wie is daar zo aan het brommen?" Na een korte stilte zei ik: "Ja, ik, denk ik," met schaamrood op mijn kaken en prikkende tranen achter mijn ogen. "Dat is niet erg, Inge, maar val maar als laatste in, en het mag iets zachter." Dat moment was zó schaamtevol dat ik besloot: Ik kan niet zingen, en ik doe het ook niet meer.

Stembevrijding
Toch bleef het verlangen om mijn stem te gebruiken en te laten horen branden. Via individuele sessies bij Anna Fernhout en de vooropleiding maakte ik kennis met stembevrijding. Ik ontdekte hoe bevrijdend het is om gewoon geluid te geven — niet mooi, niet zuiver, niet volgens de maat, maar simpelweg klank maken zoals die komt. Ik ging durven om geluid te geven, en er zelfs van te genieten. Meestal begonnen mijn sessies met huilen tijdens het geluid geven; tranen om alles wat ik niet heb durven zingen en uiten. Er ontstond een ruimte waarin ik mijn stem mocht laten horen zoals die is, zonder oordeel. Dat was zó’n andere ervaring dan zingen als prestatie. Het voelde rauw, levend, eigen en vooral; heel plezierig.

Op het podium zonder vluchtroute
Inmiddels werk ik op het kantoor van het Centrum, en zingen we als team af en toe samen. Ter afsluiting van de retraite Het Lied van de Stilte, vorige zomer, stond de hele staf – en ik dus ook – op het podium om het lied Iris Blessing te zingen voor de deelnemers. En ineens was daar weer die verlammende schaamte. Ik bevroor. Zelfs al ging het om een lied dat ik inmiddels kende, het idee dat anderen — inclusief mensen die wél kunnen zingen — mij zouden horen, maakte dat ik het liefst wilde wegrennen.
Ik voelde weer die oude angst opkomen: “Wat als ik vals zing? Wat als die 150 deelnemers daar voor me denken: wie heeft háár überhaupt op het podium gelaten?” Dus stond ik daar, bevroren, het lied te playbacken.

Stembevrijding had me geleerd dat ik geluid mag geven, dat het niet mooi of zuiver hoeft te zijn. Maar zodra er een melodie bij komt kijken, komt de schaamte me weer vrolijk achterna. Dan verandert vrij zingen in een soort interne auditie voor een jury die ik zelf heb verzonnen, maar die wél snoeihard is.

Vrij zingen — met melodie
Na een dag met het team Stembevrijders wist ik: ik wil vrij durven zingen — ook met melodie. Dus... ik ben op zangles gegaan. Tijdens mijn eerste les wilde ik het liefst onder de piano kruipen en daar de rest van het uur blijven liggen – terwijl ik zong deed ik letterlijk mijn handen voor mijn ogen – alsof mijn docent me dan niet zou zien en horen. Maar ik bleef. En ik zong. Een melodie nazingen, noot voor noot, niet wetende of het ‘goed’ zou zijn.
Elke keer zei mijn zangdocent: “Inge, je zingt zuiver. Ik heb nog geen valse noot gehoord.”

Soms kreeg ik een lief voiceberichtje van haar: over hoe ik groeide, hoe mooi mijn stem is, hoe zuiver ik zing. En heel langzaam begon die oude overtuiging — "ik kan niet zingen" — te wankelen.
En toen, bij mijn eindpresentatie na een tweejarig persoonlijk ontwikkelingstraject, stond ik daar: solo te zingen, voor 100 man, een zelfgeschreven lied. Of het zuiver was? Geen idee eigenlijk— de zenuwen gierden door mijn lijf — maar ik was er helemaal. En het ontroerde me dat ik dit durfde.

Nog steeds voel ik soms schaamte als ik ga zingen. Maar ik weet nu: dat hoeft me niet meer te stoppen. In plaats van me kleiner te maken, adem ik erdoorheen. Steeds als ik mijn stem toch laat klinken, ervaar ik vrijheid — en het simpele plezier van zingen. Tegenwoordig zing ik liedjes met basisschoolklassen, terwijl ik ons op gitaar begeleid. Niet om mooi te zingen, maar om ervan te genieten. Dat is wat ik ze mee wil geven — en mezelf ook.
Het is wonderlijk hoeveel invloed een overtuiging kan hebben op keuzes in je leven. En hoe bevrijdend het is als je zo'n gedachte durft te bevragen. Zoals Byron Katie zegt:

Dus, ook als jij denkt dat je niet kunt zingen: ga het doen. Zing met je schaamte. Laat je stem horen. Het is zó’n bevrijding. En ik geloof nu: iedereen kan zingen. Ja, ook ik. En jij ook. Zing je mee?

Groet,

Inge Maassen

P.S. Wil je voor de zomerstop nog een keertje bij ons komen zingen? Aanstaande vrijdag 4 juli begeleidt Anna Fernhout zowel Vrijuit Zingen in de middag als de zangcirkel HartZing in de avond. Bij haar zette ik ooit mijn eerste stapjes in durven zingen. Met een groot hart nodigt ze je uit om via je lichaam contact te maken met wat er in je leeft en daar geluid aan te geven. Ben je benieuwd hoe het is om dat wat je voelt vrijuit te zingen? Je bent welkom in de middag, de avond – of allebei.
En anders: tot na de zomer!